મુંબઈ: રાજ્યના મુખ્ય પ્રધાન દેવેન્દ્ર ફડણવીસે આજે રાજ્ય વિધાનસભામાં મહારાષ્ટ્ર ધર્મ સ્વતંત્રતા બિલ 2026 રજૂ કર્યું, જેમાં બળજબરી, છેતરપિંડી, પ્રલોભન અથવા લગ્ન દ્વારા કરવામાં આવતા ધર્મ પરિવર્તનને રોકવા માટે કડક જોગવાઈઓ છે. બિલ મુજબ, લગ્નના બહાને ગેરકાયદે ધર્માંતરણમાં સામેલ લોકોને સાત વર્ષની જેલની સજા અને 1 લાખ રૂપિયાના દંડની સજા થશે.
સગીર, માનસિક રીતે અસ્વસ્થ વ્યક્તિ અથવા મહિલા અથવા અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિના સંદર્ભમાં સાત વર્ષની જેલની સજા અને 5 લાખ રૂપિયાના દંડની સજા થશે.
સામૂહિક ધર્માંતરણ માટે સાત વર્ષની જેલ અને રૂ. 5 લાખ દંડ થશે. બિલ મુજબ વારંવાર ગુનો કરનારને 10 વર્ષની જેલ અને રૂ. 5 લાખ દંડ થઈ શકે છે. બિલમાં પોલીસ સ્ટેશનના ઇન્ચાર્જ અધિકારી માટે કોઈપણ વ્યક્તિ દ્વારા કરવામાં આવેલી ફરિયાદ નોંધવાનું ફરજિયાત છે.
પ્રસ્તાવિત કાયદા હેઠળ, કોઈપણ વ્યક્તિ કે સંસ્થાને ભેટ, પૈસા, રોજગાર, મફત શિક્ષણ, લગ્નનું વચન, સારી જીવનશૈલી અથવા દૈવી ઉપચાર જેવી "લાલચ" આપીને કોઈ વ્યક્તિનું ધર્માંતરણ કરવાની અથવા ધર્માંતરણ કરવાનો પ્રયાસ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં.
જો કાયદો ઘડવામાં આવે તો, મહારાષ્ટ્ર ઉત્તર પ્રદેશ, ગુજરાત, મધ્ય પ્રદેશ, કર્ણાટક અને ઉત્તરાખંડ જેવા રાજ્યોની હરોળમાં આવી જશે જેમણે ધાર્મિક પરિવર્તનને નિયંત્રિત કરવા માટે સમાન કાયદા ઘડ્યા છે.
આ બિલમાં આદેશ આપવામાં આવ્યો છે કે એક ધર્મ પરિવર્તન કરવા માંગતા કોઈપણ વ્યક્તિ, તેમજ ધર્માંતરણ સમારોહનું આયોજન કરતી કોઈપણ વ્યક્તિ અથવા સંસ્થાએ સક્ષમ અધિકારીને ઓછામાં ઓછા 60 દિવસ અગાઉ નિર્ધારિત ફોર્મમાં નોટિસ આપવી પડશે. બિલ મુજબ, સક્ષમ અધિકારી જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ અથવા રાજ્ય સરકાર દ્વારા અધિકૃત અધિકારી છે.
આવી સૂચના મળ્યા પછી, સક્ષમ અધિકારી તેની કચેરીના નોટિસ બોર્ડ પર તેમજ ગ્રામ પંચાયત અથવા સંબંધિત સ્થાનિક સત્તાવાળાની કચેરીમાં પ્રસ્તાવિત ધર્માંતરણની વિગતો જાહેરમાં પ્રદર્શિત કરશે અને તેના પ્રકાશનના 30 દિવસની અંદર જનતા પાસેથી વાંધા મંગાવશે.
વધુમાં બિલમાં ધર્માંતરિત વ્યક્તિ અને સમારંભનું આયોજન કરનાર વ્યક્તિ અથવા સંસ્થાએ ધર્માંતરણ પછી 21 દિવસની અંદર સક્ષમ અધિકારીને ઘોષણાપત્ર સબમિટ કરવું પડશે.
પ્રસ્તાવિત કાયદા હેઠળ, કાયદાની જોગવાઈઓનું ઉલ્લંઘન કરીને ધર્માંતરણ ન થયું હોવાનો પુરાવો ધર્માંતરણ કરનાર, મદદ કરનાર અથવા પ્રોત્સાહન આપનાર વ્યક્તિએ આપવો પડશે.
બિલમાં જણાવાયું છે કે પ્રસ્તાવિત કાયદા હેઠળના ગુનાઓ દખલપાત્ર અને બિન-જામીનપાત્ર હશે, જેની તપાસ સબ-ઇન્સ્પેક્ટરના રેન્કથી ઉપરના પોલીસ અધિકારી દ્વારા કરવામાં આવશે. સરકારે ગેરકાયદે ધર્માંતરણના પીડિતોને પુનર્વસન સહાય અને આવા કેસોથી પ્રભાવિત બાળકોના ભરણપોષણ અને કસ્ટડી માટેની વ્યવસ્થાની જોગવાઈઓ પણ પ્રસ્તાવિત કરી છે.
