નિધિ ભટ્ટ

આજકાલ હૃદય સંબંધિત રોગો ઝડપથી વધી રહ્યા છે. ખરાબ જીવનશૈલી, તણાવ, ખરાબ ખાવાની આદતો અને શારીરિક પ્રવૃત્તિનો અભાવ મુખ્ય કારણો છે. આવી સ્થિતિમાં, હૃદયને સ્વસ્થ રાખવા માટે નિયમિત કસરત અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ બની જાય છે.કસરત રક્ત પરિભ્રમણને સુધારે છે, કોલેસ્ટ્રોલને સંતુલિત કરે છે અને બ્લડ પ્રેશરને નિયંત્રણમાં રાખે છે. તે વજનને નિયંત્રિત કરવામાં પણ મદદ કરે છે, જેનાથી હૃદય પર વધુ પડતી તાણ ઓછી થાય છે.

આ ઉપરાંત કસરત શરીરમાં ઓક્સિજન સપ્લાયમાં સુધારો કરે છે અને હૃદયના સ્નાયુઓને મજબૂત બનાવે છે. ડૉકટરોના મતે નિયમિત શારીરિક પ્રવૃત્તિ હૃદયરોગના હુમલા અને સ્ટ્રોકનું જોખમ પણ ઘટાડી શકે છે. તેથી યોગ્ય અને સલામત કસરત હૃદયરોગના દર્દીઓ માટે સારવારનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ માનવામાં આવે છે. ચાલો જાણીએ કે કઈ કસરતો કરવી જોઈએ.

હૃદયના દર્દીઓએ કઈ કસરતો કરવી જોઈએ?

ઝડપી ચાલવું

હૉસ્પિટલના કાર્ડિયોલોજી વિભાગના ખ્યાતનામ ડૉ. સમજાવે છે કે દરરોજ 20થી 30 મિનિટ ઝડપથી ચાલવું હૃદયના દર્દીઓ માટે સલામત અને ફાયદાકારક માનવામાં આવે છે. તે રક્ત પરિભ્રમણને સુધારે છે, હૃદયના ધબકારાને નિયંત્રિત કરે છે અને સહનશક્તિ વધારે છે. નિયમિત ચાલવાથી વજન અને બ્લડ પ્રેશર પણ નિયંત્રિત થાય છે.

સાઇકલિંગ

હળવા અથવા મધ્યમ ગતિએ સાયકલ ચલાવવાથી હૃદય મજબૂત બને છે. તે એક ઓછી અસરવાળી કસરત છે જે સાંધા પર વધુ ભાર મૂકતી નથી. સાઈકલિંગ સહનશક્તિ સુધારે છે અને કોલેસ્ટ્રોલનું સ્તર જાળવવામાં મદદ કરે છે.

તરવું

તરવાથી આખા શરીરમાં સ્નાયુઓ સક્રિય થાય છે અને હૃદય માટે સારી કસરત છે. તે શરીર પર ઓછો ભાર મૂકતી વખતે સહનશક્તિ વધારે છે. નિયમિત તરવાથી બ્લડ પ્રેશર અને વજન નિયંત્રિત કરવામાં મદદ મળે છે.

યોગ અને પ્રાણાયામ

યોગ અને ઊંડા શ્ર્વાસ લેવાની કસરતો તણાવ ઘટાડે છે. તણાવ ઓછો કરવાથી હૃદય પર તણાવ ઓછો થાય છે. પ્રાણાયામ ઓક્સિજન સપ્લાય સુધારે છે અને સંતુલિત હૃદય દર જાળવી રાખે છે.

હળવા ખેંચાણ અને એરોબિક કસરત

તમારા ડૉક્ટર દ્વારા ભલામણ કરાયેલ સૌમ્ય ખેંચાણ અને એરોબિક કસરત, લવચીકતા વધારે છે અને રક્ત પ્રવાહમાં સુધારો કરે છે. આ હૃદયના કાર્યમાં સુધારો કરે છે અને થાક ઘટાડે છે.

આ બાબતો પણ ધ્યાનમાં રાખો

હૃદયના દર્દીઓએ કસરત શરૂ કરતા પહેલા ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરવો જોઈએ. હંમેશાં હળવી અને ધીમે ધીમે વધતી પ્રવૃત્તિથી શરૂઆત કરો. અચાનક શ્રમ ખતરનાક બની શકે છે. જો તમને કસરત દરમિયાન છાતીમાં દુખાવો, ચક્કર, શ્ર્વાસ લેવામાં તકલીફ અથવા અસામાન્ય થાકનો અનુભવ થાય, તો તરત જ બંધ કરો અને ડોક્ટરનો સંપર્ક કરો.

નિયમિત બ્લડ પ્રેશર અને ખાંડની તપાસ પણ મહત્ત્વપૂર્ણ છે. પુષ્કળ પાણી પીવો અને ડિહાઇડ્રેશન ટાળો. યોગ્ય સમયે અને સલામત વાતાવરણમાં કસરત કરવી શ્રેષ્ઠ છે.

સારા આહાર અને જીવનશૈલી પણ મહત્ત્વપૂર્ણ છે

માત્ર કસરત જ નહીં પરંતુ સંતુલિત આહાર અને સ્વસ્થ જીવનશૈલી પણ હૃદય માટે જરૂરી છે. તળેલા અને ખારા ખોરાકને મર્યાદિત કરો. ફળો, શાકભાજી, આખા અનાજ અને પ્રોટીનયુક્ત ખોરાકનો સમાવેશ કરો. ધુમ્રપાન અને દારૂથી દૂર રહો. પૂરતી ઊંઘ લો અને તણાવ ઓછો કરવાનો પ્રયાસ કરો. નિયમિત આરોગ્ય તપાસનું સમયપત્રક બનાવો. યોગ્ય આહાર અને નિયમિત કસરતનું મિશ્રણ લાંબા ગાળે સ્વસ્થ હૃદય જાળવવામાં મદદ કરે છે.