નવી દિલ્હી: ભારતીય લોકશાહીના પાયા સમાન ચૂંટણી પ્રક્રિયાને વધુ પારદર્શક અને સચોટ બનાવવા માટે ભારતીય ચૂંટણી પંચે એક ઐતિહાસિક પગલું ભર્યું છે. દેશના વિવિધ રાજ્યોમાં વર્ષોથી ચાલી આવતી 'બોગસ' અથવા 'અયોગ્ય' મતદારોની સમસ્યાને ડામવા માટે વિશેષ ગહન પુનરીક્ષણ (SIR) અભિયાન ચલાવવામાં આવ્યું હતું. આ ઝુંબેશનો મુખ્ય હેતુ મતદાર યાદીમાં રહેલી ક્ષતિઓ દૂર કરી, માત્ર જે-તે વિસ્તારમાં ખરેખર વસવાટ કરતા અને જીવિત હોય તેવા જ નાગરિકોનો ડેટા રાખવાનો છે, જેથી આગામી ચૂંટણીઓમાં ગેરરીતિની કોઈ શક્યતા ન રહે.

ચૂંટણી પંચના જણાવ્યા અનુસાર, આ વિશેષ અભિયાન હેઠળ 12 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની મતદાર યાદીમાંથી અંદાજે 5.2 કરોડ અયોગ્ય મતદારોના નામ દૂર કરવામાં આવ્યા છે. આ આંકડો આ રાજ્યોના કુલ મતદારોના લગભગ 10.2 ટકા જેટલો થાય છે. તપાસ દરમિયાન જાણવા મળ્યું હતું કે આમાંના ઘણા મતદારો મૃત્યુ પામ્યા હતા, અથવા તો અન્ય સ્થળે સ્થળાંતર કરી ગયા હતા અથવા તો એકથી વધુ જગ્યાએ નોંધાયેલા હતા. આ અભિયાનની શરૂઆત બિહારથી કરવામાં આવી હતી અને ત્યારબાદ ઉત્તર પ્રદેશ, પશ્ચિમ બંગાળ અને ગુજરાત જેવા મોટા રાજ્યોમાં પણ તેનો અમલ કરાયો હતો.

આંકડાકીય દ્રષ્ટિએ જોઈએ તો, અંદામાન અને નિકોબારમાં સૌથી વધુ 16.6% નામ હટાવવામાં આવ્યા છે. ત્યારબાદ ઉત્તર પ્રદેશમાં 13.2% અને ગુજરાતમાં 13.1% નામોની બાદબાકી કરવામાં આવી છે. પશ્ચિમ બંગાળમાં પણ ન્યાયિક પ્રક્રિયા બાદ 27 લાખથી વધુ નામો હટાવાયા હતા. આશ્ચર્યજનક બાબત એ છે કે તપાસમાં 6.5 કરોડ એવા મતદારો પણ મળી આવ્યા હતા જેમણે ક્યારેય મતદાન કર્યું જ નહોતું. આ પ્રકારના ડેટા ક્લીનિંગથી હવે આ 12 રાજ્યોમાં કુલ નોંધાયેલા મતદારોની સંખ્યા 45.8 કરોડ થઈ ગઈ છે.

માત્ર નામ કાઢવાનું જ નહીં, પરંતુ નવા અને પાત્ર મતદારોને જોડવાનું કામ પણ પંચે ખૂબ જ ગંભીરતાથી કર્યું છે. આ અભિયાન દરમિયાન દેશભરમાં 2 કરોડ નવા મતદારો ઉમેરવામાં આવ્યા છે. જેમાં ઉત્તર પ્રદેશ 92.4 લાખ નવા નામ સાથે મોખરે છે. તમિલનાડુમાં 35 લાખ અને ગુજરાતમાં પણ 12 લાખથી વધુ નવા મતદારોએ ફોર્મ-6 અને ફોર્મ-8 ભરીને પોતાની નોંધણી કરાવી છે. ખાસ કરીને યુવા મતદારોની વધતી સંખ્યા લોકશાહી માટે સુખદ સંકેત છે. આ શુદ્ધિકરણ બાદ હવે મતદાર યાદી પહેલા કરતા વધુ સચોટ અને વિશ્વસનીય બની છે.