આટિઁફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI)ને લઈને દુનિયાભરમાં ચર્ચાઓ ચાલે છે. કેટલાય લોકોનું એવું માનવું છે કે આવનારા સમયમાં AI લોકોની નોકરીઓ છીનવી લેશે અને વર્કપ્લેસ પર એમની જગ્યા જશે. બીજી તરફ રોજબરોજ એવી ખબરો પણ સામે આવતી હોય છે કે AI આવ્યા બાદ ઘણી IT કંપનીઓમાં બદલાવ આવ્યો છે.
દુનિયાભરની કંપનીઓ પોતાના વર્ક મોડલ બદલી રહી છે. હવે તે કર્મચારીઓને નવી સ્કિલ શીખવવાની જગ્યાએ AI પર વધારે રોકાણ કરી રહી છે. આ તમામ સંભાવનાઓ વચ્ચે સોશિયલ મિડિયા પર એક વિડિયો વાઇરલ થઈ રહ્યો છે, જે એઆઈને તદ્દન અલગ નજરથી જુએ છે. આ વીડિયોમાં એક ટેક પ્રોફેશનલે એઆઈને પોતાની નોકરીનો સૌથી મોટો સથવારો ગણ્યો છે.
ઇન્સ્ટાગ્રામ પર શેર કરવામાં આવેલા આ વિડિયો માં એક ટેકી, સિમરન ભલ્લા નામની મહિલા મજાકમાં કહે છે કે જો ChatGPT ન હોત તો કદાચ તેના માટે ઓફિસનું કામ સંભાળવું કઠિન બની જાત. આ વીડિયોમાં સિમરન કહે છે કે લોકો કહે છે કે AI તમારી નોકરી ખાઈ જશે, AI અત્યંત ખતરનાક છે અને તમને નોકરીથી કાઢી મૂકવામાં આવશે. પરંતુ સચ્ચાઈ તો એ છે કે AIના લીધે મારી નોકરી બચેલી છે.
સારું છે કે અમારી ઓફિસમાં AI નો ઉપયોગ જરૂરી કરી દેવામાં આવ્યો છે. બાકી તો chatgpt વગર મારું કામ ન થયું ન હોત. તે આગળ કહે છે કે AIના લીધે તે પોતાની નોકરીમાં ટકેલી છે. AI મારી નોકરી નથી ખાઈ રહ્યું, પણ તેને બચાવી રહ્યું છે. હું સંપૂર્ણપણે AI સપોર્ટર છું.'
પ્રોફેશનલ્સ બોલ્યા- 'AI ગયા તો હમ ભી ગયે'
સિમરનનો વીડિયો ખૂબ વાઇરલ થયો હતો. કમેન્ટ સેક્શનમાં ઘણા લોકોએ લખ્યું હતું કે તેઓ પણ રોજિંદા કામકાજ માટે AI ટુલ્સ પર નિર્ભર થઈ ચુક્યા છે. એક યુઝરે લખ્યું કે, જો AI ગયું, તો હું પણ ગયો. અમુક લોકોએ એમ પણ મજાક કરી કે જો આ વીડિયો ઓફિસ સુધી પહોંચી ગયો, તો કદાચ બોસ પણ જાણી જશે કે કર્મચારી AI પર કેટલા નિર્ભર થઇ ચુક્યા છે.
શું જરૂરતથી વધારે AI પર નિર્ભર થવું લોકોની શીખવાની ક્ષમતાને નબળી બનાવી રહી છે. આ વિષય પર અમુક રિસર્ચ જાણવા મળ્યા છે. કેટલાક સંશોધનમાં એવું જાણવા મળ્યું કે AI પર જરૂરીથી વધારે નિર્ભરતાથી ક્રિટિકલ થિકિંગ, યાદશક્તિ અને સમસ્યા નિરાકરણની ક્ષમતા પર અસર થઇ શકે છે.
સંશોધન શું કહે છે?
2025માં જર્નલ સોસાયટીઝમાં પ્રકાશિત એક અભ્યાસમાં 666 હરીફ પર શોધ કરવામાં આવી હતી, જેમાં જાણવા મળ્યું કે AI ટુલ્સનો વધુ ઉપયોગ 'કોગ્નિટિવ ઓફલોડિંગ' (માનસિક ભાર) વધુ છે, જેથી લોકોની ક્રિટિકલ થિકિંગ ક્ષમતા પર પણ નબળી પડી શકે છે. જોકે, અભ્યાસમાં એ પણ જોવા મળ્યું કે AIનો સંતુલિત ઉપયોગ અને ઉત્તમ શિક્ષણ આ અસરને ઘણી ઓછી કરી શકે છે.
એમઆઇટી લેબના એક અભ્યાસમાં હરીફોને AIની મદદથી અને AI વગર નિબંધ લખાવવામાં આવ્યા, અભ્યાસમાં જાણવામાં મળ્યું કે AIનો ઉપયોગ કરનારા જૂથમાં મગજની સક્રિયતા, યાદશક્તિ અને મૌલિક અપેક્ષા કરતા ઓછી હતી. જો કે આ અભ્યાસ ઓછા હરીફો ઉપર કરવામાં આવ્યો હતો. હવે આ તારણોની પુષ્ટિ કરવા માટે આગળ પણ શોધ શરૂ રાખવામાં આવશે.
જાણકારો શું કહે છે ?
શિક્ષણ અને ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રના નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે એઆઈ 'કો-પાયલટ'ની જેમ વપરાશ કરવો જોઈએ. 'ઓટો-પાયલટ' એટલે કે સંપૂર્ણપણે તેના પર નિર્ભર નહીં, પરંતુ તમે પહેલા પોતે વિચારો છો અને પછી AIની મદદ લો છો તો તમારી શીખવાની અને સમસ્યાનું નિરાકરણ ક્ષમતા ઉત્તમ થઇ શકે છે, પરંતુ જો દરેક કામ AI પર છોડવામાં આવે તો સમયાંતરે તમારી વિચારવાની, સમજવાની અને નિર્ણય લેવાની ક્ષમતા નબળી પડવાનું જોખમ વધી શકે છે.
