અનંત મામતોરા
પ્રાચીન સમયમાં અથાણાને માત્ર આહારનો એક ભાગ જ નહીં, પણ સ્વાસ્થ્યને સુધારવા માટે ઘરેલું ઉપાય પણ માનવામાં આવતો હતો. મીઠું, સરસવનું તેલ અને મસાલાઓથી તૈયાર કરાયેલું અથાણું પાચનતંત્રને સક્રિય રાખવામાં મદદ કરે છે.
ભારતીય ભોજનમાં ભોજન સાથે પીરસવામાં આવતા અથાણાંનું વિશેષ મહત્વ છે. સદીઓથી અથાણાને આહારનો એક ભાગ માનવામાં આવે છે, ફક્ત સ્વાદ વધારવા માટે જ નહીં, પરંતુ વિવિધ સ્વાસ્થ્ય લાભો માટે પણ. પહેલાના સમયમાં અથાણા ઘરે ખૂબ જ મહેનતથી તૈયાર કરવામાં આવતા હતા, જેમાં યોગ્ય મસાલા અને સીઝનીંગનો ઉપયોગ કરીને લાંબા ગાળાની જાળવણી સુનિશ્ચિત કરવામાં અને ખોરાકનો સ્વાદ જાળવી રાખવામાં આવતો હતો.
પ્રાચીન સમયમાં દાદીમા માનતાં હતાં કે યોગ્ય રીતે તૈયાર કરાયેલા અથાણા પાચનમાં મદદ કરે છે, ભૂખ લગાડે છે અને ખોરાકનો સ્વાદ સંતુલિત કરે છે. જ્યારે આજના વિશ્વમાં ફાસ્ટ ફૂડ અને પેકેજ્ડ વસ્તુઓ વધુ સામાન્ય બની ગઈ છે, ત્યારે પરંપરાગત સ્વાદ અને તેના ફાયદા હજુ પણ લોકોની પ્લેટમાં સ્થાન ધરાવે છે. તો ચાલો આજે તમને જણાવીએ કે કેવી રીતે આપણી દાદીમાના અથાણાં ફક્ત સ્વાદિષ્ટ જ નથી પણ સ્વાસ્થ્યનો ખજાનો પણ છે.
અથાણાં અને સ્વાસ્થ્ય વચ્ચેનો પ્રાચીન સંબંધ
પ્રાચીન સમયમાં અથાણાને માત્ર આહારનો એક ભાગ જ નહીં પણ આંતરડાના સ્વાસ્થ્યને સુધારવા માટે ઘરેલું ઉપાય પણ માનવામાં આવતો હતો.
મીઠું, સરસવના તેલ અને મસાલાથી તૈયાર કરાયેલું અથાણું પાચનતંત્રને સક્રિય રાખવામાં મદદ કરે છે. આ જ કારણ છે કે થોડું અથાણું હંમેશાં દાળ-ભાત, પરાઠાં અથવા ખીચડી સાથે પીરસવામાં આવતું હતું.
કયાં અથાણાં સ્વાસ્થ્ય માટે વધુ ફાયદાકારક છે?
લસૌદા એટલે કે ગુંદા જેવા સ્થાનિક ફળોમાંથી સ્વસ્થ અથાણાં બનાવવામાં આવતા હતા. ગુંદા, એક નાનું ઉનાળાનું ફળ જેને લસૌદા અથવા ભારતીય ચેરી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તેનો ઉપયોગ ઘણીવાર અથાણાં તરીકે થતો હતો. આ ફળ પ્રોટીન, ફાઇબર, કેલ્શિયમ, ફોસ્ફરસ અને આયર્નથી ભરપૂર હોય છે. તેના અથાણાં પાચનને મજબૂત બનાવવા અને શરીરને ઠંડું કરવા માટે માનવામાં આવે છે.
મરચાં, લસણ અને કેરીનું અથાણું
મરચાં અને લસણનું અથાણું માત્ર ખોરાકમાં મસાલા ઉમેરતું નથી પણ પાચન સુધારવામાં પણ મદદ કરે છે. લસણના એન્ટીબેક્ટેરિયલ ગુણધર્મો પેટને સ્વસ્થ રાખે છે. કાચી કેરીનું અથાણું ભૂખ વધારવા અને પાચન સુધારવામાં પણ મદદરૂપ માનવામાં આવે છે.
અથાણામાં સરસવનું તેલ અને મીઠું શા માટે મહત્ત્વપૂર્ણ છે?
અથાણામાં સરસવનું તેલ સૌથી મહત્વપૂર્ણ પ્રિઝર્વેટિવ માનવામાં આવે છે. તે માત્ર સ્વાદ જ નહીં પણ અથાણાને પણ સાચવે છે. મીઠું બેક્ટેરિયા અને ફૂગ સામે રક્ષણ આપે છે. આ કારણોસરસ દાદીમાઓ અથાણામાં મીઠાનું પ્રમાણ કાળજીપૂર્વક પસંદ કરતાં હતાં.
ઘરે બનાવેલાં અથાણાં આજે પણ શા માટે મહત્ત્વપૂર્ણ છે?
વ્યાપારી અથાણાંમાં પ્રિઝર્વેટિવ્સ અને ભેળસેળ સામાન્ય બની ગઈ છે. તેથી, દાદીમાની રીતે તૈયાર કરેલાં ઘરે બનાવેલા અથાણાનો સ્વાદ માત્ર સારો જ નથી હોતો પણ આંતરડાના સ્વાસ્થ્ય માટે પણ વધુ ફાયદાકારક માનવામાં આવે છે. યોગ્ય રીતે તૈયાર કરેલાં અથાણાં પાચનને મજબૂત બનાવે છે અને ખાવાનો આનંદ બમણો કરે છે.
