ગાંધીનગરઃ ગુજરાત વિધાનસભામાં અમદાવાદ જિલ્લામાં મેલેરિયાના કેસનો સવાલ પૂછવામાં આવ્યો હતો. ધોળકાના  ધારાસભ્ય કિરીટસિંહ ડાભીએ પૂછ્યું કે, 31-12-2025ની સ્થિતિએ છેલ્લા બે વર્ષમાં અમદાવાદ જિલ્લામાં મેલેરિયાના કેટલા કેસ નોંધાયા, કેટલા દર્દીના મૃત્યુ થયા અને અટકાવવા શું પગલા લીધા?

જેનો જવાબ આપતાં સરકારે જણાવ્યું કે, અમદાવાદ જિલ્લામાં જાન્યુઆરી 2024 થી ડિસેમ્બર 2024માં 6 અને જાન્યુઆરી 2025 થી ડિસેમ્બર 2025માં 4 મળી કુલ 10 કેસ નોંધાયા હતા. બે વર્ષમાં અમદાવાદ જિલ્લામાં મેલેરિયાથી એક પણ વ્યક્તિનું મોત થયું નથી. 

અમદાવાદ જિલ્લામાં મેલેરિયાને કાબુમાં રાખવા ઘનિષ્ઠ ફીવર સર્વેલન્સ, પોરાનાશક કામગીરી, ફોક્લ દવા છંટકાવ, લાંબા સમય સુધી ભરાઈ રહેતા પાણીમાં પોરાભક્ષક માછલીઓ મુકવી અને આરોગ્ય શિક્ષણ પ્રવૃત્તિ જેવી વિવિધ કામગીરી હાથ ધરવામાં આવે છે.

મેલેરિયા એટલે શું? તે કેવી રીતે થાય છે?

મેલેરિયા એ પરોપજીવીઓના કારણે થતો જીવલેણ રોગ છે અને ચેપગ્રસ્ત માદા એનોફિલીસ મચ્છરોના કરડવાથી મનુષ્યમાં ફેલાય  છે. તે ઉષ્ણકટિબંધીય પ્રદેશોમાં સામાન્ય છે, પરંતુ તે અટકાવી શકાય તેવું અને સારવાર કરી શકાય તેવું છે. મેલેરિયા એક વ્યક્તિથી બીજા વ્યક્તિમાં ફેલાતો નથી, જો કે તે ચેપગ્રસ્ત લોહી અથવા દૂષિત સોય દ્વારા પણ સંક્રમિત થઈ શકે છે. ખાસ કરીને પ્લાઝમોડિયમ ફાલ્સીપેરમ ચેપના કિસ્સાઓમાં જો તેની સારવાર ન કરવામાં આવે તો તે 24 કલાકની અંદર ગંભીર બીમારી અથવા મૃત્યુ તરફ દોરી શકે છે.

મેલેરિયા લક્ષણો શું છે?

મેલેરિયાના સૌથી સામાન્ય પ્રારંભિક લક્ષણોમાં તાવ, માથાનો દુખાવો અને ઠંડીનો સમાવેશ થાય છે. જે સામાન્ય રીતે ચેપગ્રસ્ત મચ્છર દ્વારા કરડ્યાના 10-15 દિવસ પછી દેખાય છે. લક્ષણો હળવા હોઈ શકે છે, ખાસ કરીને એવા લોકોમાં કે જેમને અગાઉ મેલેરિયા થયો હોય, સમયસર સારવાર માટે પ્રારંભિક પરીક્ષણ આવશ્યક બનાવે છે. ગંભીર લક્ષણોમાં અતિશય થાક, મૂંઝવણ, વારંવાર આંચકી, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, કાળો અથવા પેશાબમાં લોહી, કમળો અને અસામાન્ય રક્તસ્રાવનો સમાવેશ થઈ શકે  છે. કેટલાક પ્રકારના મેલેરિયા ગંભીર બીમારી અને મૃત્યુનું કારણ બની શકે છે.

તેને કેવી રીતે રોકી શકાય?

મચ્છરના કરડવાથી બચીને અને કેટલાક કિસ્સાઓમાં નિવારક દવાઓ લેવાથી મેલેરિયાને અટકાવી શકાય છે. જો તમે એવા વિસ્તારોની મુસાફરી કરી રહ્યા હોવ જ્યાં મેલેરિયા સામાન્ય છે, તો નિવારક દવાઓ (કેમોપ્રોફિલેક્સિસ) લેવા વિશે ડોક્ટરની સલાહ લો. મચ્છર કરડવાના જોખમને ઓછું કરવા માટે, સૂતી વખતે મચ્છરદાનીનો ઉપયોગ કરો. સાંજ પછી ડીઈઈટી, આઈઆર3535 અથવા ઈકાર્ડિન ધરાવતા મચ્છર ભગાડનારને લગાવો. મચ્છરોને  દૂર રાખવા માટે તમે કોઇલ, વેપોરાઇઝર્સ અને વિન્ડો સ્ક્રીનનો પણ ઉપયોગ કરી શકો છો.