રસોડામાં કે બાથરૂમમાં દિવસ દરમિયાન ભાગ્યે જ દેખાતા વંદા (Cockroaches) રાત્રે લાઈટ બંધ થતાં જ અચાનક ફરતા જોવા મળે છે. સામાન્ય રીતે લોકોને લાગે છે કે વંદા માત્ર માણસોના ડરથી રાત્રે બહાર આવે છે, પરંતુ જીવવિજ્ઞાન (Biology) અનુસાર તેમની આ આદત પાછળ ઊંડા વૈજ્ઞાનિક અને ઉત્ક્રાંતિ સંબંધિત કારણો રહેલાં છે. કોકરોચ પૃથ્વી પર લાખો વર્ષોથી અસ્તિત્વ ધરાવતા અત્યંત અનુકૂલનશીલ જીવોમાંના એક છે, અને તેમનું રાત્રિ જીવન તેમની સર્વાઈવલ સ્ટ્રેટેજી (બચાવ વ્યૂહરચના) નો મહત્વનો ભાગ છે.

નિશાચર જીવ:
કોકરોચ એ કુદરતી રીતે જ નિશાચર જીવ છે. તેમનું જૈવિક ચક્ર એવી રીતે ગોઠવાયેલું છે કે રાતના સમયે તેમની એનર્જી અને એક્ટિવનેસ એકદમ ચરમસીમા પર હોય છે. દિવસ દરમિયાન તેઓ ઊર્જા બચાવવા માટે અંધારા, ભેજવાળા અને સાંકડા ખૂણાઓમાં આરામ કરે છે.

પ્રકાશથી દૂર ભાગવાની વૃત્તિ:
વૈજ્ઞાનિક ભાષામાં કોકરોચનું આ વર્તન એ 'નેગેટિવ ફોટોટેક્સિસ' (Negative Phototaxis) દર્શાવે છે, જેનો અર્થ થાય છે પ્રકાશથી દૂર ભાગવું. તેમની કમ્પાઉન્ડ આંખો ખૂબ સંવેદનશીલ હોય છે. અચાનક તીવ્ર પ્રકાશ કે સૂર્યપ્રકાશ તેમના માટે જોખમનો સંકેત બને છે, તેથી તેઓ અંધારામાં જ સુરક્ષિત અનુભવે છે.

શિકારીઓથી બચાવ અને શાંત વાતાવરણ:
દિવસના અજવાળામાં ગરોળી, પક્ષીઓ, ઉંદર કે મનુષ્યો દ્વારા તેમના પર હુમલો થવાનું જોખમ સૌથી વધુ હોય છે. રાત્રે શાંતિ અને અંધારું હોવાથી તેઓ શિકારીઓની નજરમાં આવ્યા વિના મુક્તપણે હલનચલન કરી શકે છે.

ખોરાક અને પાણીની શોધ:
રાતના સમયે ઘરોમાં માનવીય હલચલ બંધ થઈ જાય છે, જેનાથી રસોડાના પ્લેટફોર્મ, સિંક કે કચરાપેટી સુધી પહોંચવું તેમના માટે સરળ બને છે. વંદાઓ ભેજવાળી જગ્યા પસંદ કરતા હોવાથી રાત્રે પાણીના પાઈપો અને ડ્રેનેજ લાઈનમાંથી બહાર આવી સરળતાથી ખોરાક મેળવી લે છે.