નવી દિલ્હીઃ યુરોપ હાલમાં ઇતિહાસની સૌથી ભયાનક ગરમી અને હીટવેવ (લૂ) નો સામનો કરી રહ્યું છે. ઘણા દેશોમાં તાપમાન 44 ડિગ્રી સેલ્સિયસને પાર પહોંચી ગયું છે. આકાશમાંથી વરસતી આ આગ અને 'ઓમેગા બ્લોક' નામના હવામાનના ચક્ર (પેટર્ન) ને કારણે સેંકડો લોકોએ પોતાનો જીવ ગુમાવ્યો છે. પરંતુ આશ્ચર્યજનક વાત એ છે કે આ જીવલેણ ગરમીથી બચવા માટે પણ યુરોપના લોકો સરળતાથી એર કંડિશનર (AC) ખરીદી શકતા નથી.

જી હા, જ્યાં ભારત જેવા દેશોમાં AC એક સામાન્ય જરૂરિયાત છે, ત્યાં યુરોપમાં સરકારના કડક નિયમો, કાયદાઓ અને ઊંચી કિંમતોને કારણે તે આજે પણ એક લક્ઝરી બનેલું છે. આવો જાણીએ કે આખરે કેમ યુરોપીયન દેશોમાં AC ખરીદવું એ લોઢાના ચણા ચાવવા જેવું (ખૂબ અઘરું) છે.

ઓમેગા બ્લોકનો કહેર અને રેકોર્ડબ્રેક ગરમી

યુરોપમાં જૂન મહિનાથી જ ગરમીએ રૌદ્ર સ્વરૂપ ધારણ કરી લીધું છે. ફ્રાન્સના પિસોસમાં તાપમાન 44.3 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી પહોંચી ગયું, જે 1947 પછીનો સૌથી ગરમ દિવસ નોંધાયો છે. પેરિસ, સ્પેન, જર્મની અને બ્રિટન જેવા દેશોમાં પણ તાપમાન 40 ડિગ્રીને પાર થઈ ચૂક્યું છે. આ જીવલેણ ગરમીના કારણે સ્પેન અને ફ્રાન્સ સહિતના ઘણા દેશોમાં 280 થી વધુ લોકોના મોત થયા છે.

શિયાળા માટે બનેલા ઘરો હવે બની રહ્યા છે ભઠ્ઠી

ઇતિહાસ સાક્ષી છે કે યુરોપમાં હંમેશા હવામાન ખુશનુમા અથવા ખૂબ ઠંડું રહ્યું છે. ત્યાંના ઘરોને શિયાળાની કડકડતી ઠંડીથી બચાવવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યા છે. યુરોપમાં માત્ર 20% ઘરોમાં જ એસી (AC) લાગેલા છે. ત્યાંના લોકો અત્યાર સુધી પંખાઓ અથવા બારી-બારણામાંથી આવતી કુદરતી હવા (પેસિવ કૂલિંગ) ના ભરોસે રહેતા હતા, પરંતુ આબોહવા પરિવર્તને (ક્લાઇમેટ ચેન્જ) હવે બધું જ બદલી નાખ્યું છે.

યુરોપિયન યુનિયનના કડક નિયમો અને એફ-ગેસ રેગ્યુલેશન

યુરોપમાં એસી (AC) ની માંગ તો વધી છે, પરંતુ તેને ખરીદવું ખૂબ મુશ્કેલ છે. આનું સૌથી મોટું કારણ વર્ષ 2024માં આવેલો યુરોપિયન યુનિયન (EU) નો સુધારેલો એફ-ગેસ રેગ્યુલેશન (F-Gas Regulation) કાયદો છે. આ કાયદો ગ્લોબલ વોર્મિંગ વધારતા ગેસ પર ભારે ટેક્સ લગાવે છે અથવા તેના પર પ્રતિબંધ મૂકે છે. યુરોપિયન યુનિયને વર્ષ 2050 સુધીમાં એચએફસી (HFC) ગેસનો ઉપયોગ 95% સુધી ઘટાડવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું છે. આ કારણે બજારમાં જૂના અને સસ્તા એસી મોડલ વેચાવાના બંધ થઈ ગયા છે.

ઘરની બહાર એસી લગાવવા પર પણ છે પ્રતિબંધ

નિયમો ફક્ત ગેસ પૂરતા જ મર્યાદિત નથી. બ્રિટન અને લંડન જેવા શહેરોમાં જો તમે તમારા ઘરની બહાર એસીનું કમ્પ્રેસર કે આઉટડોર યુનિટ લગાવવા માંગતા હોવ, તો તમારે ત્યાંની સ્થાનિક કાઉન્સિલ (તંત્ર) ની મંજૂરી લેવી પડી શકે છે.

એશિયન કંપનીઓની ચાંદી અને પર્યાવરણનો સંકલ્પ

યુરોપિયન દેશો વર્ષ 2050 સુધીમાં પોતાની જાતને સંપૂર્ણપણે 'ક્લાઇમેટ ન્યુટ્રલ' એટલે કે કાર્બન મુક્ત બનાવવા માંગે છે. તેઓ જાણે છે કે જો મોટા પાયે એસી (AC) લગાવવામાં આવશે, તો વીજળીનો વપરાશ વધશે અને તેમનું આ સપનું તૂટી જશે. જો કે, આ કાળઝાળ ગરમી આગળ લોકો હવે નિયમોની પરવા કર્યા વગર પણ AC ખરીદી રહ્યા છે. યુરોપમાં AC બનાવવાનું કોઈ જૂનું કે મોટું માર્કેટ નથી, તેથી આનો સીધો ફાયદો એશિયન કંપનીઓને મળી રહ્યો છે. કોરિયા, જાપાન અને ચીનની AC ઉત્પાદક કંપનીઓના વેચાણમાં જબરદસ્ત ઉછાળો આવ્યો છે અને તેઓ યુરોપમાં ધડાધડ પોતાનો માલ (શિપમેન્ટ) મોકલી રહી છે.