મહારાષ્ટ્રના ગઢચિરોલી જિલ્લામાં આવેલી એક સરકારી અનુદાનિત આદિવાસી આશ્રમ શાળાના છાત્રાલયમાંથી અત્યંત આઘાતજનક અને હૃદયદ્રાવક ઘટના સામે આવી છે. હોસ્ટેલમાં પૂરતા ખાટલા અને પલંગની સુવિધા ન હોવાને કારણે જમીન પર સૂઈ ગયેલી 6 વિદ્યાર્થિનીઓને ઝેરી સાપે ડંખ માર્યો હતો. આ દુર્ઘટનામાં ત્રણ માસૂમ આદિવાસી બાળકીઓના કમકમાટીભર્યા મોત નીપજ્યા હતા, જ્યારે અન્ય ત્રણ વિદ્યાર્થિનીઓ ગંભીર હાલતમાં હોસ્પિટલમાં સારવાર હેઠળ છે.

આ ગંભીર બેદરકારીની સ્વતઃ નોંધ (Suo Motu) લઈને રાષ્ટ્રીય માનવ અધિકાર પંચ (NHRC) એ મહારાષ્ટ્રના મુખ્ય સચિવને નોટિસ ફટકારી છે અને આ મામલે 2 અઠવાડિયાની અંદર વિગતવાર એક્શન ટેકન રિપોર્ટ રજૂ કરવા આદેશ આપ્યો છે.

શું છે સમગ્ર દુર્ઘટના?
ગઢચિરોલી જિલ્લાના આશ્રમ શાળાના છાત્રાલયમાં રહેતી 6 વિદ્યાર્થિનીઓ રાત્રે પોતાના રૂમમાં જમીન પર સૂઈ રહી હતી ત્યારે ઝેરી સાપ કરડી ગયો હતો. ઝેર શરીરમાં ફેલાઈ જવાને કારણે ત્રણ વિદ્યાર્થિનીઓના ઘટનાસ્થળે જ અથવા સારવાર દરમિયાન મોત થયા હતા. બાકીની ત્રણ વિદ્યાર્થિનીઓને તાત્કાલિક સ્થાનિક હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવી છે, જ્યાં તેમની હાલત નાજુક હોવાનું જણાવાયું છે.

એક જ રૂમમાં 79 વિદ્યાર્થિનીઓ! ૨૫ વર્ષથી સુવિધાઓનો અભાવ:
માનવ અધિકાર પંચે મીડિયા રિપોર્ટ્સને ટાંકીને હોસ્ટેલની ભયાનક વાસ્તવિકતા અને બેદરકારી પર આકરા સવાલો ઉઠાવ્યા છે:

ઓવરક્રાઉડિંગ અને પલંગનો અભાવ: હોસ્ટેલના માત્ર એક જ રૂમમાં 79 જેટલી વિદ્યાર્થિનીઓને રહેવા માટે મજબૂર કરવામાં આવી હતી. પૂરતા ખાટલા કે બેડ ન હોવાથી વિદ્યાર્થીઓને જમીન પર ગાદલા કે ચાદર પાથરીને સૂવું પડતું હતું.

મૂળભૂત સુવિધાઓની કમી: છેલ્લા 25 વર્ષથી કાર્યરત આ હોસ્ટેલમાં સુરક્ષા, જાળવણી અને પ્રાથમિક માળખાકીય સુવિધાઓનો સદંતર અભાવ જોવા મળ્યો છે.

સર્પદંશનું ઊંચું જોખમ: ગઢચિરોલી વિસ્તારમાં દર વર્ષે ચોમાસા અને ગરમીની ઋતુમાં સાપ કરડવાના નોંધપાત્ર બનાવો બનતા હોવા છતાં છાત્રાલયમાં કોઈ સુરક્ષાત્મક પગલાં લેવાયા નહોતા.

NHRCએ સરકાર પાસે માંગ્યો જવાબ:
પંચે આ ઘટનાને માનવ અધિકારો અને બાળ સુરક્ષાનું ઘોર ઉલ્લંઘન ગણાવ્યું છે. પંચે રાજ્ય સરકારને સૂચના આપી છે કે હોસ્પિટલમાં દાખલ વિદ્યાર્થિનીઓને શ્રેષ્ઠ તબીબી સારવાર પૂરી પાડવામાં આવે અને છાત્રાલયની બેદરકારી માટે જવાબદાર અધિકારીઓ સામે લેવાયેલા પગલાં તથા મૃતકોના પરિવારોને વળતર આપવા અંગે બે અઠવાડિયામાં અહેવાલ મોકલવામાં આવે.