મહાયુતિ સરકારના એક વર્ષ અને સ્થાનિક ચૂંટણીઓના ગરમાવા વચ્ચે શિયાળુ સત્રનો આવતીકાલથી આરંભ, વિપક્ષ પુણે જમીન કૌભાંડ, ખેડૂત મુદ્દે સરકારને ઘેરશે

નાગપુર/મુંબઈઃ મહારાષ્ટ્ર વિધાનસભાનું પરંપરાગત શિયાળુ સત્ર આવતીકાલથી શરૂ થઈ રહ્યું છે, જે ૧૪ ડિસેમ્બર સુધી ચાલશે. રાજ્યના ઇતિહાસમાં આ સૌથી ટૂંકા સત્રોમાંનું એક હશે. એવું માનવામાં આવી રહ્યું છે કે આ સત્ર ભારે તોફાની બની રહેશે. આ સત્ર બે મુખ્ય કારણોસર ખાસ છે; મુખ્ય પ્રધાન દેવેન્દ્ર ફડણવીસના નેતૃત્વમાં મહાયુતિ સરકારનું એક વર્ષ પૂર્ણ થવું, અને ચાલુ સ્થાનિક સંસ્થાઓની ચૂંટણીઓ દરમિયાન વધતી રાજકીય ગરમી, જેના કારણે પક્ષોમાં આંતરિક વિખવાદ અને અણધાર્યા જોડાણો થયા છે.

આ સત્રમાં વિરોધપક્ષના નેતાનું પદ, મતદાર યાદીના "ગોટાળા", ખેડૂતોની તકલીફ, કાયદો અને વ્યવસ્થા અને મહાયુતિનું એક વર્ષનું પ્રદર્શન વગેરે મુદ્દે ધાંધલ સર્જાવવાની શક્યતા છે. બીજી બાજુ રાજ્ય સરકાર અઠવાડિયાના સત્ર દરમિયાન મુખ્યત્વે સત્તાવાર બિલ અને નિયમિત કાયદાકીય કામગીરીને આગળ ધપાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે તેવી અપેક્ષા છે. 

ઔપચારિક રીતે સશક્ત વિપક્ષની ગેરહાજરી અને મહાવિકાસ આઘાડી (MVA) સંખ્યાત્મક રીતે નબળી પડી જવાને કારણે ટ્રેઝરી બેન્ચને વિશ્વાસ છે કે તોફાનમાંથી પ્રમાણમાં સરળ રીતે પસાર થઈ જશે. જોકે, સ્થાનિક સંસ્થાઓની ચૂંટણીઓને કારણે આદર્શ આચારસંહિતા લાગુ થતાં, કોઈપણ મોટી નીતિગત જાહેરાત થવાની શક્યતા રહી નથી.

MVA તેના તરફથી નિષ્ફળતા, ગેરવહીવટ અને અપૂર્ણ વચનો પર એક પછી એક પ્રહાર કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. બંને ગૃહોમાં વિપક્ષના કોઈ માન્ય નેતા ન હોવા છતાં, તણખા ઉડવાની અપેક્ષા છે. MVAના આરોપોની યાદીમાં ટોચ પર કરોડો રૂપિયાના પુણે જમીન કૌભાંડ છે, જેમાં નાયબ મુખ્ય પ્રધાન અજિત પવારના પુત્ર પાર્થ પવારનું નામ છે. વિપક્ષ સ્થાનિક સ્વરાજ ચૂંટણીઓ, બીડમાં હિંસક ઘટનાઓ, કથળતી કાયદો અને વ્યવસ્થાની સ્થિતિ અને સિંહસ્થ કુંભ મેળા માટે તપોવન વિસ્તારમાં વૃક્ષો કાપવાની વિવાદાસ્પદ યોજના મુદ્દે પણ સરકારને ઘેરવાનો ઇરાદો ધરાવે છે.

આ સત્ર સરકાર માટે માથાનો દુખાવો બની શકે છે. રાજ્ય કમોસમી વરસાદના કારણે ખેડૂતોની વ્યથા, પાક વીમામાં અનિયમિતતાઓ અને મરાઠા અનામત માટે ફરી શરૂ થયેલા આંદોલન જેવા મુદ્દાનો સામનો કરી રહ્યું છે. સરકારની મુખ્ય કલ્યાણ યોજના, મુખ્ય પ્રધાન માજી લડકી બહિણ  યોજના - જેને ચૂંટણીમાં ભાજપની આગેવાની હેઠળના ગઠબંધનને મજબૂત બનાવવાનો શ્રેય આપવામાં આવે છે - તે પણ કથિત અનિયમિતતાઓને કારણે સઘન તપાસ હેઠળ આવે તેવી શક્યતા છે. આવા વિવાદાસ્પદ મુદ્દાઓને કારણે સાત દિવસના સત્રમાં જોરદાર ટકરાવ જોવા મળશે તે લગભગ નિશ્ચિત છે.

એક અન્ય પ્રશ્ન પણ ચર્ચામાં છે કે, જો તે નીતિ, સુધારા અથવા પ્રાદેશિક ફરિયાદોને અર્થપૂર્ણ રીતે સંબોધિત કરી શકતું નથી તો નાગપુરમાં આટલી ઉડાઉ વાર્ષિક કવાયત યોજવાનો વાસ્તવિક હેતુ શું છે? શિયાળુ સત્રની શરૂઆત ૧૯૬૦ના ઐતિહાસિક નાગપુર કરારથી થઇ હતી, જ્યારે મહારાષ્ટ્રના પ્રથમ મુખ્ય પ્રધાન, યશવંતરાવ ચવ્હાણે નાગપુરને રાજ્યની બીજી રાજધાની તરીકે નિયુક્ત કર્યું હતું અને લાંબા સમયથી ઉપેક્ષિત વિદર્ભ પ્રદેશ તરફ ધ્યાન દોરવા માટે દર વર્ષે ઓછામાં ઓછા ચાર અઠવાડિયાનું સત્ર ત્યાં યોજવાની પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી હતી. દાયકાઓથી, તે ગંભીર પ્રતિબદ્ધતા સતત ક્ષીણ થઈ ગઈ છે, જે એક પ્રતીકાત્મક વિધિ કરતાં વધુ કંઈ નથી રહી. આ સત્રો પાછળ કરોડો રૂપિયાનો ખર્ચ પણ થાય છે.

રાજ્યના સમગ્ર વહીવટી તંત્રને મુંબઈથી નાગપુર લઈ જવા, વર્ષના મોટાભાગના સમય દરમિયાન નિષ્ક્રિય રહેતી ઇમારતોનું નવીનીકરણ, મોટા પાયે સુરક્ષા વ્યવસ્થા ગોઠવવા અને પ્રધાનો, ધારાસભ્યો, અમલદારો અને સહાયક સ્ટાફ માટે રહેવાની વ્યવસ્થા કરવા માટે ₹૫૦૦ કરોડથી વધુ ખર્ચ થતો હોવાનું માનવામાં આવે છે. 

જોકે, ચોક્કસ આંકડા અસ્પષ્ટ રહે છે, કારણ કે ખર્ચ સ્પીકરના કાર્યક્ષેત્રમાં આવે છે અને નિયમિતપણે જાહેર કરવામાં આવતો નથી. રાજ્યમાં અપેક્ષિત ચૂંટણીની જાહેરાતના પગલે આ વર્ષે સત્ર ટૂંકું બન્યું હોવાનું માનવામાં આવે છે.