16મી સદીના દરિયાઈ વૈભવથી 21મી સદીની ઔદ્યોગિક શ્રેષ્ઠતા સુધીની સુરતની સફર

ગાંધીનગરઃ તાપીના તટે વસેલું અને 'સૂર્યપુર' તરીકેની ઐતિહાસિક ઓળખ ધરાવતું સુરત આજે માત્ર ગુજરાતનું જ નહીં, પરંતુ ભારતનું એક અત્યંત ગતિશીલ અને આર્થિક પાવરહાઉસ બનીને ઉભરી આવ્યું છે. 16મી સદીમાં જે શહેર વિશ્વના વેપારીઓ માટે ભારતનું 'પ્રવેશદ્વાર' ગણાતું હતું, તે આજે 21મી સદીમાં પોતાની 'ઔદ્યોગિક કુશળતા' અને 'સાહસિક વૃત્તિ'ને કારણે વિશ્વના નકશા પર ઝળહળી રહ્યું છે. ટૂંક સમયમાં સુરત ખાતે યોજાનારી 'વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત રીજનલ કોન્ફરન્સ' (દક્ષિણ ગુજરાત) શહેરના આ પરિવર્તનને વૈશ્વિક મંચ પૂરું પાડશે.

વૈભવી વારસો અને વ્યાપારી વર્ચસ્વ

સુરતનો ઇતિહાસ જળમાર્ગો અને જહાજ નિર્માણની કળાથી જીવંત રહ્યો છે. એક સમયે બ્રિટિશ, પોર્ટુગીઝ, ફ્રેન્ચ અને ડચ વેપારીઓ વચ્ચે આ શહેરના બંદર પર આધિપત્ય જમાવવાની હોડ જામતી હતી. તે જ સમયે, શહેર એક સમૃદ્ધ જહાજ નિર્માણ કેન્દ્ર પણ હતું. તે તેના સમયના સૌથી અગ્રણી વ્યાપારી કેન્દ્રોમાંના એક તરીકે ઉભરી આવ્યું. આ શહેર હીરા કાપવા અને પોલિશ કરવા, તેમજ એશિયાના સૌથી મોટા કાપડ કેન્દ્રોમાંનું એક છે. આ વારસાને આજે સુરતે આધુનિક રંગરૂપ આપ્યું છે. આજે આ શહેર માત્ર 'સિલ્ક સિટી' કે 'ડાયમંડ સિટી' તરીકે જ નહીં, પરંતુ એક 'ગ્લોબલ ઇકોનોમિક એન્જિન' તરીકે ઓળખાય છે.

હીરા અને કાપડ: સુરતની ઓળખના બે સ્તંભ

સુરતની ધરતી પર કંડારાયેલી સફળતાના પાયામાં હીરા ઉદ્યોગ અને ટેક્સટાઇલ સેક્ટર છે. વિશ્વના 90% કુદરતી હીરા અને 25% લેબ-ગ્રોન હીરાનું પ્રોસેસિંગ એકમાત્ર સુરતમાં થાય છે. અહીંના 6,000 થી વધુ એકમો, જેમાંથી લગભગ 70% MSME છે, તે લાખો પરિવારોની આજીવિકાનો સ્ત્રોત છે. તદુપરાંત એશિયાના સૌથી મોટા કાપડ કેન્દ્ર તરીકે સુરત આજે ચોકસાઈ અને સર્જનાત્મકતાનો પર્યાય બની ગયું છે.

નીતિ આયોગનું વિઝન: સુરત આર્થિક ક્ષેત્ર (SER)

સુરતની ક્ષમતાને પારખીને નીતિ આયોગે તેને 'ગ્રોથ હબ' (G-Hub) પહેલ હેઠળ પસંદ કર્યું છે. 2047 સુધીમાં સુરત સહિત ભરૂચ, નવસારી, તાપી, ડાંગ અને વલસાડના સમગ્ર દક્ષિણ ગુજરાતના પટ્ટાને એક સંકલિત આર્થિક ક્ષેત્ર (Surat Economic Region) તરીકે વિકસાવવાનો મહત્વાકાંક્ષી માસ્ટર પ્લાન તૈયાર છે. આ આયોજન પ્રાદેશિક અસમાનતા દૂર કરી વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક માળખું ઊભું કરશે. "સુરતની પ્રકૃતિમાં જ સાહસ છે. અહીંના લોકોએ આપત્તિઓને અવસરમાં બદલીને શહેરને રહેવાલાયક અને પ્રગતિશીલ બનાવ્યું છે."

ભવિષ્ય તરફ પ્રયાણ

આધુનિક શહેરી આયોજન, ઉન્નત કનેક્ટિવિટી અને ટકાઉ વિકાસના માપદંડો પર સુરત આજે દેશના અન્ય શહેરો માટે દીવાદાંડી સમાન છે. દક્ષિણ ગુજરાત ક્ષેત્ર માટે સુરત ખાતે આયોજિત થનાર આગામી વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત રિજનલ કોન્ફરન્સ (VGRC) માત્ર ચર્ચાઓનું કેન્દ્ર નહીં, પરંતુ નવા રોકાણો અને રોજગારીની તકોના દ્વાર ખોલનારું માધ્યમ બનશે.