નવી દિલ્હીઃ વેનેઝુએલામાં આવેલા બે શક્તિશાળી ભૂકંપોએ માત્ર ત્યાં જ ભારે તબાહી નથી મચાવી, પરંતુ ભારત માટે કાચા તેલ (ક્રૂડ ઓઇલ) ના પુરવઠાને લઈને પણ નવી ચિંતા ઊભી કરી દીધી છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે બંદરો પર થયેલી અસર, શિપિંગમાં વિલંબ અને વીમા ખર્ચ વધવાને કારણે ભારત માટે તેલની આયાત મોંઘી અને પ્રભાવિત થઈ શકે છે.

ભારત માટે કેમ ચિંતા વધી?

આ ભૂકંપ એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે ભારત ઈરાન યુદ્ધના કારણે તેલના પુરવઠામાં આવેલા અવરોધોમાંથી બહાર આવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું હતું. તાજેતરમાં જ અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે શાંતિ સમજૂતી થઈ હતી. જેનાથી આશા બંધાઈ હતી કે હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ) માંથી તેલનો પુરવઠો સામાન્ય થઈ જશે. પરંતુ હવે વેનેઝુએલામાં આવેલી આપત્તિએ ભારત માટે એક નવી જ પડકારજનક સ્થિતિ ઊભી કરી દીધી છે.

તેલની આયાતમાં મોટો વધારો થયો હતો

ભારતે એપ્રિલ અને મે મહિના દરમિયાન વેનેઝુએલા પાસેથી કાચા તેલ (ક્રૂડ ઓઇલ) ની ખરીદીમાં મોટો વધારો કર્યો હતો. મધ્ય પૂર્વ (મિડલ ઈસ્ટ) માં અનિશ્ચિતતાના કારણે ભારતીય રિફાઇનરીઓએ વેનેઝુએલાને એક વૈકલ્પિક સ્ત્રોત (ઓપ્શન) તરીકે પસંદ કર્યું હતું. આ જ કારણે વેનેઝુએલા ભારતને તેલ પૂરું પાડતા મુખ્ય દેશોમાં સામેલ થઈ ગયું હતું.

માત્ર તેલ પ્લાન્ટ જ નહીં, સમગ્ર સપ્લાય ચેન પર જોખમ

નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે જોખમ માત્ર તેલ પ્લાન્ટના નુકસાન પૂરતું મર્યાદિત નથી. જો નિકાસ ટર્મિનલ સુરક્ષિત રહે, તો પણ પાવર કટ, રસ્તા અને વાહનવ્યવહારના નેટવર્કને નુકસાન થવા તેમજ બંદરો પર કટોકટીના પ્રતિબંધો લાગવાને કારણે જહાજોની અવરજવર ઘણા દિવસો કે અઠવાડિયા સુધી ખોરવાઈ શકે છે. વેનેઝુએલાના મુખ્ય કાર્ગો બંદર 'લા ગુઆઇરા'ને આપત્તિગ્રસ્ત વિસ્તાર જાહેર કરી દેવામાં આવ્યો છે. આનાથી શિપિંગ અને પોર્ટ (બંદર)ની કામગીરીને લઈને ચિંતા વધી ગઈ છે.

શિપિંગ કંપનીઓ પર ખર્ચ વધશે

જહાજોએ માલ લોડ કરવા માટે વધુ રાહ જોવી પડી શકે છે. રૂટ (રસ્તો) બદલવા અને મોડું થવાને કારણે ડેમરેજ ચાર્જ (વિલંબ શુલ્ક) પણ વધી શકે છે. આ વધારાના ખર્ચની સીધી અસર વેપારીઓ, રિફાઇનરીઓ અને વીમા કંપનીઓ પર પડશે.

ભારતનું રોકાણ પણ દાવ પર

ભારતની સરકારી કંપની ONGC વિદેશે (ONGC Videsh) પણ વેનેઝુએલાના તેલ પ્રોજેક્ટ્સમાં રોકાણ કરેલું છે. જો લાંબા સમય સુધી ઉત્પાદન અથવા નિકાસ ખોરવાયેલી રહે છે, તો ભારતની આર્થિક અને ઓપરેશનલ (કામગીરી સંબંધી) બાબતો પર પણ તેની અસર પડી શકે છે.