ભૂજ: ભારતની પશ્ચિમી સીમા પર સ્થિત કચ્છનો સંવેદનશીલ સર ક્રિક અને હરામીનાળા સેક્ટર, જે વર્ષોથી વિષમ ભૌગોલિક સ્થિતિ અને અસહ્ય હવામાનને કારણે દેશની સૌથી પડકારજનક સરહદો પૈકીનો એક ગણાય છે, તે હવે સંપૂર્ણપણે આધુનિક સંરક્ષણ કવચથી સજ્જ સુરક્ષા હબમાં ફેરવાઈ ગયો છે. ભરતીના સમયે અતિ ઝડપથી બદલાતા જળસ્તર, વિખરાયેલા દલદલીય પટ્ટા અને સતત ધુમ્મસભર્યા વાતાવરણ વચ્ચે પણ સરહદ પારથી થતી કોઈપણ હિલચાલને નિષ્ફળ બનાવવા માટે બોર્ડર સિક્યોરિટી ફોર્સ, ઇન્ડિયન નેવી અને કોસ્ટ ગાર્ડ વચ્ચે મજબૂત ત્રિસ્તરીય સંકલન સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું છે.
ભૂતકાળમાં જ્યારે દલદલીય અને કાદવવાળા વિસ્તારમાં પરંપરાગત વાહનો કે પેટ્રોલિંગ બોટ્સનું આગળ વધવું મુશ્કેલ બનતું હતું, ત્યારે હવે ત્યાં ખાસ ડિઝાઇન કરાયેલા ઓલ-ટેરેન વ્હિકલ્સ અને એમ્ફિબિયસ ક્રાફ્ટ નિયમિત પેટ્રોલિંગ કરી રહ્યા છે. આ વાહનો પાણી અને કાદવ બંને સપાટી પર સમાન ઝડપે આગળ વધવા સક્ષમ છે. આ ઉપરાંત, છીછરા પાણીના વહેણોમાં અત્યંત ઝડપે દોડી શકતી અદ્યતન ફાસ્ટ ઇન્ટરસેપ્ટર પેટ્રોલિંગ બોટ્સ તૈનાત કરવામાં આવી છે, જેનાથી સુરક્ષા દળોનો રિસ્પોન્સ ટાઈમ ઘટીને માત્ર ગણતરીની મિનિટોનો થઈ ગયો છે.
આ વિસ્તારની અત્યંત મહત્વપૂર્ણ પહેલ તરીકે લખપત, કોરી ક્રિક અને જખૌ નજીક ફ્લોટિંગ બોર્ડર આઉટપોસ્ટ્સ અને કોસ્ટલ બેઝ સ્ટેશન્સનું વિસ્તરણ કરવામાં આવ્યું છે. પાણીની વચ્ચોવચ તરતી આ આઉટપોસ્ટ્સ જવાનોને દિવસ-રાત દરિયાઈ પટ્ટામાં હાજર રહીને ચોકી કરવાની સુવિધા આપે છે, જેના કારણે ભરતી કે ઓટના સમયગાળા દરમિયાન પણ પેટ્રોલિંગમાં સહેજ પણ ખલેલ પહોંચતી નથી. આ બેઝ ખાતે બીએસએફના ખાસ તાલીમબદ્ધ 'ક્રીક ક્રોકોડાઈલ્સ' કમાન્ડો અને મરીન ટાસ્ક ફોર્સ તૈનાત છે, જે અતિ વિષમ પરિસ્થિતિઓમાં પણ જળ-જમીન પર સર્જિકલ કામગીરી કરવા સક્ષમ છે.
સુરક્ષા વ્યવસ્થાને ડિજિટલ નેત્ર આપવા માટે સર્વેલન્સ ક્ષેત્રે પણ ક્રાંતિકારી ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે. હરામીનાળા અને ક્રિક વિસ્તાર પર હવે ચોવીસે કલાક લાંબા અંતરના અનમેન્ડ એરિયલ વ્હિકલ્સ, હાઈ-રિઝોલ્યુશન થર્મલ ઇમેજિંગ કેમેરા અને સેટેલાઇટ લિંક્ડ રડાર સિસ્ટમથી ચાંપતી નજર રાખવામાં આવી રહી છે. કાળઝાળ ગરમી, અંધારી રાત કે ગાઢ ધુમ્મસમાં પણ માનવ કે બોટની કોઈપણ અનધિકૃત હિલચાલ તરત જ કંટ્રોલ રૂમના સ્ક્રિન પર ઝડપાઈ જાય છે.
આ અભેદ્ય કિલ્લેબંધીના પરિણામે ભૂતકાળમાં માછીમારી બોટની આડમાં થતી દાણચોરી, નાર્કોટિક્સની હેરાફેરી અને ઘૂસણખોરીના પ્રયાસો પર પૂર્ણ વિરામ મુકાયું છે. માત્ર સૈન્ય મોરચે જ નહીં, પરંતુ સીમાવર્તી લખપત, દયાપર અને અબડાસા પંથકના ગ્રામીણ નાગરિકો અને સ્થાનિક માછીમારોમાં પણ આ સુરક્ષા વ્યવસ્થાથી શાંતિ અને સુરક્ષાનો વિશ્વાસ વધુ દ્રઢ બન્યો છે. કચ્છનું આ જળ-સીમાડાનું કવચ આજે દેશની સીમા સુરક્ષાના આધુનિકીકરણનું ઉત્તમ ઉદાહરણ પૂરું પાડી રહ્યું છે.
(ઉત્સવ વૈદ્ય)
