નિધિ ભટ્ટ
ઉનાળાની ગરમીની અસર દિવસના સમય સુધી મર્યાદિત નથી, તે આખી રાત પણ રહી શકે છે. પરિણામે રાત્રિના સમયે સતર્ક રહેવું જરૂરી છે. એ વિશે વિગતવાર વાત કરીએ.
બળબળતા ઉનાળામાં આખો દિવસ આપણે પરસેવે રેબઝેબ થઈએ છીએ. જોકે રાતે પણ એની અસર રહે છે. રાતે તાપમાનમાં વધારો અને ભેજના સ્તરમાં વધારો થવાને કારણે, શરીરને પૂરતી ઠંડક મળતી નથી, જેના કારણે ગરમીના સ્ટ્રોકનું જોખમ રહે છે. જ્યારે શરીરને તીવ્ર ગરમી પછી રાત્રે કોઈ રાહત મળતી નથી, ત્યારે તે તેના સામાન્ય મુખ્ય તાપમાનમાં પાછા ફરવા માટે સંઘર્ષ કરે છે.
શહેરી વિસ્તારોમાં વધતું તાપમાન, કોંક્રિટ માળખાં અને ઘટતું લીલું આવરણ રાત્રિના સમયે ગરમીના સ્તરને વધુ તીવ્ર બનાવે છે. પરિણામે ભલે લોકો રાત્રિને સલામત માની રહ્યા હોય, પરંતુ ગરમીની અસર તો શરીર પર રહે છે. લોકો સૂતી વખતે ગરમીને અવગણે છે. એક અવગણના પાછળથી ગંભીર રૂપ લઈ શકે છે. એથી એ સમજવું ખૂબ જરૂરી છે કે ગરમીનો ભય દિવસ પૂરતો મર્યાદિત નથી, રાતે પણ એ ચિંતા વધારી શકે છે.
ગરમીનો ભય કેમ વધે છે?
રાત્રે ગરમીનો ભય વધે છે કેમ કે શરીરને ઠંડું થવા માટે પૂરતો સમય મળતો નથી, જ્યારે આખા દિવસની ગરમીના સંપર્ક પછી પણ તાપમાન ઘટતું નથી, ત્યારે શરીર પર ભેજનું ઊંચું સ્તર પરસેવાના યોગ્ય બાષ્પિભવનમાં અવરોધ ઊભો કરે છે. એથી શરીરની અંદરના તાપમાનને નિયંત્રિત કરવું મુશ્કેલ બને છે.
વધુમાં બંધ ઓરડાઓ અથવા પૂરતી વેન્ટિલેશન ન હોય તેવી જગ્યાઓમાં સૂવાથી ગરમી વધુ લાગે છે. તો સાથે જ કેટલાક લોકો અપૂરતી માત્રામાં પાણી નથી પીતા. એના કારણે ડિહાઇડ્રેશનનું જોખમ વધે છે. આ બધાં પરિબળોને કારણે રાત્રે ગરમીનો ભય વધવાની શક્યતા વધારે હોય છે.
વધારે જોખમ કોને?
રાત્રિના સમયે ગરમીની પ્રતિકૂળ અસરો માટે ચોક્કસ વ્યક્તિઓ વધુ સંવેદનશીલ હોય છે. ખાસ કરીને વૃદ્ધો, નાનાં બાળકો અને સગર્ભા સ્ત્રીઓ વધુ સંવેદનશીલ હોય છે. તેમના આંતરિક શરીર તાપમાનને ઝડપથી નિયંત્રિત કરવામાં ઓછા કાર્યક્ષમ હોય છે. એવામાં જે વ્યક્તિઓ પહેલેથી બીમાર હોય અને નબળી રોગ પ્રતિકારક શક્તિ ધરાવે છે તેમનાં પર પણ વધુ જોખમ હોય છે. નાના, બંધ અથવા ઓછી હવાની અવરજવરવાળા રૂમમાં રહેતા લોકો માટે આ જોખમ વધી શકે છે.
સુરક્ષિત કેવી રીતે રહેવું?
રાત્રે ગરમીના સ્ટ્રોકથી બચવા માટે તમારા રૂમને ઠંડું અને સારી રીતે હવાની અવરજવરવાળું રાખો. સૂતા પહેલા અને સમયાંતરે પાણી પીતા રહેવું. જેથી તમારું શરીર હાઇડ્રેટ રહે. તમારા શરીરને ઠંડું રાખવા માટે હળવા, ઢીલા ફિટિંગવાળા કપડાં પહેરો. જો શક્ય હોય તો, પંખા અથવા એર કૂલરનો ઉપયોગ કરો. જો તમને વધુ પડતી ગરમી લાગે, તો તમારા શરીરને ઠંડું કરવા માટે તાત્કાલિક પગલાં લો.
