મુંબઈ: મુંબઈની ગગનચુંબી ઈમારતો અને તેની નીચેના બિસ્માર રસ્તા, ખાડા અને જર્જરિત ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો મુદ્દો ફરી ચર્ચામાં આવ્યો છે. આરપીજી એન્ટરપ્રાઇઝીઝના ચેરમેન હર્ષ ગોયન્કાએ મુંબઈની તસવીર શેર કરીને શહેરના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર કટાક્ષ કર્યો હતો. તેમણે કહ્યું હતું કે દૂરથી મુંબઈનો ચમકતી સ્કાયલાઇન મેનહટન જેવી લાગી રહી છે, પરંતુ તેની નીચે ઝૂંપડપટ્ટીઓ, તૂટેલા રસ્તા, ખાડા અને જર્જરિત ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર જોવા મળે છે. તેમના મતે મુંબઈની સ્કાયલાઈન ભલે 21મી સદીની દેખાતી હોય, પણ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર 18મી સદીનું લાગે છે.

ગોયન્કાની આ ટિપ્પણી પર દિલ્હીની પૂર્વ મુખ્ય સચિવ શૈલજા ચંદ્રાએ પણ સહમતિ વ્યક્ત કરી, પરંતુ સાથે જ વધુ મોટો સવાલ ઉઠાવ્યો કે આખરે મુંબઈને આ સ્થિતિ સુધી પહોંચવા કોણે દીધું? તેમણે ગોયન્કાની ટીકા સાથે સહમત થતાં કહ્યું કે હવે માત્ર શહેરની હાલત પર સવાલ કરવાથી આગળ વધીને જવાબદારી નક્કી કરવાની જરૂર છે.

શૈલજા ચંદ્રાએ રાજકીય અને વહીવટી નિર્ણયોની ભૂમિકા પર પણ સવાલ ઉઠાવ્યો. તેમના જણાવ્યા મુજબ નગરપાલિકાના નિયમોને નબળા પાડવામાં આવે, અતિક્રમણને નજરઅંદાજ કરવામાં આવે અને મતબેંકની રાજનીતિને પ્રોત્સાહન મળે ત્યારે શહેરની વ્યવસ્થા પર અસર પડે છે. 

તેમણે એ મુદ્દો પણ ઉઠાવ્યો કે જ્યારે કોઈ વિસ્તારની વસ્તી અને બાંધકામ પાણી, ગટર અને ડ્રેનેજ જેવી બેઝિક સુવિધાઓની ક્ષમતા કરતાં વધી જાય છે, ત્યારે તેની અસર આખરે શહેરના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર પડે છે.

આ ચર્ચામાં સામાજિક અસમાનતાનો મુદ્દો પણ સામે આવ્યો છે. શૈલજા ચંદ્રાના જણાવ્યા મુજબ, પ્રભાવશાળી લોકો ઊંચી દીવાલો, સુરક્ષા વ્યવસ્થા અને બંધ બારીઓ પાછળ રહીને શહેરની અનેક સમસ્યાઓથી પોતાને દૂર રાખી શકે છે. પરંતુ જેમની પાસે આવી સુરક્ષા નથી, તેમના માટે શહેરની બિસ્માર વ્યવસ્થાનો સામનો કરવો વધુ મુશ્કેલ બને છે અને ઘણી વખત તેઓ ખુલ્લેઆમ પોતાની વાત પણ કહી શકતા નથી.

હવે સવાલ માત્ર મુંબઈની તસવીર કેટલી ચમકદાર છે તેનો નથી, પરંતુ આ ચમક પાછળની પાયાની માળખાકીય સુવિધાઓ કેટલી મજબૂત છે તેનો છે. ગોયન્કાએ શહેરની સ્કાયલાઈન અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વચ્ચેનો તફાવત બતાવ્યો છે, જ્યારે શૈલજા ચંદ્રાએ આ સ્થિતિ માટે જવાબદારી નક્કી કરવાની જરૂરિયાત પર સવાલ ઉઠાવ્યો છે. એટલે મુંબઈ માટે ચર્ચા હવે ‘શહેર કેટલું ઊંચું બન્યું’થી આગળ વધીને ‘શહેરની માળખાકીય વ્યવસ્થા કેટલી મજબૂત છે’ ત્યાં પહોંચી છે.