કેલિફોર્નિયાઃ ઈન્સ્ટાગ્રામ યુવાનોમાં સૌથી ફેવરિટ સોશિયલ મીડિયા એપ્લિકેશન છે. ખાસ કરીને સૌથી વધારે યુવતીઓ આ પ્લેટફોર્મ પર સૌથી વધારે સક્રિય હોય છો. કોઈ માત્ર રીલ્સ જોવા માટે ઉપયોગ કરે છે તો કોઈ ફોલોઅર્સ સાથે ક્નેક્ટ થવા માટે પોસ્ટ મૂકે છે. થોડા સમયે પહેલા ઈન્સ્ટાગ્રામ જેની પ્રોડક્ટ છે એ મેટા કંપનીએ ઈન્સ્ટાગ્રામ પર MUSE નામનું એક ફીચર રોલઆઉટ કર્યું હતું. આ એક પ્રકારનું એઆઈ ટુલ્સ હતું. હવે આ ટુલ્સનો મોટા પાયા પર વિરોધ થતા વિવાદમાં આવ્યું છે. આ ટુલ્સને લઈને વિવાદ થતા કોઈ પ્રકારના નોટિફિકેશન વગર આ ટુલ્સને દૂર કરી દેવામાં આવ્યું છે. 

યુઝર્સનો વિરોધ
મેટાએ પોતાના એક બ્લોગમાં વિગત આપતા કહ્યું હતું કે, કંપનીએ આ ફિચરને યુઝર્સ માટે બનાવ્યું હતું. લોકોને એક નવું ક્રિએટવિ પ્લેટફોર્મ મળે એ હેતુથી તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું.  આ ટુલ્સની મદદથી યુઝર એ નક્કી કરી શકતો હતો કે, એની પોસ્ટનો ઉપયોગ એઆઈ માટે થઈ શકે છે કે નહીં. પણ યુઝર્સનો વિરોધ એ દર્શાવે છે કે, આ ફીચર ફેન્સની આશા પર ખરૂ ઊતર્યું નથી. આ માટે આ ફીચરને પ્લેટફોર્મ પરથી હટાવી દેવામાં આવ્યું છે. Muse Image ફીચર અગાઉની જેમ યથાવત રાખવામાં આવ્યું છે. આ મામલે ભારત સરકારે પણ આકરૂ વલણ અપનાવ્યું છે. ઈલેક્ટ્રોનિક્સ અને સૂચના મંત્રાલય તરફથી આ ફીચરની તપાસ કરવામાં આવી રહી છે. આ અંગે મંત્રાલયે કહ્યું કે, આ વિષય પર કોઈ ફરિયાદ મળશે તો ગંભીરતાથી લઈને તપાસ થશે, કાયદા અંતર્ગત તપાસ કરવામાં આવશે. 

કંપનીઓ પાસેથી જવાબ માગ્યા
ભારત માટે આ મામલો ખૂબ મહત્ત્વનો છે કારણ કે, સરકાર છેલ્લા કેટલાક સમયથી ડીપફેક અને વગર પરમિશને AIથી બનાવેલી તસવીર સામે આંખ લાલ કરી રહી છે. આ પહેલા પણ એઆઈ ટુલ્સને લઈને સરકારે ઘણી કંપનીઓ પાસેથી જવાબ માગ્યા છે. આ સુવિધાનો વિરોધ ફક્ત સામાન્ય લોકો તરફથી જ નહોતો. યુએસ સ્થિત કલાકારોના સંઘ, SAG-AFTRA એ તેના સભ્યોને સાવધાની રાખવાની સલાહ આપી હતી. ટેલેન્ડ એજન્સી CAA એ જણાવ્યું હતું કે, કોઈ વ્યક્તિનો ચહેરો, નામ, અવાજ અથવા છબીનો ઉપયોગ તેમની સ્પષ્ટ સંમતિ વિના AI મોડેલોમાં થવો જોઈએ નહીં. વિવિધ સિક્રસી સાથે જોડાયેલા જૂથોએ પણ Meta ની ટીકા કરી હતી, અને દલીલ કરી હતી કે AI કંપનીઓ લોકોના ખાનગી ફોટાને ફક્ત ડેટા તરીકે ગણી રહી છે.

યુઝર્સને કોઈ જાણ ન કરી
Meta નો નિર્ણય દર્શાવે છે કે નવી AI-સંબંધિત સુવિધાઓ લોન્ચ કરતી વખતે, યુઝર્સની પ્રાયવસી અને સંમતિ ટેકનોલોજી જેટલી જ મહત્વપૂર્ણ છે. આ વધતા વિરોધ પછી આ પગલું સૂચવે છે કે કંપનીએ ભવિષ્યમાં AI સુવિધાઓને વધુ સુરક્ષિત બનાવવાને પ્રાથમિકતા આપવાની જરૂર છે. વિવાદનો મુખ્ય મુદ્દો એ હતો કે બધા જાહેર Instagram એકાઉન્ટ્સ આપમેળે આ સુવિધામાં પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા. આનો અર્થ એ થયો કે જો યુઝર્સ તેમની પોસ્ટનો ઉપયોગ AI હેતુઓ માટે કરવા માંગતા ન હોય, તો તેઓએ મેન્યુઅલી તેમની સેટિંગ્સ બદલવી પડશે. Meta એ યુઝર્સને સૂચિત કર્યું ન હતું કે શું તેમની પ્રોફાઇલનો ઉપયોગ AI છબીઓ જનરેટ કરવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો. આનાથી એવી ચિંતા ઊભી થઈ કે તેમની પરવાનગી વિના તેમના ફોટાનો દુરુપયોગ થઈ શકે છે. જોકે, કંપનીએ આ સુવિધામાંથી ખાનગી એકાઉન્ટ્સ અને 18 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના વપરાશકર્તાઓના એકાઉન્ટ્સને બાકાત રાખ્યા હતા.

સરકાર કરશે તપાસ
મ્યુઝ ઈમેજ એ મેટાનું નવું AI ટૂલ છે જે કુદરતી ભાષાના સંકેતોના આધારે ઈમેજ જનરેટ કરે છે. તે ફોટો એડિટિંગની મંજૂરી આપે છે—જેમ કે વસ્તુઓ દૂર કરવી, કોઈ વ્યક્તિને પ્રખ્યાત લેન્ડમાર્ક સામે ઈમેજ મૂકવી, જૂના ફોટાને સુંદર બનાવવું, અથવા રૂમના ફોટાના આધારે નવી આંતરિક ડિઝાઇન બનાવવી. મેટા નજીકના ભવિષ્યમાં ફેસબુક, મેસેન્જર અને તેના જાહેરાત પ્લેટફોર્મ પર આ સુવિધા રજૂ કરવાની યોજના ધરાવે છે. આ વિવાદ ફક્ત મેટા પૂરતો મર્યાદિત નથી. મુખ્ય પ્રશ્ન એ છે કે શું AI કંપનીઓ લોકોની સંમતિ વિના લોકોના ફોટાનો ઉપયોગ કરી શકે છે. ભારત સરકાર હાલમાં આ બાબતની તપાસ કરી રહી છે.