સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ (Hormuz) માં દરિયાઈ જહાજો પર થયેલા તાજેતરના હુમલા બાદ વૈશ્વિક સ્તરે તણાવ ફરી વધી ગયો છે. આ ઘટનાઓને કારણે કાચા તેલ (Crude Oil) ની કિંમતોમાં મોટો ઉછાળો આવ્યો છે અને અમેરિકાએ ઈરાન પર તેલ વેચવા અંગે ફરીથી કડક પ્રતિબંધો લગાવી દીધા છે.

તેલના ભાવમાં મોટો ઉછાળો

હુમલાના સમાચાર બહાર આવતા જ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલની કિંમતોમાં 5% થી વધુનો વધારો જોવા મળ્યો છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડ (Brent Crude) વધીને પ્રતિ બેરલ $76.22 પર પહોંચી ગયો છે, જ્યારે વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિએટ (WTI) ક્રૂડ પ્રતિ બેરલ $72 ને પાર થઈ ગયું છે.

અમેરિકા દ્વારા ફરી પ્રતિબંધ

આ હુમલાઓથી નારાજ થઈને અમેરિકાએ ઈરાન દ્વારા કરવામાં આવતા તેલના વેચાણ પર ફરીથી પ્રતિબંધો લાદી દીધા છે. અગાઉ બંને દેશો વચ્ચેની સમજૂતી હેઠળ અમેરિકાએ ઈરાનને 21 ઓગસ્ટ સુધી તેલ વેચવાની મંજૂરી આપી હતી, પરંતુ આ હુમલા બાદ તે મુદત ઘટાડીને 17 જુલાઈ કરી દેવામાં આવી છે.

શા માટે મહત્વનું છે હોર્મુઝ? 

ઈરાન અને ઓમાન વચ્ચે આવેલી હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) વૈશ્વિક ઉર્જા પુરવઠા માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માર્ગ છે. દુનિયાભરના કુલ તેલ અને લિક્વિડ નેચરલ ગેસ (LNG) ના પરિવહનનો આશરે પાંચમો ભાગ (20%) આ સાંકડા દરિયાઈ માર્ગેથી પસાર થાય છે. જો આ માર્ગ લાંબા સમય સુધી પ્રભાવિત રહે, તો વૈશ્વિક સ્તરે ઈંધણના ભાવો હજુ પણ વધી શકે છે.

બ્રિટિશ નૌકાદળ સાથે જોડાયેલી એજન્સી UKMTO ના અહેવાલ મુજબ, તાજેતરમાં હોર્મુઝ નજીક કતારના એક LNG ટેન્કર અને સાઉદી અરેબિયાના એક ક્રૂડ ઓઈલ ટેન્કર સહિત ત્રણ વ્યાપારી જહાજો પર હુમલો કરવામાં આવ્યો હતો. અમેરિકી અધિકારીઓના મતે આ હુમલા પાછળ ઈરાનનો હાથ હોવાની પ્રબળ આશંકા છે, જોકે ઈરાન તરફથી હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર નિવેદન આવ્યું નથી.

અમેરિકા અને ઈરાન ફરી આમને-સામને

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો તણાવ એકવાર ફરી વધી રહ્યો છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Hormuz Strait) માં ત્રણ કોમર્શિયલ (વ્યાપારી) જહાજો પર ઈરાન દ્વારા કરવામાં આવેલા મિસાઈલ હુમલા બાદ અમેરિકી સેનાએ પણ જવાબી કાર્યવાહી કરી છે અને ઈરાનના 80 થી વધુ સૈન્ય ઠેકાણાઓ પર મોટા પાયે એરસ્ટ્રાઈક (હવાઈ હુમલા) કરી છે. આ કાર્યવાહી એવા સમયે થઈ છે, જ્યારે ઈરાનમાં અયાતુલ્લા અલી ખામેનેઈની અંતિમવિધિ (અંતિમ સંસ્કાર) ચાલી રહી છે.