અલ નીનોની અસર અને જૂન-જુલાઈ કોરા રહેવાની આગાહીથી ચિંતા વધી

મુંબઈ/નવી દિલ્હીઃ મહારાષ્ટ્રમાં વર્તમાન ચોમાસાની ધીમી ગતિ અને તેના કારણે સર્જાનારા સંભવિત જળ સંકટની ચર્ચા કરવામાં આવી છે. હવામાન વિભાગ (IMD) અનુસાર, પ્રશાંત મહાસાગરમાં 'સુપર અલ નીનો' સક્રિય થવાને કારણે જૂન અને જુલાઈ મહિના કોરા રહેવાની આશંકા છે. જૂન મહિનો અડધો વીતી ગયો હોવા છતાં વરસાદ હજુ શરૂ થયો નથી. 

ગરમીમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે, જેના કારણે લોકોને ભારે અગવડતા પડી રહી છે. આગાહી છે કે આ વર્ષે વરસાદ ઓછો રહેશે, જે વધુ ચિંતાજનક બાબત છે અને પરિસ્થિતિને વધુ ગંભીર બનાવે છે. આ વર્ષે અલ નીનોની પણ અસર રહેશે. પરિણામે, મહારાષ્ટ્ર આ વર્ષે અભૂતપૂર્વ કટોકટીનો સામનો કરી શકે છે.

રાજ્યના ઉચ્ચ અને ટેકનિકલ શિક્ષણ પ્રધાન ચંદ્રકાંત પાટીલે વરસાદની સ્થિતિ અંગે મહત્વપૂર્ણ માહિતી શેર કરી છે. તેમણે ટિપ્પણી કરી હતી કે માનવતા હજુ સુધી પ્રકૃતિ પર વિજય મેળવી શકી નથી; માનવી લોહી કે પાણી બનાવી શકતો નથી. 

માનવી એક વ્યક્તિમાંથી બીજા વ્યક્તિમાં અંગો ટ્રાન્સપ્લાન્ટ કરી શકે છે, પણ અંગો જાતે બનાવી શકતો નથી. પાણીની ઉપલબ્ધતા વરસાદ પર આધાર રાખે છે. આગાહીઓ સૂચવે છે કે જૂન અને જુલાઈ કોરો રહેશે, જ્યારે ઓગસ્ટમાં ભારે વરસાદની અપેક્ષા છે.

ચંદ્રકાંત પાટીલે જણાવ્યું છે કે જો અપૂરતો વરસાદ પડે અને ડેમ ન ભરાય તો જાન્યુઆરીની શરૂઆતમાં જ પાણી કાપ લાદી શકાય છે; તેમણે એવી પણ ટિપ્પણી કરી હતી કે સરકાર ભગવાન નથી. પાટીલના આ નિવેદનથી ચિંતા વધી છે અને સંકેત મળે છે કે નાગરિકોએ તાત્કાલિક પાણી બચાવવાનું શરૂ કરવાની જરૂર છે.

દરમિયાન 'સુપર અલ નીનો'ના પ્રભાવને કારણે 15 જૂનથી ચોમાસું સક્રિય થશે. હાલમાં, કોંકણમાં વરસાદ હાથતાળી આપી રહ્યો છે; ચોમાસું સક્રિય થયાને  દિવસો વીતી ગયા હોવા છતાં, નોંધપાત્ર વરસાદ પડ્યો નથી. રહેવાસીઓ અસહય તાપ, વાદળછાયું આકાશ અને અસહ્ય ગરમીથી ત્રસ્ત છે.

જૂન મહિનામાં કોંકણ કિનારા પર ભેજનું સ્તર વધ્યું છે, જેના કારણે લોકો પરસેવાથી રેબઝેબ થઈ ગયા છે અને રાહત માટે વરસાદની આતુરતાથી રાહ જોઈ રહ્યા છે. સામાન્ય રીતે કેરળથી દક્ષિણ કોંકણ પ્રદેશ તરફ ઝડપથી આગળ વધતું ચોમાસુ હાલમાં નોંધપાત્ર રીતે ધીમું પડી ગયું છે. સિંધુદુર્ગ જિલ્લામાં નદીઓ અને નાળા સુકાઈ ગયા છે. 

દક્ષિણ કોંકણમાં ચોમાસુ સમયસર પહોંચવાની અપેક્ષા હતી, પરંતુ તેની પ્રગતિ અટકી ગઈ છે. કોંકણના ખેડૂતોએ આકાશ તરફ મીટ માંડી છે; જ્યારે કેટલાક વિસ્તારોમાં ડાંગરની વાવણી થઈ છે, તો કેટલાક વિસ્તારોમાં તે અટકી ગઈ છે.

પ્રશાંત મહાસાગરમાં અલ-નીનોની શરૂઆતના એંધાણ

વર્તમાનમાં વિષુવવૃત્તીય પ્રશાંત મહાસાગરમાં અલ-નીનોની સ્થિતિ પ્રવર્તી રહી હોવાના એંધાણ વર્તાય રહ્યા છે. જે દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસા દરમિયાન વધુ મજબૂત થવાની ધારણા છે. આ આગાહી ભારત હવામાન વિભાગ(આઇએમડી)એ કરી હતી.

હવામાન વિભાગના જણાવ્યા મુજબ દરિયાની સપાટીના વધતા તાપમાનની વાતાવરણ પર અસર પડી છે. હવે સમુદ્ર અને વાતાવરણની મિશ્ર પ્રણાલી અલ-નીનોની સ્થિતિ જેવા સંકેતો આપી રહી છે. 

ભારતીય હવામાન વિભાગે જણાવ્યું કે મોનસૂન મિશન કપલ્ડ ફોરકાસ્ટ સિસ્ટમ(એમએમસીએફએસ)ની આગાહી દર્શાવે છે કે દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસા દરમિયાન અલ-નીનોની સ્થિતિ વધુ મજબૂત બનશે. અત્રે ઉલ્લેખનીય છે કે છેલ્લે અલ-નીનોની સ્થિતિ ૨૦૨૩માં સર્જાઇ હતી. વર્ષ ૨૦૦૦ પછી આ સ્થિતિ ૨૦૦૨, ૨૦૦૯ અને ૨૦૧૫માં પણ સર્જાઇ હતી.