અનંત મામતોરા

શરીર માટે ખોરાક અને પાણી વચ્ચે સંતુલન જાળવવું જરૂરી છે. તેથી ભોજન પહેલાં ક્યારે અને કેટલા સમય પછી પાણી પીવું શ્રેષ્ઠ છે તે જાણવું ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ છે. ચાલો આ વિશે આયુર્વેદ શું કહે છે તે જાણીએ.

પાણી ક્યારે પીવું જોઈએ?

ખોરાક અને પાણી બંને શરીર માટે જરૂરી છે, પરંતુ ક્યારે અને કેવી રીતે પાણી  પીવું તે સ્વાસ્થ્ય પર પણ અસર કરી શકે છે. આયુર્વેદ ખાવા અને પાણી પીવાના સમયને પાચન માટે મહત્ત્વપૂર્ણ માને છે. ખરાબ ખાવા-પીવાની આદતો પાચનતંત્ર પર અસર કરી શકે છે. ઘણા લોકો ભોજન દરમિયાન અથવા તરત જ પાણી પીવે છે, જ્યારે અન્ય લોકો દિવસ દરમિયાન ખૂબ ઓછું પીવે છે. 

આવી આદતો શરીરના કુદરતી પાચન સંતુલનને ખલેલ પહોંચાડી શકે છે. આનાથી પેટમાં ભારેપણું, ગેસ, અપચો, પેટનું ફૂલવું અથવા એસિડિટી જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે.

ઘણી વખત લોકો આ સંકેતોને સામાન્ય માનીને અવગણે છે. જો કે આવી આદતો લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહે છે, તો પાચન સમસ્યાઓ વધી શકે છે. તેથી ખાવા અને પાણી પીવા વચ્ચે સંતુલન જાળવવું મહત્ત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે, જેથી પાચનતંત્ર યોગ્ય રીતે કાર્ય કરી શકે અને શરીર ખોરાકમાંથી પોષક તત્ત્વોને શોષી શકે. ચાલો જાણીએ કે ભોજન સાથે અથવા પછી કેટલું પાણી પીવું જોઈએ.

ભોજન સાથે અથવા પછી કેટલું પાણી પીવું જોઈએ? આયુર્વેદ શું કહે છે?

આયુર્વેદ અનુસાર ભોજન સાથે વધુ પડતું પાણી પીવાનું ટાળવું જોઈએ. જો જરૂર હોય તો ભોજન દરમિયાન થોડી માત્રામાં જ ગરમ પાણી પી શકાય છે. 

સામાન્ય રીતે યોગ્ય પાચન સુનિશ્ચિત કરવા માટે જમ્યા પછી લગભગ 30 મિનિટ પછી પાણી પીવું શ્રેષ્ઠ છે. તેવી જ રીતે ભોજન પહેલાં લગભગ 30 મિનિટ પહેલાં પાણી પીવું પણ પાચન માટે સારું માનવામાં આવે છે.

આયુર્વેદમાં ખાધા પછી તરત જ વધુ પડતું પાણી પીવાની વિરુદ્ધ પણ સલાહ આપે છે, કારણ કે આ પાચનને અસર કરી શકે છે. વધુમાં ભોજન સાથે અથવા તરત જ ખૂબ ઠંડું પાણી પીવું જોઈએ નહીં. યોગ્ય સમયે અને મધ્યમ માત્રામાં પાણી પીવાથી પાચનમાં સુધારો થાય છે, ગેસ અને અપચો ઓછો થાય છે અને શરીરને હળવાશ અનુભવાય છે.

ભોજન પછી તરત જ પાણી પીવાથી કઈ સમસ્યાઓ થઈ શકે છે?

ભોજન પછી તરત જ વધુ પડતું પાણી પીવાથી પાચન પ્રક્રિયા પર અસર પડી શકે છે. આ પેટમાં પાચક રસને પાતળું કરી શકે છે, જેના કારણે ખોરાક યોગ્ય રીતે પચવામાં મુશ્કેલી પડે છે. આનાથી ઘણા લોકોને પેટમાં ભારેપણું, ગેસ, અપચો અથવા એસિડિટી જેવી સમસ્યાઓનો અનુભવ થઈ શકે છે.

કેટલાક લોકો ભોજન પછી સુસ્તી અથવા અસ્વસ્થતા પણ અનુભવી શકે છે. જો કે દરેક વ્યક્તિની પાચન ક્ષમતા અલગ હોય છે, તેથી શરીરના ક્રિયા-પ્રક્રિયાને સમજવું અને તે મુજબ ખાવાની આદતોને સમાયોજિત કરવી મહત્ત્વપૂર્ણ છે.

સારા પાચન માટે, ફક્ત પાણી પીવાનો સમય જ નહીં, પરંતુ એકંદર જીવનશૈલી પણ મહત્ત્વપૂર્ણ છે. ધીમે ધીમે ખાવાથી અને ખોરાકને સારી રીતે ચાવવાથી પાચન સુધરે છે. સંતુલિત આહાર, પૂરતું પાણી અને યોગ્ય દિનચર્યા પણ જરૂરી છે.

દૈનિક મધ્યમ શારીરિક પ્રવૃત્તિ અને પૂરતી ઊંઘ સ્વસ્થ શરીરને જાળવવામાં મદદ કરે છે. સંતુલિત આહાર અને દિનચર્યા લાંબા ગાળે શ્રેષ્ઠ પાચન કાર્ય જાળવવામાં મદદ કરી શકે છે.