દેશની સેન્ટ્રલ બૅંક એટલે કે રિઝર્વ બૅંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) દ્વારા બલ્ક ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટના વ્યાજ દરોને નિયંત્રિત કરતા માળખામાં અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સુધારા કરવામાં આવ્યા છે. બેંકિંગ વ્યવસ્થામાં પારદર્શિતા વધારવા, રોકાણકારોનો વિશ્વાસ મજબૂત કરવા અને બૅંકોને પોતાની લિક્વિડિટી જરૂરિયાતો મુજબ વધુ સુગમતા પૂરી પાડવાના હેતુથી આ નવા નિયમો જાહેર કરવામાં આવ્યા છે, જે આગામી પહેલી ઓક્ટોબર, 2026થી સમગ્ર દેશમાં અમલમાં આવશે. આ નવા માળખા હેઠળ દરરોજ સવારે બલ્ક એફડીના વ્યાજ દરો સાર્વજનિક કરવાથી માંડીને તમામ શાખાઓમાં સમાન દર ઓફર કરવા સુધીના અનેક કડક નિયમો નક્કી કરવામાં આવ્યા છે.

દરરોજ સવારે 10 વાગ્યા સુધીમાં બલ્ક FD દરોનો ખુલાસો ફરજિયાત:
સમયમર્યાદા નિર્ધારિત: નવા નિયમો અનુસાર, દરેક કામકાજના દિવસે સવારે 10:00 વાગ્યા સુધીમાં તે દિવસ માટે લાગુ થતાં બલ્ક એફડીના વ્યાજ દરો બૅંકોએ જાહેર કરવા ફરજિયાત રહેશે.
10 મિનિટની વિન્ડો: બૅંકોને આ વ્યાજ દરો અપડેટ કરવા માટે માત્ર 10 મિનિટનો સમય મળશે.
વેબસાઇટ પર દર્શાવેલા દરોનું ચુસ્ત પાલન: ગ્રાહકોની જમા રકમ સ્વીકારતી વખતે બૅંકોએ પોતાની સત્તાવાર વેબસાઇટ પર પ્રસિદ્ધ કરેલા વ્યાજ દરો મુજબ જ વ્યાજ ચૂકવવાનું રહેશે. મનસ્વી રીતે ઓફલાઈન દરો નક્કી કરી શકાશે નહીં.

શું છે બલ્ક ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (Bulk FD)ની મર્યાદા?:
નિયમ મુજબ રૂપિયા 3 કરોડ કે તેથી વધુ રકમની ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટને 'બલ્ક ડિપોઝિટ' તરીકે ગણવામાં આવે છે. આ મોટી રકમની એફડી પર સામાન્ય રિટેલ ડિપોઝિટ કરતાં અલગ વ્યાજ દરો નક્કી કરવામાં આવતા હોય છે, જેમાં મોટા રોકાણકારો, ટ્રસ્ટો અને કોર્પોરેટ ગ્રાહકો મોટા પાયે રોકાણ કરતા હોય છે.

તમામ શાખાઓમાં સમાન રકમ માટે એકસરખો વ્યાજ દર:
પહેલાં ઘણી બૅંકો અલગ-અલગ શાખાઓમાં સમાન રકમની ડિપોઝિટ પર જુદા-જુદા વ્યાજ દરો ઓફર કરતી હતી. હવે આ પદ્ધતિ પર સંપૂર્ણ રોક લાગશે. એક જ દિવસે સ્વીકારવામાં આવેલી એકસરખી રકમની મોટી થાપણો માટે બૅંકે પોતાની તમામ બ્રાન્ચમાં એક સમાન વ્યાજ દર જ આપવો પડશે.

લિક્વિડિટી જરૂરિયાતો મુજબ છૂટછાટ:
જોકે, બૅંકોને પોતાની રોકડ પ્રવાહની સ્થિતિ સંભાળવા માટે કેટલીક વિશેષ છૂટછાટ આપવામાં આવી છે. લિક્વિડિટી કવરેજ રેશિયો (LCR) માળખા હેઠળ લાગુ થતાં ઉપાડ દર (Run-off factor) ના આધારે બૅંકો બલ્ક ડિપોઝિટ પર પરિસ્થિતિ અનુસાર વ્યાજ દરોમાં જરૂરી તફાવત રાખવા માટે સક્ષમ રહેશે.