મોસ્કોઃ રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચેની લડાઈ હવે પૂરી થતી હોય એવા વાવડ મળી રહ્યા છે. આ યુદ્ધને ખતમ કરવાના પ્રયાસમાં ભારતની ભૂમિકા મોટી રહી છે. ભારતને આ વિષય પર અગત્યની પ્રાથમિકતા મળી છે. કીવે ભારત તરફથી મળેલા પ્રસ્તાવ પર ગંભીરતાથી વિચારણા કરી છે અને હાલમાં ચાલી રહેલા પ્રયાસમાં સૌથી વધારે વ્યાપક પ્રસ્તાવ માન્યો છે.

કીવના ઉચ્ચ અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે, નવી દિલ્હીએ પહેલીવાર લડાઈના માહોમાં પોતાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરી છે. યુક્રેનના વિદેશ મંત્રી એન્ડ્રી સિબિહાએ તાજેતરમાં કહ્યું હતું કે, યુક્રેન બ્લેક સીમાં એનર્જી તથા ખેતી એમ બન્ને સમજૂતી પર વિચાર કરવા માટે તૈયારછે. આ સાથે લાઈન ઓફ કોન્ટેક્ટ પર વગર કોઈ શરતે સીઝફાયર માટે પણ તૈયાર છે. 

ચાર પ્રસ્તાવમાં ભારતનો સૌથી મોટો

અધિકારીએ ઉમેર્યું કે, અમારી પાસે ચાર પ્રસ્તાવ છે પણ સૌથી મોટો પ્રસ્તાવ ભારતનો છે. પહેલીવાર ભારતે પોતાની મોટી ભૂમિકા નિભાવીને ઈચ્છા વ્યક્ત કરી છે.આ ચાર પહેલમાં ભારતનો પણ પ્રસ્તાવ મોટો છે. અધિકારીએ જણાવ્યા અનુસાર યુક્રેન આ શરત પર સીઝફાયર માટે રાજી થયો કે, એમાં ન માત્ર કૉમ્બેટ ઑપરેશન પણ એનર્જી તથા પોર્ટ ઈન્ફ્રા. પર હુમલા, બ્લેક સીની સ્થિતિનો પણ સમાવેશ થાય છે. સૌથી મોટો અને મહત્ત્વનો પ્રસ્તાવ ભારતનો છે.

અમે એનર્જી અને બ્લેક સી સીઝફાયર માટે તૈયાર છીએ પણ માત્ર આ જ કોમ્બિનેશન પર. યુદ્ધ સંબંધિત કેટલીક કુટનીતિઓ પર હજું ઘણા પાસાઓ પર વિચાર કરવામાં આવી રહ્યો છે. તુર્કી અને મિસ્રએ અલગ અલગ બ્લેક સીમાં અનાજ તથા ખેતી પર રોક લગાવવા માટેના પ્રસ્તાવ મોકલ્યા છે. જ્યારે અમેરિકાએ એનર્જી પર બ્રેક કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. યુક્રેન આ તમામ પ્રસ્તાવો પર વિચારણા કરીને કોઈ મોટું પગલું લઈ શકે છે. 

પોતાનો મત રજૂ કર્યો

રાષ્ટ્રપતિ વોલોડીમિર ઝેલેન્સ્કી અને ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વચ્ચેની બેઠક દરમિયાન, ઊર્જા ક્ષેત્રને મર્યાદિત કરવાના અમેરિકાના પ્રસ્તાવ પર પણ ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. કિવ (Kyiv) એ તેના સાથી દેશ સમક્ષ પોતાનો પક્ષ રજૂ કર્યો છે અને માંગ કરી છે કે ઊર્જા અને કાળા સમુદ્ર (Black Sea) સંબંધિત બાબતોને એકબીજા સાથે જોડાયેલા પેકેજ તરીકે ગણવામાં આવે.

સિબિહાએ જણાવ્યું હતું કે ઊર્જાના પાસા અંગે, બંદરની સુવિધાઓ સહિતના ઊર્જા માળખાગત માળખા પરના હુમલા સંપૂર્ણપણે બંધ થવા જોઈએ. યુક્રેને સંપર્ક રેખા (line of contact) પર બિનશરતી યુદ્ધવિરામ માટેની પોતાની તૈયારી પણ વ્યક્ત કરી છે. સિબિહાએ જણાવ્યું હતું કે, ઝેલેન્સકી અને રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન વચ્ચેની બેઠક દ્વારા આવી યુદ્ધવિરામ પ્રાપ્ત કરી શકાય છે. યુક્રેનિયન વિદેશ મંત્રીના જણાવ્યા મુજબ, યુએસ હાલમાં આ રાજદ્વારી માર્ગ પર સક્રિયપણે કામ કરી રહ્યું છે.

યુદ્ધ વિરામની ચર્ચા

કીવ કાળા સમુદ્રમાં સલામત શિપિંગને ટેકો આપે છે. યુક્રેનનું નવું વલણ કાળા સમુદ્રમાં સલામત નેવિગેશન પુનઃસ્થાપિત કરવા અંગે ભારત અને કિવ વચ્ચે અગાઉ થયેલી ચર્ચાઓ પર આધારિત છે. ગયા મહિને યુએન જનરલ એસેમ્બલીની બાજુમાં એક બેઠક દરમિયાન, ઝેલેન્સકીએ ઉલ્લેખ કર્યો હતો કે ઇજિપ્ત, ભારત અને તુર્કીએ રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે દરિયાઈ યુદ્ધવિરામ માટે વિકલ્પો પ્રસ્તાવિત કર્યા હતા.

તે સમયે, ઝેલેન્સકીએ કહ્યું, અમે રશિયાના પ્રતિભાવની રાહ જોઈ રહ્યા છીએ. યુક્રેન કાળા સમુદ્રમાં સલામત શિપિંગ અને ખાદ્ય સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે તૈયાર છે, જો રશિયા પણ તણાવ ઓછો કરવા માટે સાચા પગલાં લેવા તૈયાર હોય. આપણે ક્યાંકથી શરૂઆત કરવી પડશે.