દુનિયામાં ફરી એકવાર ઓઇલ કટોકટી (તેલ સંકટ) ઘેરી બનવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. ઇન્ટરનેશનલ એનર્જી એજન્સી (IEA) એ ચેતવણી આપી છે કે જો અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો તણાવ વધીને મોટા યુદ્ધનું રૂપ લેશે, તો તેની સીધી અસર સમગ્ર વિશ્વના ઓઇલ સપ્લાય અને ઇંધણના ભાવ પર પડી શકે છે.

IEAનું કહેવું છે કે હાલમાં વૈશ્વિક ઓઇલ માર્કેટ ધીમે-ધીમે સ્થિર થઈ રહ્યું છે, પરંતુ પશ્ચિમ એશિયા (West Asia)માં વધી રહેલો તણાવ આ સુધારાને ક્યારેય પણ પલટી શકે છે. જો આ ક્ષેત્રમાં ઓઇલ ઉત્પાદન અથવા દરિયાઈ માર્ગ પ્રભાવિત થાય છે, તો વિશ્વભરમાં ક્રૂડ ઓઇલ (કાચા તેલ)નો સપ્લાય ઘટી શકે છે અને પેટ્રોલ-ડીઝલ મોંઘા થઈ શકે છે.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થવાથી ચિંતા વધી

IEA ના જણાવ્યા અનુસાર, સૌથી મોટું જોખમ હોર્મુઝ સાથે જોડાયેલું છે. આ વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ ઓઇલ માર્ગોમાંથી એક છે. અહીંથી દરરોજ મોટી માત્રામાં ક્રૂડ ઓઇલ (કાચું તેલ) વિશ્વના અલગ-અલગ દેશો સુધી પહોંચે છે. રિપોર્ટ અનુસાર, જો હોર્મુઝ બંધ થઈ જાય છે, તો દરરોજ અંદાજે 1.4 કરોડ બેરલ ક્રૂડ ઓઇલનો સપ્લાય ઠપ થઈ શકે છે. આટલી મોટી માત્રામાં સપ્લાય અટકી જવાથી વિશ્વમાં ઇંધણની અછત સર્જાઈ શકે છે અને ઓઇલના ભાવમાં તીવ્ર ઉછાળો આવી શકે છે.

વિશ્વના અર્થતંત્ર પર પડી શકે છે અસર

પશ્ચિમ એશિયા વિશ્વના સૌથી મોટા ક્રૂડ ઓઇલ નિકાસકાર ક્ષેત્રોમાં સામેલ છે. તેથી આ વિસ્તારમાં કોઈપણ પ્રકારનો સૈન્ય સંઘર્ષ માત્ર પ્રાદેશિક નહીં પરંતુ વૈશ્વિક અસર કરી શકે છે. જો ઓઇલ ઉત્પાદક દેશોનું ઉત્પાદન ઘટે છે અથવા દરિયાઈ જહાજોની અવરજવર ખોરવાય છે, તો સમગ્ર વિશ્વમાં ક્રૂડ ઓઇલની ઉપલબ્ધતા ઓછી થઈ જશે. તેની અસર પેટ્રોલ, ડીઝલ, વિમાનના ઇંધણ (એવિએશન ફ્યુઅલ) અને ગેસના ભાવો પર પણ જોવા મળી શકે છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે મોંઘા ઇંધણની સીધી અસર સામાન્ય લોકોના ખિસ્સા, પરિવહન ખર્ચ અને મોંઘવારી પર પડી શકે છે.

હાલ પૂરતું ઓઇલ (તેલ) પર્યાપ્ત, પરંતુ જોખમ યથાવત

IEA એ જણાવ્યું છે કે અત્યારે વૈશ્વિક બજારમાં ઓઇલની પર્યાપ્ત ઉપલબ્ધતા છે અને હાલમાં સપ્લાય સામાન્ય બની રહ્યો છે. જોકે, એજન્સીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે બજાર હજુ પણ અત્યંત સંવેદનશીલ છે. જો અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે તણાવ વધુ વધશે, તો વર્તમાન સંતુલન થોડા જ સમયમાં બગડી શકે છે. રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે જીઓપોલિટિકલ (ભૂ-રાજકીય) જોખમો હાલમાં ઓઇલ માર્કેટ માટે સૌથી મોટી ચિંતા બનેલા છે.