નવી દિલ્હીઃ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જાહેરાત કરી છે કે યુએસ (અમેરિકા) અને ઈરાન વચ્ચે એક મહત્વપૂર્ણ સમજૂતી પર રવિવારે હસ્તાક્ષર (સાઇન) કરવામાં આવશે. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે આ સમજૂતીથી વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ એવા 'હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ' (હોર્મુઝની સામુદ્રધુની)ને તાત્કાલિક ફરીથી ખોલવાનો રસ્તો ખુલી જશે અને લાંબા સમયથી એકબીજાના વિરોધી રહેલા આ બંને દેશો વચ્ચેના રાજદ્વારી સંબંધોમાં એક પાયાનો બદલાવ આવશે.

સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ દ્વારા જાહેર કરેલા એક નિવેદનમાં, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પોતાની આ આગામી સમજૂતી અને પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ બરાક ઓબામાના કાર્યકાળમાં થયેલી અગાઉની સમજૂતી વચ્ચે આકરી સરખામણી કરી હતી.

ટ્રમ્પે એ વાત પર ભાર મૂક્યો હતો કે તેમના પુરોગામી (ઓબામા)ના કાર્યકાળ દરમિયાન બનેલી વ્યવસ્થાથી વિપરીત, નવી વાતચીતથી તૈયાર થયેલી આ સમજૂતી સખત રીતે એ વાતની ખાતરી કરશે કે ઈરાન પર પરમાણુ હથિયારો વિકસાવવા માટે સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધ રહે. 

યૂએસ-ઇરાન વચ્ચે પ્રસ્તાવિત સમજૂતીની 14 શરતો

ઈરાનના તેલ (ઓઈલ), પેટ્રોકેમિકલ્સ અને તેની સાથે જોડાયેલી નિકાસ (એક્સપોર્ટ) પર લાગેલા પ્રતિબંધો હટાવી લેવામાં આવશે.

ઈરાનને તેના નાણાકીય સંસાધનો (ફંડ અને સંપત્તિ)નો ફરીથી સંપૂર્ણ ઉપયોગ કરવાની છૂટ (એક્સેસ) મળી જશે.

60 દિવસની વાતચીત દરમિયાન ઈરાનના ફ્રીઝ (જપ્ત) કરાયેલા 24 અબજ ડૉલર મુક્ત કરી દેવામાં આવશે. જેમાંથી 12 અબજ ડૉલર તો વાતચીત શરૂ થાય તે પહેલા જ મુક્ત કરી દેવાશે.

અમેરિકા અને તેના સહયોગી દેશોએ ઈરાનના પુનઃનિર્માણ (ફરીથી બેઠું કરવા) માટે આશરે 300 અબજ ડૉલરની યોજનાઓ રજૂ કરવી પડશે.

લેબનાન સહિતના તમામ મોરચે યુદ્ધ તાત્કાલિક અને હંમેશા માટે બંધ થઈ જશે.

અમેરિકા ઈરાનની આંતરિક બાબતોમાં દખલગીરી નહીં કરવાનું અને ઈરાનની સાર્વભૌમત્વ (સંપૂર્ણ સ્વાયત્તતા) નું સન્માન કરવાનું વચન આપશે.

અમેરિકા દ્વારા લાદવામાં આવેલી નૌકાદળની નાકાબંધી (સમુદ્રી રસ્તો રોકવાની કાર્યવાહી) 30 દિવસની અંદર સંપૂર્ણપણે હટાવી લેવામાં આવશે.

અમેરિકી સૈન્ય ઈરાનની આસપાસના વિસ્તારોમાંથી પાછું હટી જશે.

'હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ' (સમુદ્રી માર્ગ)ને ઈરાનની વ્યવસ્થા હેઠળ 30 દિવસની અંદર ફરીથી ખોલી દેવામાં આવશે.

પરમાણુ મુદ્દાઓ અને પ્રતિબંધોને સંપૂર્ણપણે હટાવવા અંગેના અંતિમ કરાર સુધી પહોંચવા માટે 60 દિવસની વાતચીતનો સમયગાળો શરૂ થશે.

ઈરાન પરમાણુ હથિયાર ન બનાવવાના પોતાના NPT (પરમાણુ અપ્રસાર સંધિ) ના વચનને ફરીથી દોહરાવશે (નક્કી કરશે).

અમેરિકા વાતચીત દરમિયાન આ વિસ્તારમાં સૈન્ય ન વધારવા અથવા નવા પ્રતિબંધો ન લાદવા માટે સંમત થશે.

એક દેખરેખ તંત્ર (નિયંત્રણ સમિતિ) આના અમલીકરણ પર નજર રાખશે, અને કોઈપણ અંતિમ કરારને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ (UNSC) ના પ્રસ્તાવ દ્વારા મંજૂરી આપવામાં આવશે.

ઈરાનનો મિસાઈલ પ્રોગ્રામ અને 'રેઝિસ્ટન્સ ગ્રુપ્સ' (પ્રતિકાર જૂથો) ને તેનું સમર્થન, આ સમજૂતીનો ભાગ નથી.

અહેવાલ (રિપોર્ટ) મુજબ, જ્યાં સુધી 12 અબજ ડૉલર મુક્ત કરવામાં નહીં આવે, તેલ પરના પ્રતિબંધો હટાવી લેવામાં નહીં આવે અને નાકાબંધી સમાપ્ત કરવામાં નહીં આવે, ત્યાં સુધી અંતિમ વાતચીત શરૂ નહીં થાય.