નવી દિલ્હીઃ ઈરાન-ઈઝરાયલ તણાવ ફક્ત યુદ્ધનો ભય નથી. તે ભારતના અર્થતંત્ર માટે એક મોટો ફટકો બની રહ્યો છે. વાણિજ્ય મંત્રાલયે ગુરુવારે જણાવ્યું હતું કે, પશ્ચિમ એશિયા માટે નિર્ધારિત ભારતની 56% નિકાસ હાલમાં લાંબા રૂટ દ્વારા ફરીથી મોકલવામાં આવી રહી છે, જેના પરિણામે ખર્ચ અને પરિવહન સમયમાં વધારો થયો છે. મંત્રાલયે છ મુખ્ય ક્ષેત્રો પર તેની અસરનું મૂલ્યાંકન રજૂ કર્યું છે.પશ્ચિમ એશિયા ભારતીય બાસમતી ચોખા, દરિયાઈ ઉત્પાદનો અને તાજા ફળો માટેનું સૌથી મોટું બજાર છે. 

ચોમાસા પહેલા મોટું જોખમ
હાલમાં, હવાઈ અને દરિયાઈ માલના દરમાં ઝડપથી વધારો થઈ રહ્યો છે. તાજા ફળો અને શાકભાજી પરિવહનમાં બગડી શકે છે તેવું જોખમ છે. બાસમતી ચોખા માટે ચુકવણી ચેનલો ખોરવાઈ રહી છે, ક્રેડિટ ચક્ર તૂટી રહ્યું છે. તેનાથી પણ મોટી ચિંતા એ છે કે, યુરિયા ઉત્પાદન માટે જરૂરી LNG ફીડસ્ટોકનો પુરવઠો જોખમમાં છે. ચોમાસાની ઋતુ પહેલા નાઇટ્રોજન ખાતરો અંગે કટોકટી ઊભી થઈ શકે છે. હવે જો યુદ્ધ લાંબા સમય સુધી ચાલ્યું તો ભારતની પ્રીમિયમ ગણાતી આ કોમોડિટીને માઠી અસર થઈ શકે છે. સપ્લાય ચેઈન કરતા કમાણીની સીઝનમાં મોટો ફટકો પડી શકે છે. આ ભારતની સૌથી મોટી માલ નિકાસ શ્રેણી છે. પશ્ચિમ એશિયામાં લોખંડ, સ્ટીલ અને મશીનરીની માંગ ખૂબ જ વધારે છે, પરંતુ ફાઉન્ડ્રી અને મશીનિંગ યુનિટને LPG અને PNGનો પુરવઠો પણ અવરોધાય છે. 

એલ્યુમિનિયમને પણ અસર થઈ શકે
પરિણામે, એલ્યુમિનિયમનો પુરવઠો પણ ખોરવાઈ ગયો છે. ગલ્ફ ક્ષેત્રના મુખ્ય બંદરોમાં ભારતીય એન્જિનિયરિંગ માલની ચેઈન ખોરવાઈ રહી છે. જહાજોને હવે લાંબા રૂટ લેવાની ફરજ પડી રહી છે, જેના પરિણામે પરિવહન સમય વધી રહ્યો છે અને વધારાના યુદ્ધ જોખમ સરચાર્જ લાદવામાં આવી રહ્યા છે. ફાર્માસ્યુટિકલ, ટેક્સટાઇલ, કૃષિ અને પેકેજિંગ ક્ષેત્રોનો પાયો પેટ્રોકેમિકલ્સ પર ટકેલો છે. આઇસોપ્રોપીલ આલ્કોહોલ (IPA) અને વિવિધ સોલવન્ટ્સ જેવા મહત્વપૂર્ણ ફાર્માસ્યુટિકલ ઇનપુટ્સનો પુરવઠો હાલમાં મુશ્કેલીમાં છે. કારણ કે, સપ્લાય નિયમિત રીતે થતી નથી. પોલિઇથિલિન (PE) અને પોલિપ્રોપીલીન (PP) જેવા પોલિમરના ભાવ આસમાને પહોંચી રહ્યા છે, જે નાના અને મધ્યમ કદના સાહસો (SMEs) ને કાચા માલના સંકટમાં છે.

ગેસની કટોકટીની અસર
ભારત વિશ્વનો સૌથી મોટો જેનેરિક દવાઓનો સપ્લાયર અને એક્ટિવ ફાર્માસ્યુટિકલ ઇન્ગ્રેડિયન્ટ્સ (API) નો મુખ્ય નિકાસકાર છે. આ ક્ષેત્ર જ સૌથી વધુ અનિશ્ચિત પરિસ્થિતિમાં છે. આ કટોકટીનો ક્રમ નીચે મુજબ પ્રગટ થાય છે. ગેસ સપ્લાયમાં કાપ IPA અને સોલવન્ટ્સની અછત તરફ દોરી જાય છે. આ, બદલામાં, API ઉત્પાદનમાં વિક્ષેપ પાડે છે અને દવાઓના ઉત્પાદનમાં વિલંબનું કારણ બને છે. માત્ર દવા જ નહીં પેકેજિંગ સામગ્રી પણ વધુને વધુ મોંઘી બની રહી છે. હાઇ-ડેન્સિટી પોલિઇથિલિન (HDPE) અને PP ની કિંમતો વધી રહી છે, અને કાચની ભઠ્ઠીઓ બંધ થવાનો ભય તોળાઈ રહ્યો છે. કારણ કે યોગ્ય રીતે ગેસ મળતો નથી.