નવી દિલ્હીઃ જો તમે પણ તમારું નામ મતદાર યાદી (વોટર લિસ્ટ)માં નોંધાવવા માંગો છો, તો તમારા માટે એક મહત્વના સમાચાર છે. ચૂંટણી પંચે નવા મતદારોના રજીસ્ટ્રેશનના નિયમોમાં મોટો ફેરફાર કર્યો છે. હવે મતદાર યાદીમાં નામ ઉમેરવા માટે ઓનલાઇન મળતા ફોર્મ-6 માં પંચ દ્વારા એક નવી કોલમ ઉમેરવામાં આવી છે. આ સેક્શનમાં એવી માહિતી માંગવામાં આવી છે કે મતદારના માતા-પિતા અને કેટલાક કિસ્સાઓમાં દાદા-દાદી કે નાના-નાનીનું નામ અગાઉના 'સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન' (SIR) દરમિયાન મતદાર યાદીમાં નોંધાયેલું હતું કે નહીં. ખાસ વાત એ છે કે આ ફેરફાર અત્યારે માત્ર ઓનલાઇન ફોર્મમાં જ જોવા મળી રહ્યો છે, જ્યારે ડાઉનલોડ કરવા માટે ઉપલબ્ધ ફોર્મ-6 માં હજુ સુધી આવો કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી.

SIR માં 5.58 કરોડ મતદારોના નામ કપાયા

આ ફેરફાર એવા સમયે આવ્યો છે, જ્યારે ગયા વર્ષે શરૂ થયેલી મતદાર યાદીની 'સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન' (SIR) પ્રક્રિયા દરમિયાન 10 રાજ્યો અને ત્રણ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં 5.58 કરોડથી વધુ નામ મતદાર યાદીમાંથી હટાવી દેવામાં આવ્યા છે. આનાથી એવા પરિવારોના નવા મતદાતા બનનારા સભ્યો પર શું અસર પડશે, તે અંગે પણ સવાલો ઉઠી રહ્યા છે.

આમાં પશ્ચિમ બંગાળનો કિસ્સો સૌથી વધુ ચર્ચામાં રહ્યો, જ્યાં SIR દરમિયાન તપાસ પ્રક્રિયામાં 27 લાખથી વધુ મતદારોના નામ યાદીમાંથી હટાવી દેવાયા હતા. આમાંથી ઘણા લોકોની અપીલ હજુ પણ સંબંધિત ટ્રિબ્યુનલો (ન્યાયાધિકરણો)માં પેન્ડિંગ છે અને તેઓ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં મતદાન કરી શક્યા નથી.

ફોર્મ-6 માં નવો વિકલ્પ શું છે?

ચૂંટણી પંચના ECINET પોર્ટલ પર ઓનલાઇન અરજી કરતી વખતે ફોર્મ-6 માં 'J' અને 'K' સેક્શન વચ્ચે એક નવું 'ડિક્લેરેશન' (જાહેરાત) ઉમેરવામાં આવ્યું છે. આમાં અરજદારને ત્રણ વિકલ્પો આપવામાં આવે છે…

મારું નામ અગાઉની SIR ની મતદાર યાદીમાં સામેલ છે.

મારા માતા-પિતા/દાદા-દાદીનું નામ અગાઉની SIR ની મતદાર યાદીમાં સામેલ છે.

ન તો મારું અને ન તો મારા માતા-પિતાનું નામ અગાઉની SIR ની મતદાર યાદીમાં હતું.

જો અરજદાર પહેલો અથવા બીજો વિકલ્પ પસંદ કરે છે, તો તેણે સંબંધિત વિધાનસભા મતવિસ્તાર, મતદાન મથક અને મતદાર યાદીમાં નોંધાયેલો સીરીયલ નંબર (ક્રમ નંબર) પણ ભરવો પડશે. જો આ માહિતી ઉપલબ્ધ ન હોય, તો માત્ર ત્રીજો વિકલ્પ પસંદ કરવાનો જ રસ્તો બચે છે.

અહેવાલ મુજબ, જો કે આ નવી કોલમ સત્તાવાર રીતે ફરજિયાત ગણાવવામાં આવી નથી, પરંતુ જ્યાં સુધી તેને ભરવામાં ન આવે ત્યાં સુધી ઓનલાઇન અરજી આગળ વધતી નથી. બીજી તરફ, પંચની વેબસાઇટ પરથી ડાઉનલોડ થતા ઓફલાઇન ફોર્મ-6 માં આ નવી કોલમ ઉપલબ્ધ નથી.

બિહાર અને આસામમાં આ નિયમ નથી

આ વ્યવસ્થા એવા તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો માટે ઓનલાઇન પોર્ટલ પર જોવા મળી રહી છે, જ્યાં 2025-26 દરમિયાન SIR પૂર્ણ થઈ ચૂકી છે અથવા તો ચાલુ છે. જો કે બિહાર, જ્યાં આ પ્રક્રિયા સૌથી પહેલા શરૂ થઈ હતી અને આસામ, જ્યાં હાલમાં SIR નથી રહ્યું, ત્યાં આ નવી કોલમ લાગુ થયેલી દેખાતી નથી. ચૂંટણી પંચ તરફથી હજુ સુધી એ સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું નથી કે જો કોઈ અરજદાર ત્રીજો વિકલ્પ પસંદ કરે છે, એટલે કે તેનું કે તેના માતા-પિતાનું નામ અગાઉની SIR માં નહોતું, તો તેની અરજીની તપાસ અથવા પ્રક્રિયા પર આની શું અસર પડશે.