ભારતીય સંસદમાં બજેટ રજૂ કરવાની પ્રક્રિયા માત્ર આંકડાઓ કે નીતિઓ પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ તેની સાથે કેટલીક દાયકાઓ જૂની પરંપરાઓ પણ જોડાયેલી છે. આ પરંપરાઓમાં સૌથી વધુ ચર્ચિત અને રસપ્રદ પ્રસંગ એટલે હલવા સેરેમની. દર વર્ષે બજેટના દસ્તાવેજોના પ્રિન્ટિંગની શરૂઆત આ મીઠી પરંપરા સાથે કરવામાં આવે છે. પરંતુ શું તમને ખબર છે કે આ હલવા સેરેમની શું છે? એની પાછળનું કારણ જાણો છો? ચાલો આજે તમને આ હલવા સેરેમની વિશે જણાવીએ... 

આપણે ત્યાં કોઈ પણ સારા કામની શરૂઆતમાં મોઢું મીઠું કરવાની જૂની પરંપરા રહી છે. આ જ રીત રિવાજને અનુસરીને નાણા મંત્રાલય દ્વારા બજેટના અંતિમ તબક્કાની શરૂઆત હલવા સેરેમની દ્વારા કરવામાં આવે છે.

કેન્દ્રીય બજેટ રજૂ થવાના આશરે 10 દિવસ પહેલાં નાણાં મંત્રાલયના મુખ્યાલય 'નોર્થ બ્લોક'માં એક મોટી કડાઈમાં હલવો તૈયાર કરવામાં આવે છે. નાણાં પ્રધાન પોતે આ હલવો હલાવીને તેની શરૂઆત કરાવે છે અને ત્યારબાદ મંત્રાલયના તમામ અધિકારીઓ અને કર્મચારીઓને આ હલવો પીરસવામાં આવે છે. આ પ્રસંગ બજેટના ગોપનીય દસ્તાવેજોના પ્રિન્ટિંગની સત્તાવાર શરૂઆતનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.

વાત કરીએ બજેટ રજૂ કરતાં પહેલાં કરવામાં આવતી હલવા સેરેમની જ કેમ કરવામાં આવે છે એ વિશે વાત કરીએ તો ભારતમાં આમ તો ઘણી મીઠાઈ છે પણ આ તમામ મીઠાઈઓમાં હલવો જ સૌથી વધુ લોકપ્રિય છે અને તે દરેક વ્યક્તિને લોકોને ખૂબ જ પસંદ છે. આ સિવાય હલવો બનાવવાનું પણ ખૂબ જ સરળ છે. આ સેરેમની એ મંત્રાલયના કર્મચારીઓની મહિનાઓની મહેનતની ઉજવણીનો એક ભાગ પણ છે.

હલવા સેરેમની પૂર્ણ થયા બાદ, બજેટ નિર્માણ સાથે જોડાયેલા આશરે 100 જેટલા અધિકારીઓ અને સપોર્ટ સ્ટાફને નોર્થ બ્લોકના બેઝમેન્ટમાં આવેલા પ્રિન્ટિંગ પ્રેસમાં જ રોકાઈ જવું પડે છે. બજેટની વિગતો લીક ન થાય તે માટે આ અધિકારીઓ 10 દિવસ સુધી બહારની દુનિયાથી કટ ઓફ છઈ જાય છે. આ અધિકારીઓ અને સ્ટાફના લોકો પોતાના પરિવાર સાથે વાત કરી શકતા નથી કે ન તો મોબાઈલ ફોનનો ઉપયોગ કરી શકે છે. એકદમ ઈમર્જન્સીમાં જ વિશેષ મંજૂરી મળ્યા બાદ તેમનો સંપર્ક થઈ શકે છે. ઈન્ટેલિજન્સ બ્યુરો (IB) ના અધિકારીઓ આ સમયગાળા દરમિયાન કડક દેખરેખ રાખે છે.

જોકે, 2021થી તો નાણાં મંત્રાલય દ્વારા રજૂ કરવામાં આવતું કેન્દ્રિય બજેટ પેપરલેસ એટલે કે ડિજિટલ થઈ ગયું છે. પહેલાંની જેમ હવે બજેટની હજારો નકલો છાપવાની જરૂર પડતી નથી. સમય બદલાયા છતાં પણ સરકારે આ હલવા સેરેમનીની પરંપરાને જાળવી રાખી છે. હવે અધિકારીઓ પ્રિન્ટિંગ પ્રેસમાં ફિઝિકલ કોપી છાપવાને બદલે ડિજિટલ ડેટા અપલોડ કરવાની પ્રક્રિયા પર દેખરેખ રાખે છે. નાણા પ્રધાન નિર્મલા સીતારમણ સંસદમાં મેડ ઇન ઇન્ડિયા ટેબ્લેટ પર જ બજેટ વાંચે છે.

છે ને એકદમ કામની માહિતી? આ માહિતી તમારા મિત્રો અને પરિવારના સભ્યો સાથે ચોક્કસ શેર કરીને તેમના જનરલ નોલેજમાં વધારો કરજો હં ને? આવી જ બીજી નોખી-અનોખી માહિતી જાણવા માટે અમારી સાથે જોડાયેલા રહો.