નવી દિલ્હીઃ કેન્દ્રીય આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલયે એક જાહેરનામું બહાર પાડ્યું છે જેમાં જણાવાયું છે કે કફ સિરપ સહિત તમામ પ્રકારની સીરપ હવે ડૉક્ટરના પ્રિસ્ક્રિપ્શન વિના મળશે નહીં. આ સીરપ ખરીદવા માટે ડૉક્ટરનું પ્રિસ્ક્રિપ્શન જરૂરી રહેશે. સરકારે ડ્રગ્સ રૂલ્સ, 1945માં એક નવો સુધારો કર્યો છે, જેમાં કફ સિરપ સહિત તમામ સીરપના વેચાણ માટેના નિયમો કડક બનાવવામાં આવ્યા છે. આનો અર્થ એ થયો કે ગ્રાહકોને હવે ફાર્મસીઓમાંથી આવી દવાઓ ખરીદવા માટે ડૉક્ટરના પ્રિસ્ક્રિપ્શનની જરૂર પડશે..

દવાની ગુણવત્તા અને દર્દીની સલામતીની ચિંતાઓ વચ્ચે કેન્દ્રીય આરોગ્ય મંત્રાલયે દેશભરમાં ડૉક્ટરના પ્રિસ્ક્રિપ્શન વિના કફ સિરપ સહિત સીરપના વેચાણ પર પ્રતિબંધ મૂકવા માટે નિયમોમાં સુધારો કર્યો છે. અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે, આ પગલાનો હેતુ કફ સિરપ સહિત સીરપ આધારિત ફોર્મ્યુલેશનને કડક નિયમનકારી દેખરેખ હેઠળ લાવવાનો છે.

મંત્રાલયે એક નિવેદનમાં કહ્યું હતું કે આ ફેરફાર અગાઉ શિડ્યુલ-કેની એન્ટ્રી નંબર 13 હેઠળ 1000થી ઓછી વસ્તી ધરાવતા ગામમાં કફ સિરપના વેચાણની મંજૂરી હતી જેના માટે ચોક્કસ છૂટક વેચાણ લાઇસન્સિંગ સાથે જોડાયેલા કેટલાક નિયમોનું પાલન જરૂરી નહોતું.

ઉક્ત એન્ટ્રીમાંથી "સીરપ" શબ્દને બાદ કરતાં કફ સિરપ માટે આ મુક્તિ હવે ઉપલબ્ધ રહેશે નહીં. પરિણામે નાના ગામડાઓમાં કફ સિરપનું વેચાણ અને વિતરણ હવે ડ્રગ્સ અને કોસ્મેટિક્સ એક્ટ, 1940 અને તેના હેઠળ રચાયેલા નિયમોની જોગવાઈઓ અનુસાર યોગ્ય રીતે લાઇસન્સ પ્રાપ્ત ફાર્મસીઓ દ્વારા જ કરવાની રહેશે."

આ ફેરફાર ડ્રગ્સ (પાંચમા સંશોધન) નિયમ, 2026 દ્વારા સૂચિત કરવામાં આવ્યો છે, જે સત્તાવાર ગેઝેટમાં પ્રકાશિત થયો છે. ડ્રગ્સ રૂલ્સ, 1945ની શેડ્યૂલ-કે ડ્રગ્સ અને કોસ્મેટિક્સ એક્ટ, 1940ની કેટલીક જોગવાઈઓ અને તેના હેઠળ બનાવેલા નિયમોમાંથી દવાઓના ચોક્કસ વર્ગો માટે છૂટ આપે છે. તે દવાઓની શ્રેણીઓનો ઉલ્લેખ કરે છે જે ડ્રગ્સ અને કોસ્મેટિક્સ એક્ટ અને નિયમો હેઠળ ઉત્પાદન, વેચાણ અને વિતરણ સંબંધિત ચોક્કસ જોગવાઈઓમાંથી મુક્તિ આપે છે, જે નિર્ધારિત શરતોને આધીન છે.

આ પગલું ગયા વર્ષે ડિસેમ્બરમાં સરકાર દ્વારા જાહેર કરાયેલ ડ્રાફ્ટ નોટિફિકેશનને અનુસરે છે જેમાં હિસ્સેદારો પાસેથી વાંધા અને સૂચનો માંગવામાં આવ્યા હતા. આ ફેરફાર સિરપ ફોર્મ્યુલેશનની નિયમનકારી દેખરેખને મજબૂત કરવા અને સમકાલીન જાહેર આરોગ્ય અને સલામતી આવશ્યકતાઓ સાથે મુક્તિ માળખાને સંરેખિત કરવા માટે હાથ ધરવામાં આવ્યો છે. આ પગલાથી દેશભરમાં કફ સિરપના જવાબદાર વિતરણ અને વેચાણને પ્રોત્સાહન મળવાની અપેક્ષા છે."

આ ફેરફાર ત્યારે કરવામાં આવ્યો છે જ્યારે તાજેતરના વર્ષોમાં કેટલાક દેશોમાં સિરપમાં ભેળસેળના કારણે બાળકોના મૃત્યુના અહેવાલો બહાર આવ્યા છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આ સુધારાથી ઉત્પાદકો અને વેચાણકર્તાઓ કડક લાઇસન્સિંગ અને ગુણવત્તા-નિયંત્રણ આવશ્યકતાઓનું પાલન કરે છે તેની ખાતરી  કરવામાં આવે છે.