ભારતીય સંસ્કૃતિમાં નવરાત્રિ અને દુર્ગા પૂજાનું પર્વ આસ્થા અને ભક્તિનું સર્વોચ્ચ પ્રતીક છે. નવ દિવસ સુધી ચાલતા આ મહાપર્વમાં મા દુર્ગાના નવ સ્વરૂપોની ઉપાસના કરવામાં આવે છે. ભારતના વિવિધ રાજ્યોમાં આ તહેવાર માત્ર ધાર્મિક અનુષ્ઠાન પૂરતો સીમિત નથી, પરંતુ તે સામાજિક સૌહાર્દ અને ભાઈચારાની પણ ઉત્તમ મિસાલ પૂરું પાડે છે. 

દેશમાં એવા અનેક વિસ્તારો છે જ્યાં મુસ્લિમ સમુદાયના લોકો પંડાલ સજાવટથી લઈને પ્રસાદ તૈયાર કરવા અને માતાજીને પ્રથમ ભોગ અર્પણ કરવા સુધી સક્રિય ભૂમિકા ભજવે છે. ચાલો જોઈએ કે આખરે કયા છે આ સ્થળો કે જ્યાં નવરાત્રિ દરમિયાન હિંદુ મુસ્લિમની એક્તા જોવા મળે છે...

મુર્શિદાબાદમાં 600 વર્ષ જૂની પરંપરા: મુસ્લિમ પરિવાર ચઢાવે છે પહેલો ભોગ
પશ્ચિમ બંગાળના મુર્શિદાબાદ જિલ્લાના રઘુનાથગંજ ક્ષેત્રમાં આવેલા બહુરા ગામમાં કોડાખાકી દુર્ગા પૂજાનું આયોજન કરાય છે. આ પૂજા આશરે 600 વર્ષ જૂની ઐતિહાસિક પરંપરા ધરાવે છે. આ પૂજાની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે દેવી દુર્ગાને અર્પણ કરવામાં આવતો પ્રથમ ભોગ એક સ્થાનિક મુસ્લિમ પરિવાર તરફથી ચઢાવવામાં આવે છે. મુસ્લિમ બહુમતી ધરાવતા વિસ્તારમાં આ પરંપરા પેઢીઓથી કોઈ પણ ભેદભાવ વિના અવિરત ચાલી આવે છે અને તે સ્થાનિક લોકોના સાંસ્કૃતિક વારસાનો અભિન્ન ભાગ બની ચૂકી છે.

બિહાર: પંડાલ નિર્માણમાં ભાઈચારો અને આર્થિક સહયોગ
બિહારના બેગૂસરાય જિલ્લાના બખરી ખાતે જૂના દુર્ગા મંદિર પાસે મુસ્લિમ ડેકોરેટર મોહમ્મદ પ્યારે અને તેમની ટીમે કેદારનાથ મંદિરની પ્રતિકૃતિ સમાન ભવ્ય પંડાલ તૈયાર કર્યો હતો. આશરે રૂપિયા 13 લાખના ખર્ચે બનેલા આ પંડાલમાં મોહમ્મદ પ્યારેએ પોતાની તરફથી રૂપિયા 5 લાખનું મોટું યોગદાન આપ્યું હતું. રોહતાસ જિલ્લાના કરગહરમાં મોહમ્મદ ઇસ્લામની ટીમ દ્વારા કોલકાતાની જેમ જ પર ભવ્ય પૂજા પંડાલનું નિર્માણ કરીને કલા અને ભાઈચારાનો સંદેશ આપવામાં આવે છે.

મઉના કરહા બજારમાં 50 વર્ષથી સાથે મળીને ઉજવણી
ઉત્તર પ્રદેશના મઉ જિલ્લામાં આવેલા કરહા બજારમાં હિન્દુ અને મુસ્લિમ સમુદાયના લોકો છેલ્લા 50 વર્ષથી સાથે મળીને દુર્ગા પૂજા મહોત્સવનું આયોજન કરે છે. અનિલ કુમાર ભારદ્વાજ લાંબા સમયથી પૂજા સમિતિના અધ્યક્ષ તરીકે સેવા આપી રહ્યા છે, જ્યારે શાદાબ ખાન અને નિયાઝ અહેમદ જેવા સ્થાનિક મુસ્લિમ અગ્રણીઓ આયોજનમાં ખભેખભા મિલાવીને સાથ આપે છે. આ પરંપરા સમગ્ર વિસ્તારમાં એકતાનું મોટું પ્રતીક ગણાય છે.