અમિત ત્રિવેદી
શહેરમાં રહેતા લોકો માટે જંગલ સફારીનો અનુભવ સાચે જ એકદમ અલગ અને રોમાંચક હોય છે. ત્યાં ભરાતું દરેક પગલું પોતાનામાં એક મોટું એડવેન્ચર છે. તમે જંગલી પ્રાણીઓને જોવા માટે જંગલની અંદર જાઓ છો, જોકે તે પ્રાણીઓને આ વાતથી કોઈ જ ફરક નથી પડતો કે તેમને જોવા કોણ આવ્યું છે અને શા માટે આવ્યું છે. તે બધા તો પોતાની દિનચર્યા મુજબ મસ્તીમાં જીવે છે. તમને પ્રાણીઓ જોવા મળશે કે નહીં, તેનો આધાર એવી ઘણી વાત પર છે, જે તમારા કંટ્રોલમાં હોતી નથી.
જંગલને તમારા નામ, હોદ્દા, સમાજમાં પદ કે લોકપ્રિયતા સાથે કોઈ જ લેવાદેવા નથી. તમે કોઈ પ્રાણીને જોઈ પણ શકો અને કદાચ ન પણ જોઈ શકો. એક મોટી કંપનીના વાઇસ પ્રેસિડેન્ટને પ્રાણી દેખાવાની શક્યતા એટલી જ હોય છે જેટલી કોઈ સામાન્ય પટાવાળાને હોય છે.
તમારે જંગલના નિયમોનું પાલન કરવું જ પડે. જંગલ નિષ્પક્ષ છે, અને આપણું ફાઇનાન્શિયલ માર્કેટ (નાણાકીય બજાર) પણ બિલકુલ આવું જ છે. માર્કેટને એ વાતની કોઈ પરવા નથી કે તમારો હોદ્દો શું છે, તમારી પ્રોફાઇલ કેટલી મોટી છે કે તમારા ખિસ્સામાં કેટલા પૈસા છે.
તમે કેટલા રૂપિયાથી રોકાણ શરૂ કરો છો કે તમારી પાસે કેવડી મોટી શૈક્ષણિક ડિગ્રીઓ છે, તેનાથી માર્કેટને કોઈ ફેર પડતો નથી. જો તમારે અહીં સફળ થવું હોય, તો માર્કેટના નિયમોનું પાલન કરવું જ પડશે.
બજારના કેટલાક સૌથી મૂળભૂત નિયમો સમજી લો...
ઓછા ભાવે ખરીદો અને ઊંચા ભાવે વેચો (Buy Low, Sell High): જ્યારે માર્કેટ નીચું હોય ત્યારે ખરીદી કરો અને જ્યારે માર્કેટ ઉપર જાય ત્યારે નફો કમાઈને વેચો.
સારી યોજના બનાવો અને ટકી રહો (Plan Well and Stay the Course): યોગ્ય નાણાકીય પ્લાનિંગ કરો અને ગમે તેટલી ઊથલપાથલ થાય તો પણ તમારા પ્લાન પર અડીખમ રહો.
ભીડની પાછળ દોડવાને બદલે પોતાનું રિસર્ચ કરો: લોકો શું કરી રહ્યા છે તે જોઈને રોકાણ ન કરો, પરંતુ પોતે વિચારીને સ્વતંત્ર સંશોધન કરો.
આ વાતો બોલવામાં કે કાગળ પર લખવામાં જેટલી સરળ લાગે છે, વાસ્તવિક જીવનમાં તેનું પાલન કરવું તેટલું જ મુશ્કેલ હોય છે.
એ પણ યાદ રાખો કે જંગલના બધા નિયમોનું પાલન કરો એટલે પ્રાણીઓ દેખાશે જ, તેવી કોઈ ગેરંટી નથી હોતી. એના માટે તમારે અઢળક ધીરજ રાખવાની જરૂર પડે છે. તમે પ્રાણીઓના રસ્તા પર ઊભા રહો, તો પણ હવામાન બદલાતા તે પોતાનો રસ્તો બદલી નાખે અથવા ગુફામાંથી બહાર જ ન આવે. પ્રાણીઓની ટેવો અને રસ્તાઓ જાણવાથી તેમને જોવાની શક્યતા (Probability) વધી જાય છે. જંગલના નિયમો શીખવાથી તમારા પર હુમલો થવાનું જોખમ ઘટી જાય છે.
બિલકુલ આ જ રીતે, ફાઇનાન્શિયલ જંગલના નિયમો જાણવાથી તમારા પૈસા કમાવવાની શક્યતાઓ વધી જાય છે અને નુકસાન થવાનું જોખમ ઘણું ઓછું થઈ જાય છે.
તમારે વિવિધ પ્રકારના એસેટ ક્લાસના મૂળભૂત સ્વભાવને સમજવો પડશે, રોકાણ સાથે જોડાયેલાં જોખમોને ઓળખવા પડશે, અને એક સિંગલ રોકાણ તથા પોર્ટફોલિયો વચ્ચેનો તફાવત સમજવો પડશે. એના માટે, એક સરસ પ્લાન બનાવો, તેનો યોગ્ય રીતે અમલ કરો અને લાંબા સમય સુધી માર્કેટમાં ટકી રહો. સમયાંતરે તમારા રોકાણની પ્રગતિ તપાસતા રહો અને જરૂર જણાય ત્યારે આર્થિક નિષ્ણાતની સલાહ લઈ તેમાં યોગ્ય ફેરફારો કરતા રહો.
