નવી દિલ્હી: પુણેની એક પ્રયોગશાળાના વૈજ્ઞાનિકો રાંધણ ગેસ માટે એલપીજીના એક સ્વદેશી વિકલ્પ ડીએમઇ અથવા ડાયમિથાઇલ ઇથર પર કામ કરી રહ્યા છે જે ભારતના ઊર્જા ભવિષ્યને ફરીથી આકાર આપી શકે છે. સીએસઆઈઆર-નેશનલ કેમિકલ લેબોરેટરીમાં વિકસિત, સ્વચ્છ બળતણને એલપીજી માટે આશાસ્પદ વિકલ્પ તરીકે સ્થાન આપવામાં આવી રહ્યું છે.
સંશોધકો કહે છે કે સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે ડીએમઇ કોલસો, બાયોમાસ અને મિથેનોલ વગેરેનો ઉપયોગ કરીને સ્થાનિક રીતે ઉત્પન્ન કરી શકાય છે, જેનાથી આયાતી બળતણ પર ભારતની નિર્ભરતા ઓછી થશે.
આ માત્ર બીજો પ્રયોગશાળા પ્રયોગ નથી. તે ભારતની આગામી પેઢીના ડીપ-ટેક નવીનતાનો એક ભાગ છે," તેવું પ્રોજેક્ટ સાથે સંકળાયેલા વૈજ્ઞાનિકોએ જણાવ્યું હતું. એનસીએલના મુખ્ય વૈજ્ઞાનિક ડૉ. ટી રાજાના જણાવ્યા અનુસાર ડીએમઇ અને એલપીજી ઉપયોગમાં ખૂબ સમાન છે અને સરળતાથી મિશ્રિત થઈ શકે છે.
એલપીજી અને ડીએમઇ લગભગ સમાન છે. કેલરીફિક મૂલ્ય થોડું અલગ છે, પરંતુ ડીએમઇને એલપીજી, પ્રોપેન અને બ્યુટેન મિશ્રણ સાથે સરળતાથી ભેળવી શકાય છે, જ્યારે ઘરેલું અને ઔદ્યોગિક બળતણના ઉપયોગ માટે તેની અસરકારકતા જાળવી રાખી શકાય છે, તેવું ડૉ. રાજાએ જણાવ્યું હતું.
પ્રોજેક્ટમાં સામેલ વૈજ્ઞાનિકોએ સમજાવ્યું કે ડીએમઇ પાસે ઘરેલું રસોઈ બળતણ ઉપરાંત પણ એપ્લિકેશનો છે. તેનો ઉપયોગ એલપીજી સંચાલિત ઓટોરિક્ષામાં પણ થઈ શકે છે અને કેટલાક કિસ્સાઓમાં ડીઝલ જનરેટરને પણ બદલી શકાય છે.
પ્રોજેક્ટ વૈજ્ઞાનિક સમૃદ્ધિ માને જણાવ્યું હતું કે આ ટેકનોલોજીમાં અનેક ઉર્જા એપ્લિકેશનોમાં વિસ્તરણ કરવાની ક્ષમતા છે. સંશોધકોએ સ્પષ્ટતા કરી કે સંક્રમણ રાતોરાત થશે નહીં. શરૂઆતમાં, યોજના ૨૦ ટકા ડીએમઇને ૮૦ ટકા એલપીજી સાથે ભેળવવાની છે. એક મોટો ફાયદો એ છે કે ગ્રાહકોને તેમના હાલના સ્ટવ અથવા સિલિન્ડર બદલવાની જરૂર નહીં પડે.
વિજ્ઞાનીઓ માને છે કે ૨૦ ટકા મિશ્રણ પણ ભારતના એલપીજી આયાતમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરી શકે છે અને વિદેશી હૂંડિયામણ અનામત પર દબાણ ઓછું કરી શકે છે. જો ભારત સ્થાનિક એલપીજીમાં ૨૦ ટકા ડીએમઇ મિશ્રણનો ઉપયોગ શરૂ કરે, તો દેશ બળતણની આયાત પર ખર્ચાતા વિદેશી હૂંડિયામણમાં નોંધપાત્ર બચત કરી શકે છે, તેવું પ્રોજેક્ટ વૈજ્ઞાનિક આકાશ ભાટકરે જણાવ્યું હતું.
