નવી દિલ્હીઃ ભારતમાં બ્રિક્સ સમિટ 2026ની બેઠકનો ધમધમાટ શરૂ થવાનો છે. વિદેશથી આવતા મહેમાનોની પસંદગીનો ખાસ ખ્યાલ રાખવામાં આવી રહ્યો છે.ભારતમાં કોઈ પ્રકારની મુશ્કેલીઓનો સામનો ન કરવો પડે એ પ્રકારનું વૈશ્વિક કક્ષાનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. પણ બેઠકમાં સૌની નજર ભારત-રશિયા વચ્ચે થનારી વધુ એક સમજૂતીને લઈ છે. દ્વીપક્ષીય સમજૂતીમાં સુરક્ષા મુદ્દે વાતચીત થાય એવી પૂરી શક્યતાઓ છે.  રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન દિલ્હી પહોંચી ગયા છે. પુતિન એવા સમયે ભારતની યાત્રા પર છે જ્યારે ડિફેન્સ ડિલને લઈને પ્રાથમિક તમામ તૈયારીઓ પૂરી થઈ ગઈ છે.  ભારત અને રશિયા વચ્ચેની લાંબા સમયથી ચાલતી રક્ષા ભાગીદારી ફરી એકવાર ચર્ચામાં છે. 

ફાઈનલ થઈ શકે છે ડીલ
S-400 એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ બાદ હવે રશિયાનું 5મી પેઢીનું Su-57 સ્ટીલ્થ ફાઇટર જેટ ભારત માટે મહત્વનું બની શકે છે. આ સાથે S-400 એર ડિફેન્સ સિસ્ટમની પાંચ વધારાની સિસ્ટમ ખરીદવાની ભારતની તૈયારી છે.  રશિયા ભારતને આ અત્યાધુનિક વિમાનની ઓફર કરી રહ્યું છે, ટેક્નોલોજી ટ્રાન્સફર તથા ભારતમાં ઉત્પાદન જેવા વિકલ્પો અંગે પણ ચર્ચા થઈ રહી છે. પરંતુ અહીં એક વાત સમજવી જરૂરી છે કે,હજુ સુધી Su-57ની અંતિમ ખરીદીનો કરાર થઈ ગયો હોવાનું માનવું યોગ્ય નથી.  

હાલ આ મુદ્દો બંને દેશો વચ્ચે ચાલી રહેલી સંભવિત રક્ષા સહકારની ચર્ચાનો ભાગ છે. એવી વાત પણ જાણવા મળી છે કે, ભારત અને રશિયા વચ્ચે આ વિષયને લઈ ઘણા સમયથી વાત ચાલી રહી છે. Su-57ને લઈ ડીલ ફાઈનલ થાય એ નક્કી માનવામાં આવે છે. આ સિવાય રશિયાએ પ્રોડક્ટ 177S સૈન્ય શસ્ત્રનો પણ પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. સૂત્રો પાસેથી વિગત એવી મળી રહી છે ભારતીય વાયુસેના Su-30MKI અંગે પણ રજૂઆત કરી શકે છે. રશિયાએ આના નિર્માણ માટે ભારત માટે ટેક્નોલોજી ટ્રાંસફરની રજૂઆત કરી છે. 

મોદી અને પુતિન વચ્ચે ખાસ મુલાકાત
તા.11 સપ્ટેમ્બરના રોજ વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન વચ્ચે વન ટુ વન બેઠક થવાની છે. આ બેઠક પહેલા Su-57ના વેચાણ અંગે અને ટેકનિકલ સહયોગ અંગે બન્ને દેશ વચ્ચે ઔપચારિક વાતચીત થઈ હોવાનું પણ જાણવા મળ્યું છે. 'Product 177S' એ રશિયાના 'A. Lyulka Design Bureau' દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલું એવું એન્જિન છે જે હાલની AL-41F1 શ્રેણીની ટેક્નોલોજી અને આગામી પેઢીના AL-51F1 (અથવા Izdeliye 30) એન્જિન માટે વિકસાવવામાં આવેલી કેટલીક ટેક્નોલોજીઓ વચ્ચેની કડી સમાન છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય સંપૂર્ણપણે નવા પાંચમી પેઢીના એન્જિનના વિકાસ સાથે સંકળાયેલ સમય અને ખર્ચને ઘટાડીને શ્રેષ્ઠ કાર્યક્ષમતા અને આધુનિક ડિઝાઇનની વિશેષતાઓ હાંસલ કરવાનો છે. ભારત માટે, આ પ્રસ્તાવનું સૌથી મહત્વપૂર્ણ પાસું તેના Su-30MKI કાફલા (ફ્લીટ) સાથે સંબંધિત હોઈ શકે છે. ભારતીય વાયુસેના મોટી સંખ્યામાં Su-30MKI ફાઇટર જેટ્સનું સંચાલન કરે છે, અને તેમાં વપરાતા AL-31FP એન્જિનોની જાળવણી તેમજ ભવિષ્યમાં તેને બદલવાની પ્રક્રિયા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બની રહી છે. 

અપગ્રેડેશન બાદ મળી શકે ભારતને
રશિયા આ કાફલા માટે 'Product 177S' ને સંભવિત અપગ્રેડ વિકલ્પ તરીકે રજૂ કરી રહ્યું છે. જો ભારત આ પ્રસ્તાવ પર આગળ વધવાનો નિર્ણય લે, તો સ્થાનિક ઉત્પાદન અને ટેક્નોલોજીના ટ્રાંસફર અંગેની શરતો નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવી શકે છે. રશિયાએ અગાઉ 'એરો ઈન્ડિયા 2025' દરમિયાન Su-30MKI માટે નવા એન્જિન અને સ્થાનિક ઉત્પાદનની સંભાવનાઓમાં રસ દર્શાવ્યો હતો. જોકે, Su-57ના વેચાણ અંગે રાજકીય સ્તરે ચર્ચાઓ આગળ વધ્યા બાદ આ પ્રસ્તાવને હવે એક નવો સંદર્ભ મળ્યો છે. 'Product 177'ની વિશ્વસનીયતા અંગેનો એક મુખ્ય પ્રશ્ન અત્યાર સુધી થયેલા તેના મર્યાદિત ફ્લાઇટ ટ્રાયલ્સ (ઉડાન પરીક્ષણો)ને કારણે ઊભો થાય છે. ઉપલબ્ધ માહિતી અનુસાર, 'Product 177' એ 22 ડિસેમ્બર, 2025ના રોજ Su-57 ટેસ્ટબેડ વિમાન પર પ્રથમ વખત ઉડાન ભરી હતી. આ ઘટના તેના એરબોર્ન વેલિડેશન પ્રોગ્રામ (હવામાં ચકાસણી કાર્યક્રમ)ની શરૂઆત સૂચવે છે અને તેને હજુ સુધી સંપૂર્ણ પ્રમાણિત એન્જિન ગણી શકાય નહીં. 

વિશિષ્ટ જોગવાઈઓ
પરિણામે, ભારતે 'Product 177S'ના પ્રસ્તાવનું મૂલ્યાંકન માત્ર Su-57 સોદાના સંદર્ભમાં જ નહીં, પરંતુ એન્જિનની પરિપક્વતા, પરીક્ષણ ડેટા, વિશ્વસનીયતા, જીવનચક્ર ખર્ચ (લાઇફસાયકલ કોસ્ટ), સ્પેરપાર્ટ્સ સપોર્ટ અને વાસ્તવિક ટેક્નોલોજી હસ્તાંતરણની શરતો જેવા પરિબળોના આધારે કરવું પડશે. ખાસ કરીને, રશિયાના સ્થાનિક સંસ્કરણની તુલનામાં તેના નિકાસ સંસ્કરણ—એટલે કે 'Product 177S'—માં કઈ તકનીકી મર્યાદાઓ અથવા વિશિષ્ટ જોગવાઈઓ છે, તેની તપાસ કરવી અત્યંત મહત્વપૂર્ણ રહેશે. Su-57ને રશિયાના અદ્યતન સ્ટીલ્થ કોમ્બેટ એરક્રાફ્ટ તરીકે વિકસાવવામાં આવ્યું છે. તેમાં ઓછું રડાર પ્રતિબિંબ, આધુનિક સેન્સર, એર-ટુ-એર અને એર-ટુ-ગ્રાઉન્ડ મિશન માટેની ક્ષમતા તથા લાંબી રેન્જની લડાકુ ક્ષમતાઓ જેવી બાબતો પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. રશિયાએ તાજેતરમાં ઇજિપ્તના એર શોમાં પણ Su-57નું પ્રદર્શન કર્યું હતું, જ્યાં તેને નવા S-71 સ્ટેન્ડ-ઓફ હથિયારો સાથે રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. Su-57ની સરખામણી ઘણીવાર અમેરિકાના F-35 Lightning II સાથે કરવામાં આવે છે, કારણ કે બંને 5મી પેઢીના સ્ટીલ્થ ફાઇટર કેટેગરીમાં આવે છે.

વિમાનમાં ઘણો તફાવત છે. 
બંને વિમાન સંપૂર્ણપણે એકસરખા નથી. તેમની ડિઝાઇન, એન્જિન, સેન્સર, મિશન પ્રોફાઇલ અને ઓપરેશનલ જરૂરિયાતોમાં તફાવત છે. ભારત માટે સવાલ માત્ર “કયું વિમાન વધુ સારું?” એવો નથી. તેના બદલે કિંમત, ટેક્નોલોજી ટ્રાન્સફર, ભારતમાં ઉત્પાદન, જાળવણી, સ્પેર પાર્ટ્સ અને લાંબા ગાળાની વ્યૂહાત્મક જરૂરિયાતો પણ મહત્વપૂર્ણ છે. ભારત પોતાના AMCA જેવા સ્વદેશી કાર્યક્રમને પણ આગળ ધપાવી રહ્યું છે. એટલે આગામી વર્ષોમાં ભારતનું ફાઇટર એરક્રાફ્ટ નેટવર્ક વિદેશી પ્લેટફોર્મ અને સ્વદેશી ટેક્નોલોજીના સંયોજનથી બને તેવો માર્ગ અપનાવી શકે છે. Su-57 અંગે ભારત અને રશિયા વચ્ચે કોઈ મોટો કરાર આગળ વધે છે, તો તેનો અર્થ માત્ર નવા ફાઇટર જેટની ખરીદી નહીં હોય, ટેક્નોલોજી ટ્રાંસફર અંગે પણ ભારતને મોટો ફાયદો થશે શકે એમ છે.