છેલ્લાં કેટલાક સમયથી દેશભરમાં સાયબર ફ્રોડની એક અત્યંત ખતરનાક પદ્ધતિ—સ્ક્રીન શેરિંગ સ્કેમના કિસ્સાઓ ખૂબ જ ઝડપથી વધી રહ્યા છે. આ સ્કેમ એટલી ચાલાકી અને ટેકનિકલ રીતે આચરવામાં આવે છે કે સામાન્ય યુઝર્સ જ નહીં પરંતુ ટેકનોલોજીથી વાકેફ અને ભણેલા-ગણેલા લોકો પણ માત્ર એક ફોન કોલમાં પોતાની આખી જિંદગીની મહેનતની કમાણી ગુમાવી બેસે છે. આવો જાણીએ કે આ સ્કેમ કેવી રીતે ઓપરેટ થાય છે અને કઈ ભૂલના કારણે લોકોનું બેંક એકાઉન્ટ મિનિટોમાં ખાલી થઈ જાય છે.
કેવી રીતે શરૂ થાય છે આ સ્કેમની જાળ?
સ્કેમર્સ બેંક અધિકારી, વીમા કંપની, શોપિંગ સાઇટ કે ટેલિકોમ કંપનીના કસ્ટમર કેર એક્ઝિક્યુટિવ બનીને કોલ કરે છે. ઘણીવાર યુઝર્સ જાતે ગૂગલ પરથી શોધેલા ફેક કસ્ટમર કેર નંબર પર કોલ કરે ત્યારે પણ આ જાળમાં ફસાઈ જાય છે. સ્કેમર્સ સંપૂર્ણ પ્રોફેશનલ બેંકિંગ ભાષાનો ઉપયોગ કરીને વ્યક્તિને વિશ્વાસ અપાવે છે કે તેમના એકાઉન્ટમાં રિફંડ આવવાનું છે, કેવાયસી અપડેટ બાકી છે અથવા કોઈ ભૂલથી કપાયેલા પૈસા પરત મેળવવાના છે.
સ્ક્રીન શેરિંગ એપની એન્ટ્રી અને સૌથી મોટી ભૂલ:
રિફંડ આપવા કે ટેકનિકલ સમસ્યા ઉકેલવાના બહાને સ્કેમર યુઝરને AnyDesk, TeamViewer અથવા QuickSupport જેવી રિમોટ એક્સેસ/સ્ક્રીન શેરિંગ એપ્સ ડાઉનલોડ કરવા કહે છે. વાસ્તવમાં આ એપ્સ ઓફિસ વર્ક કે આઈટી સપોર્ટ માટે બનેલી હોય છે. જેવી યુઝર એપ ડાઉનલોડ કરીને સ્ક્રીન પર આવેલો ૯-અંકનો કોડ સ્કેમરને આપે છે, તરત જ યુઝરના ફોનની સંપૂર્ણ સ્ક્રીન અને કંટ્રોલ સ્કેમરના કમ્પ્યુટર કે ફોન પર લાઈવ દેખાવા લાગે છે.
UPI PIN અને OTP થી સેકન્ડોમાં એકાઉન્ટ ખાલી:
સ્ક્રીન શેર થયા બાદ સ્કેમર યુઝરને કોઈ પેમેન્ટ એપ (GPay, PhonePe, Paytm) ખોલીને નાની રકમની 'રિક્વેસ્ટ એપ્રૂવ' કરવા કહે છે. યુઝરને લાગે છે કે પૈસા આવી રહ્યા છે, પરંતુ વાસ્તવમાં તે પૈસા ટ્રાન્સફર કરવાની રિક્વેસ્ટ હોય છે. જેવો યુઝર પોતાનો UPI PIN નાખે છે, સ્કેમર તેને લાઈવ સ્ક્રીન પર જોઈ લે છે. સાથે જ બેંકમાંથી આવતા તમામ OTP પણ સ્કેમરની સ્ક્રીન પર દેખાઈ જાય છે. પિન અને ઓટીપી મળતાં જ ઠગબાજો એક પછી એક ઉપરાછાપરી ટ્રાન્ઝેક્શન કરીને મિનિટોમાં આખું બેંક એકાઉન્ટ ખાલી કરી નાખે છે.
આ સાયબર ફ્રોડથી કેવી રીતે બચવું? (સુરક્ષા ટિપ્સ)
કોઈપણ અજાણ્યા વ્યક્તિના કહેવાથી ફોનમાં AnyDesk, TeamViewer કે QuickSupport જેવી એપ્સ ક્યારેય ડાઉનલોડ ન કરવી.
કસ્ટમર કેર કે બેંકના નામે આવેલા કોલ પર સ્ક્રીન શેરિંગ કોડ કે OTP ક્યારેય કોઈને આપવો નહીં.
યાદ રાખો: પૈસા મેળવવા (Receive) માટે ક્યારેય પણ UPI PIN નાખવાની જરૂર પડતી નથી; પિન માત્ર પૈસા મોકલવા માટે જ વપરાય છે.
જો તમારી સાથે કોઈ સાયબર ફ્રોડ થાય તો તાત્કાલિક 1930 નેશનલ સાયબર હેલ્પલાઈન પર ફરિયાદ નોંધાવો.
