નવી દિલ્હીઃ  દેશમાં ટ્રેન અકસ્માતો અટકાવવા માટે, ભારતીય રેલ્વે હવે એક વિશિષ્ટ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરી રહી છે.રેલવે એક એવી સિસ્ટમ વિકસાવી રહી છે જે લોકોમોટિવ પાઇલટ ઊંઘી જાય તો આપમેળે ઇમરજન્સી બ્રેક લગાવશે. આ ટેકનોલોજીને 'i-GAZE' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.વિશ્વભરના ઘણા દેશોમાં આવી જ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ પહેલાથી જ થઈ રહ્યો છે.

આ i-GAZE ટેકનોલોજી ખરેખર શું છે અને તે કેવી રીતે કાર્ય કરે છે?
આ એક ડ્રાઈવર સ્ટેટ મોનિટરિંગ સિસ્ટમ છે, જે સંપૂર્ણ રીતે એઆઈ પર આધારિત છે, બાયોમેટ્રિક્સ ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરે છે. આ સમગ્ર સિસ્ટમાં કેમેરા લાગ્યા છે જે 24 કલાક કામ કરે છે.આ ઉપરાંત આ કેમેરા લોકોપાયલટ ઉપર પણ નજર રાખે છે. લોકો પાયલટના ચહેરાના હાવભાવ અને ખાસ કરીને આંખની મુવમેન્ટ પર.લાંબા અંતરની જે ટ્રેનમાં આ સિસ્ટમ મૂકવામાં આવી છે એમાં કેબિનમાં લોકો પાયલટની સામે આ નાનકડી ઈન્ફ્રારેડ કેમેરો છે, જેમાં તમામ એક્ટિવિટી ટ્રેક થાય છે. આ કેમેરામાં ખાસ પ્રકારના સેન્સર અંધારામાં પણ કામ કરે છે. આ ઉપરાંખ આંખના પલકારા અને આંખ બંધ કરવાના સમયને પણ નોટ કરે છે. 

ઓડિયો એલાર્મ વાગશે
જો લોકો પાઇલટની આંખો થાક કે સુસ્તીને કારણે ત્રણ સેકન્ડથી વધુ સમય માટે બંધ રહે છે, તો AI તેને ચેતવણી સંકેત તરીકે અર્થઘટન કરે છે. જે ક્ષણે કોઈ ભૂલ થાય છે, કેબિનમાં એક જોરથી ઓડિયો એલાર્મ વાગે છે જેથી લોકો પાઇલટ તરત જ જાગી જાય. જો લોકો પાઇલટ એલાર્મ હોવા છતાં કોઈ પગલાં લેવામાં નિષ્ફળ જાય, તો આ આઇ-ગેઝ સિસ્ટમ આપમેળે બ્રેકિંગ યુનિટને આદેશ ટ્રાન્સમિટ કરે છે, અને ટ્રેનના ઓટોમેટિક બ્રેક્સ લાગુ થાય છે.આ AI સિસ્ટમ માત્ર ટ્રેન અકસ્માતો સામે રક્ષણ આપે છે એટલું જ નહીં, પરંતુ તેમાં ઘણી અન્ય વિશિષ્ટ સુવિધાઓ પણ છે. તે લોકો પાઇલટનું રીઅલ-ટાઇમ મોનિટરિંગ કરે છે, જેનાથી તે તેમના થાકના સ્તરનું મૂલ્યાંકન કરી શકે છે અને નક્કી કરી શકે છે.

ટ્રેન ચલાવવા સક્ષમ છે કે નહીં
લોકો પાયલટ ટ્રેન ચલાવવા માટે યોગ્ય સ્થિતિમાં છે કે નહીં. આ સિસ્ટમ 'કવચ' સિસ્ટમનો એક અભિન્ન ભાગ છે, જેનાથી તેની મજબૂતાઈ વધુ મજબૂત બને છે. જ્યારે કવચ ટ્રેનને બાહ્ય સલામતી પૂરી પાડે છે, ત્યારે આ સિસ્ટમ તેની આંતરિક સલામતી પદ્ધતિઓને મજબૂત બનાવે છે. આ સિસ્ટમના અમલીકરણ સાથે, ભારત ચીન, જાપાન અને વિવિધ યુરોપિયન દેશો જેવા દેશોની હરોળમાં જોડાઈ ગયું છે જે રેલ્વે સલામતી માટે આગાહીત્મક AI નો ઉપયોગ કરે છે. i-Gaze ​​ટેકનોલોજીનો ઉદ્દેશ્ય રાત્રિ શિફ્ટ દરમિયાન લોકો પાઇલટ સૂઈ જવાથી થતા ટ્રેન અકસ્માતોને રોકવાનો છે, જે ઘણીવાર લાંબા ડ્યુટી કલાકો અથવા થાકને કારણે થાય છે.