નવી દિલ્હીઃ દેશભરના રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો પર મુસાફરો માટે સૌથી સામાન્ય ફરિયાદો ઘણીવાર ટોલ પ્લાઝા પર લાંબી કતારો, સ્ટાફના ગેરવર્તણૂક અને વિવાદો આસપાસ હોય છે. જે ક્યારેક ઝઘડામાં પરિણમે છે.પહેલી વાર, સરકારે સંસદમાં આવી ઘટનાઓ અંગે ડેટા શેર કર્યો છે.જેમાં ટોલનાકે થયેલી માથાકુટનો ડેટા આપવામાં આવ્યો છે.

માર્ગ પરિવહન અને ધોરીમાર્ગ મંત્રાલયે લોકસભામાં માહિતી આપી હતી કે, છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં ટોલ પ્લાઝા પર 85,000 થી વધુ ફરિયાદો નોંધાઈ છે. આ રિપોર્ટમાં સ્ટાફના વર્તન અને હુમલાથી લઈને વધુ રાહ જોવાના સમય સુધીની બાબતોને સમાવી લેવામાં આવી છે. સૌથી વધુ ફરિયાદો દિલ્હી, ગુજરાત, રાજસ્થાન અને ઉત્તર પ્રદેશમાંથી આવી છે.

શું છે આ ખાસ રિપોર્ટમાં?

સરકાર જણાવે છે કે, મોટાભાગની ફરિયાદોનો ઉકેલ લાવવામાં આવ્યો છે, પરંતુ કેટલાક કેસ પેન્ડિંગ છે. માત્ર ફરિયાદો પર જ નહીં, પરંતુ નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરનારા ટોલ ઓપરેટરો સામે પણ કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે. સરકારના રિપોર્ટમાં જણાવ્યા અનુસાર, ટોલ ઓપરેટરોને 146 કારણદર્શક નોટિસ ફટકારવામાં આવી હતી. કુલ ₹5.53 કરોડનો દંડ લાદવામાં આવ્યો હતો. છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં ત્રણ કિસ્સાઓમાં ટોલ મેનેજમેન્ટનો આખો કરાર રદ કરવામાં આવ્યો છે.

સરકારે શું સ્પષ્ટતા કરી?

સરકારે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, રસ્તાને સલામત જાહેર કર્યા પછી અને જરૂરી પ્રમાણપત્રો જારી કર્યા પછી જ ટોલ વસૂલાત શરૂ થાય છે. જો રસ્તા પહોળા કરવાનું કે અપગ્રેડેશનનું કામ ચાલી રહ્યું હોય, તો નિયમો અનુસાર ટોલ ચાર્જ ઘટાડવામાં આવે છે. છેલ્લા 3 વર્ષમાં ટોલ પ્લાઝા સંબંધિત 85,000 થી વધુ ફરિયાદો નોંધાઈ છે. જેમાં 146 કારણદર્શક નોટિસો, ₹5.53 કરોડ દંડ અને 3 કરાર રદ કરવામાં આવ્યા છે.

દિલ્હી, ગુજરાત, રાજસ્થાન અને ઉત્તર પ્રદેશમાંથી સૌથી વધુ ફરિયાદો સામે આવી છે. આમાંથી કેટલીક મોટી ફરિયાદોનું નિરાકરણ થયું છે. ખૂબ ઓછા કેસ બાકી છે.નિયમો અનુસાર બાંધકામ હેઠળના હાઇવે પર ટોલ ફીમાં છૂટછાટ માટેની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. 

કેટલી ફરિયાદો નોંધાઈ હતી?

સરકારે જણાવ્યું હતું કે, 1033 હેલ્પલાઇન, પીજી પોર્ટલ, 'રાજમાર્ગ યાત્રા' એપ, ઇમેઇલ અને લેખિત રજૂઆતો દ્વારા ફરિયાદો પ્રાપ્ત થઈ હતી. આમાં સ્ટાફના ગેરવર્તણૂક, શારીરિક હુમલો અને લાંબા સમય સુધી રાહ જોવાના સમય અંગેની ફરિયાદોનો સમાવેશ થાય છે. લગભગ બધી ફરિયાદોનું નિરાકરણ કરવામાં આવ્યું છે. ટોલ પ્લાઝા સંબંધિત સૌથી વધુ ફરિયાદો દિલ્હીમાંથી આવી હતી, જેમાં કુલ 19,461 ફરિયાદો નોંધાઈ હતી.

આ પછી ગુજરાત (11026), રાજસ્થાન (8836), ઉત્તર પ્રદેશ (8697), કર્ણાટક (4884), પંજાબ (4532) અને બિહાર (4424)નો ક્રમ આવે છે.કેરળ (3630), મધ્યપ્રદેશ (3596), આસામ (3587) અને આંધ્રપ્રદેશ (3389)માંથી નોંધપાત્ર સંખ્યામાં ફરિયાદો નોંધાઈ હતી. સરકારે જણાવ્યું હતું કે આમાંની મોટાભાગની ફરિયાદોનું નિરાકરણ કરવામાં આવ્યું છે.

કેટલા રાજ્યોમાં કેસોનું નિરાકરણ કરવામાં આવ્યું છે?

લોકસભામાં સરકારે રજૂ કરેલા ડેટા અનુસાર, છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં ટોલ પ્લાઝા પર સ્ટાફના ગેરવર્તણૂક, ઝઘડા અને લાંબા સમય સુધી રાહ જોવાના સમય અંગેની મોટાભાગની ફરિયાદોનું નિરાકરણ કરવામાં આવ્યું છે. આંધ્રપ્રદેશ, આસામ, છત્તીસગઢ, હિમાચલ પ્રદેશ, જમ્મુ અને કાશ્મીર, ઝારખંડ, કેરળ, રાજસ્થાન અને ઉત્તરાખંડ સહિત અનેક રાજ્યોમાં નોંધાયેલી બધી ફરિયાદોનો 100% નિરાકરણ દર પ્રાપ્ત થયો છે.

જોકે, કેટલાક રાજ્યોમાં મર્યાદિત સંખ્યામાં ફરિયાદો પેન્ડિંગ છે. ખાસ કરીને, દિલ્હીમાં 38, પંજાબમાં 28, બિહારમાં 22, ગુજરાતમાં 20, ઓડિશામાં 10, મધ્યપ્રદેશ અને તમિલનાડુમાં 7-7, ઉત્તરપ્રદેશમાં 6, કર્ણાટક અને પશ્ચિમ બંગાળમાં 5-5 અને તેલંગાણામાં 1 ફરિયાદ બાકી છે. એકંદરે, 91000થી વધુ ફરિયાદોમાંથી, ફક્ત 149 કેસ પેન્ડિંગ છે, જ્યારે બાકીના બધાનો ઉકેલ લાવવામાં આવ્યો છે.

સરકારે શું કાર્યવાહી કરી?

માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, નિયમો અથવા માનક સંચાલન પ્રક્રિયાઓ (SOP)નું ઉલ્લંઘન કરનારા ટોલ ઓપરેટરો સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી. સરકારે જણાવ્યું હતું કે, અત્યાર સુધીમાં 146 લોકોને કારણદર્શક નોટિસ જારી કરવામાં આવી છે, નિયમોના ઉલ્લંઘન બદલ કુલ 5.53 કરોડ રૂપિયાનો દંડ ફટકારવામાં આવ્યો છે અને ત્રણ ટોલ ઓપરેટરોના કરાર રદ કરવામાં આવ્યા છે. મંત્રાલયનું કહેવું છે કે જ્યાં પણ બેદરકારી અથવા નિયમોનું ઉલ્લંઘન જોવા મળ્યું ત્યાં કરારની શરતો અનુસાર કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી.