નવી દિલ્હી: તેલ ઉત્પાદક દેશોના સમૂહ ઓપેક પ્લસ (OPEC+) એ ઓગસ્ટ 2026થી ઉત્પાદનમાં દરરોજ 1.88 લાખ બેરલનો વધારો કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ નિર્ણય એવા સમયે લેવામાં આવ્યો છે, જ્યારે હોર્મુઝથી તેલની નિકાસ ધીમે-ધીમે સામાન્ય થઈ રહી છે અને વૈશ્વિક બજારમાં કિંમતો યુદ્ધ પહેલાના સ્તરની નજીક આવી ગઈ છે. 

ઈરાન-અમેરિકા યુદ્ધ અને હોર્મુઝ પર નાકાબંધીના કારણે ક્રૂડ ઓઇલની (કાચા તેલની) કિંમતોમાં ભારે ઊથલપાથલ જોવા મળી હતી. તેલની કિંમતો 120 ડોલર પ્રતિ બેરલના આંકડાને સ્પર્શવા લાગી હતી. હવે યુદ્ધવિરામ અને બંને દેશો વચ્ચે બની રહેલી સહમતીના કારણે તેલની કિંમતોમાં મોટો ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. 6 જુલાઈના રોજ ક્રૂડ ઓઇલની કિંમત 70 ડોલરથી નીચે સરકી ગઈ.

ઓપેક પ્લસનું ઉત્પાદન ફેબ્રુઆરીમાં 4.28 કરોડ બેરલ પ્રતિ દિવસથી ઘટીને મે મહિનામાં 3.31 કરોડ બેરલ પ્રતિ દિવસ થઈ ગયું હતું. જૂન મહિનામાં નિકાસમાં સુધારો થવાને કારણે ઉત્પાદન વધવાનું શરૂ થયું, પરંતુ તે હજી પણ યુદ્ધ-પૂર્વેના સ્તર કરતાં નીચું છે. સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) એપ્રિલના અંતમાં આ જૂથમાંથી અલગ થઈ ગયું છે.

ઓપેક (OPEC) અને સહયોગી દેશોના સાત મુખ્ય ઉત્પાદકો એપ્રિલથી જુલાઈ વચ્ચે પોતાના ઉત્પાદન ક્વોટામાં દરરોજ અંદાજે 8 લાખ બેરલનો વધારો કરી ચૂક્યા છે. પશ્ચિમ એશિયાના સંઘર્ષ દરમિયાન તેલની નિકાસ પ્રભાવિત થઈ હતી, તેથી આ વધારાની અસર બજારમાં જોવા મળી નહોતી. 21 સભ્ય દેશોમાંથી સાઉદી અરેબિયા, રશિયા, ઇરાક, કુવૈત, અલ્જીરિયા, કઝાકિસ્તાન અને ઓમાન 2023માં નક્કી કરાયેલી 16.5 લાખ બેરલ પ્રતિ દિવસની ઉત્પાદન કાપની નીતિને તબક્કાવાર રીતે પાછી ખેંચી રહ્યા છે.

પુરવઠામાં વિક્ષેપ (અવરોધ) હોવા છતાં આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલની કિંમતો યુદ્ધ-પૂર્વેના સ્તરે પરત આવી ગઈ છે. તેનું મુખ્ય કારણ ચીનની નબળી આયાત માંગ, મધ્ય પૂર્વ (મિડલ ઈસ્ટ) બહારના દેશો તરફથી વધી રહેલો પુરવઠો અને આંતરરાષ્ટ્રીય ઊર્જા એજન્સી (IEA) દ્વારા વ્યૂહાત્મક તેલ ભંડારનો રેકોર્ડબ્રેક જથ્થો મુક્ત કરવો છે. ગયા અઠવાડિયે શુક્રવારના બંધ ભાવ અનુસાર, બ્રેન્ટ ક્રૂડનો ભાવ 72 ડોલર પ્રતિ બેરલની આસપાસ છે. બીજી તરફ, વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે વધતા પુરવઠાને કારણે બજારમાં ઓવરસપ્લાય (વધુ પડતા પુરવઠા)ની સ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે, જેના લીધે તેલની કિંમતો પર દબાણ રહેશે. આ સાથે જ, યુએઈ (UAE) દ્વારા ઓપેક છોડવાને કારણે સંગઠનની એકજૂટતા પર પણ સવાલો ઉઠી રહ્યા છે.