મુંબઈ: મુંબઈ મેટ્રો લાઇન ૭એના એરપોર્ટ માર્ગમાં ઓવરહેડ વીજળી પ્રણાલી માટે જરૂરી વધારાની ઊંચાઈને ડિઝાઈનનો તબક્કો યોગ્ય રીતે ધ્યાનમાં નહીં લેવા બદલ મુંબઈ મહાનગર પ્રદેશ વિકાસ સત્તામંડળે તેના જનરલ સલાહકાર સાયસ્ટ્રા-સીઈજી-એસએમસીઆઈપીએલને જવાબદાર ઠેરવ્યા છે. આ મુદ્દે હાલ સત્તામંડળ ભારતીય વિમાનમથક પ્રાધિકરણના અંતિમ ટેક્નિકલ અહેવાલની રાહ જોઈ રહ્યું છે.
મુંબઈ મહાનગર પ્રદેશ વિકાસ પ્રાધિકરણ (એમએમઆરડીએ)ના મેટ્રો પ્રોજેક્ટના નિયામક બસવરાજ એમ. બી.ના જણાવ્યા મુજબ, સામાન્ય સલાહકારની જવાબદારીમાં ડિઝાઈનનું સંકલન, કરાર વ્યવસ્થાપન અને જરૂરી કાનૂની મંજૂરીઓનો સમાવેશ થતો હતો. એરપોર્ટ વિસ્તારમાં લાગુ પડતા વિમાન ઉડ્ડયન સંબંધિત ઊંચાઈના નિયંત્રણોને પણ ડિઝાઇનમાં ધ્યાનમાં લેવાના હતા.
એમએમઆરડીએના જણાવ્યા પ્રમાણે ઓવરહેડ ઈલેક્ટ્રિક પ્રણાલી માટે જરૂરી વધુ ઊંચાઈને સલાહકાર દ્વારા ડિઝાઈન અને આયોજનના યોગ્ય તબક્કે પૂરતી રીતે દર્શાવવામાં આવી નહોતી, પરિણામે હવે આ બાબતે તકનીકી સ્પષ્ટતા જરૂરી બની છે.
હાલ મુંબઈ મહાનગર પ્રદેશ વિકાસ પ્રાધિકરણ ભારતીય વિમાનમથક સત્તામંડળ સાથે આ મુદ્દે ચર્ચા કરી રહ્યું છે. મેટ્રો માર્ગ માટે કેટલી ઊંચાઈ મંજૂર છે અને હાલની રચનામાં કોઈ ફેરફાર કરવાની જરૂર પડશે કે નહીં તે અંગે અંતિમ અહેવાલની રાહ જોવામાં આવી રહી છે. અહેવાલ મળ્યા બાદ સમગ્ર પરિસ્થિતિનું તકનીકી મૂલ્યાંકન કરીને જરૂરી સુધારાત્મક પગલાં લેવામાં આવશે.
મેટ્રો લાઇન ૭એ આશરે ૩.૪ કિલોમીટર લાંબો માર્ગ છે, જે કાર્યરત મેટ્રો લાઇન ૭ને આગળ વધારીને અંધેરી પૂર્વને છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ આંતરરાષ્ટ્રીય વિમાનમથક સાથે જોડશે. માર્ગનો એક ભાગ ભૂગર્ભ અને એક ભાગ ઊંચાઈ પરનો છે. તે મોટાભાગે વેસ્ટર્ન એક્સપ્રેસ હાઈવેથી પસાર થાય છે.
આ પ્રોજેક્ટમાં અત્યાર સુધી અનેક મહત્વપૂર્ણ કામગીરી પૂર્ણ થઈ છે. જાન્યુઆરી ૨૦૨૬માં ૨૪૦૦ મિલીમીટર વ્યાસની અપર વૈતરણા પાણીની પાઈપલાઈનનું સ્થળાંતર પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ કામગીરી મેટ્રો માર્ગમાં આવતી મહત્વપૂર્ણ સુવિધાના સ્થળાંતર માટે જરૂરી હતી.
ભૂગર્ભ વિભાગમાં પણ મહત્વપૂર્ણ પ્રગતિ થઈ છે. જુલાઈ ૨૦૨૫માં ‘ધ્રુવ’ નામની ટનલ બોરિંગ મશીને આશરે ૧.૬૫ કિલોમીટર લાંબી ઉપર જતી ટનલનું ખોદકામ પૂર્ણ કરીને અંતિમ ટનલ જોડાણ હાંસલ કર્યું હતું. આ કામગીરી નવેમ્બર ૨૦૨૩માં શરૂ થઈ હતી. અગાઉ એપ્રિલ ૨૦૨૫માં ‘દિશા’ નામની ટનલ બોરિંગ મશીને પ્રથમ ટનલ જોડાણ પૂર્ણ કર્યું હતું.
હાલની ઊંચાઈ સંબંધિત સમસ્યા એવા સમયે સામે આવી છે જ્યારે સાયસ્ટ્રા અને મુંબઈ મહાનગર પ્રદેશ વિકાસ સત્તામંડળ વચ્ચે અગાઉ પણ વિવાદ થઈ ચૂક્યો છે. નવેમ્બર ૨૦૨૪માં ફ્રાન્સના દૂતાવાસે મહારાષ્ટ્રના નિવાસી કમિશનરને પત્ર લખીને સાયસ્ટ્રા દ્વારા કરવામાં આવેલી ફરિયાદો અંગે ઊંડાણપૂર્વક તપાસ કરવાની વિનંતી કરી હતી.
સાયસ્ટ્રાએ કેટલાક પ્રાધિકરણના અધિકારીઓ પર નાણાકીય લાભના સ્વરૂપમાં અનુચિત લાભ માંગવાનો આક્ષેપ કર્યો હતો. કંપનીએ ચુકવણીમાં વિલંબ, કોન્ટ્રાક્ટરો માટે વધારાના ફેરફાર આદેશની ભલામણ કરવા દબાણ, કર્મચારીઓની મંજૂરીમાં વિલંબ અને મનસ્વી દંડ જેવા આક્ષેપો પણ કર્યા હતા.
સાયસ્ટ્રાને વર્ષ ૨૦૨૧માં થાણે-ભિવંડી-કલ્યાણ, અંધેરી-વિમાનમથક અને મીરા-ભાયંદર સહિતના મેટ્રો માર્ગો માટે સામાન્ય સલાહકાર તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવી હતી. મૂળ કરાર નવેમ્બર ૨૦૨૪માં પૂર્ણ થવાનો હતો, પરંતુ તેને ડિસેમ્બર ૨૦૨૬ સુધી લંબાવવામાં આવ્યો હતો. જોકે, ૩ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ના મુંબઈ મહાનગર પ્રદેશ વિકાસ પ્રાધિકરણે સાયસ્ટ્રાની સેવાઓ બંધ કરવાની નોટિસ આપી હતી. ત્યાર બાદ કંપનીએ મુંબઈ ઉચ્ચ ન્યાયાલયનો સંપર્ક કર્યો હતો.
મુખ્ય ન્યાયાધીશ અલોક અરાધે અને ન્યાયમૂર્તિ અરિફ ડોક્ટરની ખંડપીઠે નોંધ્યું હતું કે કરાર ડિસેમ્બર ૨૦૨૬ સુધી લંબાવવામાં આવ્યો હોવા છતાં સેવાઓ બંધ કરવા માટે કારણ આપવામાં આવ્યું નહોતું. ન્યાયાલયે સત્તામંડળની કાર્યવાહી મનસ્વી, અન્યાયી અને ગેરવાજબી હોવાનું જણાવ્યું હતું.
હવે મેટ્રો લાઇન ૭એના ઊંચાઈના મુદ્દે સૌની નજર ભારતીય વિમાનમથક પ્રાધિકરણના અંતિમ અહેવાલ પર છે. આ અહેવાલ બાદ જ સ્પષ્ટ થશે કે હાલની રચનામાં કેટલો ફેરફાર જરૂરી છે અને તેની અસર પ્રોજેક્ટના ખર્ચ તથા સમયપત્રક પર કેટલી પડશે.
