મુંબઈ: મુંબઈના એફડીએ વિભાગે ખાદ્ય સુરક્ષા અને સ્વચ્છતાના નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરવા બદલ આઈઆરસીટીસીના સપ્લાયર સહિત અનેક ખાદ્ય સંસ્થાઓ સામે કડક કાર્યવાહી કરી છે. જુહુના ઈસ્કોનના ત્રણ કેન્દ્રોમાં સફાઈ, જીવાત નિયંત્રણ, ખાદ્ય સંગ્રહ, પાણીની તપાસ અને કર્મચારીઓની સ્વચ્છતા સંબંધિત ખામીઓ મળી આવી હતી, જેના પગલે લાઈસન્સ સસ્પેન્ડ કરાયા હતા. ઘાટકોપર, બોરીવલી, મુલુંડ અને ગોરેગાંવની સંસ્થાઓ સામે પણ કાર્યવાહી કરવામાં આવી. નવી મુંબઈની માતેશ્વરી મિલ્કમાં દૂધના પાશ્ચ્યુરાઈઝેશન અને ખોટા લેબલિંગ અંગે ગેરરીતિઓ મળી આવી. એફડીએએ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે ખાદ્ય સુરક્ષા અને સ્વચ્છતાના નિયમોમાં બેદરકારી સહન કરવામાં નહીં આવે.

આ કાર્યવાહી હેઠળ કુર્લા પશ્ચિમ સ્થિત આઈઆરસીટીસી સાથે જોડાયેલા સપ્લાયર આર. કે. એસોસિએટ્સ એન્ડ હોટેલિયર્સનું ખાદ્ય લાઈસન્સ સસ્પેન્ડ કરવામાં આવ્યું છે. 2 સપ્ટેમ્બરે થયેલી તપાસ દરમિયાન ભોજનના સંગ્રહ અને પ્રક્રિયા કરવામાં આવતા વિસ્તારોમાં વંદા મળી આવ્યા હતા. ખાદ્ય સામગ્રી ઢાંક્યા વિના રાખવામાં આવી હતી અને ખુલ્લા કચરાના સ્થળની નજીક ભોજન તૈયાર કરવામાં આવતું હતું. 

ફર્શની ટાઈલ્સ પણ તૂટેલી હતી તથા દિવાલોની સપાટી પર તિરાડો અને નુકસાન જોવા મળ્યાં હતાં. તદુપરાંત કર્મચારીઓની વ્યક્તિગત સ્વચ્છતામાં પણ ગંભીર ખામીઓ મળી હતી. એક ઈજાગ્રસ્ત આંગળી ધરાવતો કર્મચારી ભોજન સંભાળતો હોવાનું સામે આવ્યું હતું, જ્યારે કુલ 34માંથી માત્ર 21 ભોજન સંભાળતા કર્મચારીઓ જ તબીબી યોગ્યતાના પ્રમાણપત્ર રજૂ કરી શક્યા હતા.

ત્રીજી સપ્ટેમ્બરે પ્રશાસનની ટીમે જુહુના હરે કૃષ્ણ ભૂમિ ખાતે ઈસ્કોનની ત્રણ ખાદ્ય સંસ્થાઓની પણ તપાસ કરી હતી, તેમાંથી એક સંસ્થામાં ખાદ્ય ઉત્પાદન માટે વપરાતા પાણીની સમયાંતરે થતી તપાસના પૂરતા રેકોર્ડ નહોતા. કાચા માલની યોગ્ય તપાસ કરવામાં આવતી નહોતી તથા કાચા અને તૈયાર ભોજનના સંગ્રહ માટે જરૂરી તાપમાન અને ભેજની યોગ્ય સ્થિતિ જાળવવામાં આવતી નહોતી. 

ખાદ્ય અને બિન-ખાદ્ય સામગ્રી એવી રીતે સંગ્રહિત કરવામાં આવી હતી કે જેના કારણે એકમાંથી બીજા ખોરાકમાં દૂષણ ફેલાવાનું જોખમ હતું. જીવાતોના ઉપદ્રવ, અપૂરતી સફાઈ તેમજ માપન અને દેખરેખ માટેના સાધનોની યોગ્ય ચકાસણી અને પ્રમાણિતતા ન હોવાની ખામીઓ પણ મળી હતી. તપાસ અહેવાલ અને તસવીરોની સમીક્ષા કર્યા બાદ 7 સપ્ટેમ્બરે આ સંસ્થાનું લાઈસન્સ સસ્પેન્ડ કરવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો હતો.

ઈસ્કોન જુહુના ભોજન સેવા રેસ્ટોરન્ટમાં રસોડાના પાછળના પ્રવેશદ્વારને જીવાતો અંદર ન આવે તે માટેની પૂરતી વ્યવસ્થા વિના ખુલ્લો રાખવામાં આવ્યો હતો. જરૂરી પ્રયોગશાળા તપાસ કરવામાં આવતી નહોતી અને પ્રકાશની વ્યવસ્થા પણ અપૂરતી હતી. 

કાચા માલની તપાસ તથા સફાઈમાં ખામીઓ મળી હતી. ખાદ્ય કચરાથી ગટર ભરાયેલી હતી અને તેમાં જીવાતોના મળના નિશાન પણ જોવા મળ્યા હતા. કર્મચારીઓની તબીબી તપાસ, રસીકરણ અને તાલીમ સંબંધિત રેકોર્ડમાં પણ ખામીઓ મળી હતી. ઈસ્કોન ગોવિંદાસ રેસ્ટોરન્ટમાં પણ ખાદ્ય તપાસ, પીવાના પાણીની તપાસ, કાચા માલની તપાસ અને અલગ સંગ્રહ વ્યવસ્થા, સફાઈ, ગટર વ્યવસ્થા, જીવાત નિયંત્રણ, સાધનોની પ્રમાણિતતા તથા ભોજન સંભાળતા કર્મચારીઓની સ્વચ્છતા અને તાલીમ સંબંધિત અનેક ખામીઓ મળી હતી. તેનું લાઈસન્સ 7 સપ્ટેમ્બરે તાત્કાલિક અસરથી સસ્પેન્ડ કરવામાં આવ્યું હતું.

બીજી તરફ, ઘાટકોપરના બોમ્બેઝ – ધ ફૂડ ફ્યુઝન કેફે સામે પણ ખાદ્ય લાઇસન્સ સસ્પેન્ડ કરવાની ભલામણ કરવામાં આવી છે. અહીં ખુલ્લો ભાત, ખુલ્લા વાસણમાં રાખેલું કાચું ચિકન અને યોગ્ય રીતે બંધ ન કરેલા કાપેલા શાકભાજી મળી આવ્યા હતા. રેફ્રિજરેટરનું તાપમાન યોગ્ય ન હતું, ગટર વ્યવસ્થા ખામીયુક્ત હતી અને વાસણો ગંદા હતા. પાણીની તપાસ, કર્મચારીઓની તબીબી તપાસ, રસીકરણ અને પ્રયોગશાળા તપાસ સંબંધિત જરૂરી રેકોર્ડ પણ ઉપલબ્ધ નહોતા.

બોરીવલી પૂર્વની શ્રી મધુરમ સામે પણ નોંધણી પ્રમાણપત્ર સસ્પેન્ડ કરવાની ભલામણ કરવામાં આવી છે. સંસ્થા ફેરીયા અથવા ફરતા ખાદ્ય વેચાણકર્તા તરીકે નોંધાયેલી હોવા છતાં વાસ્તવમાં ભોજન સેવા આપતા રેસ્ટોરન્ટ તરીકે કાર્યરત હોવાનું સામે આવ્યું હતું. તપાસમાં માખીઓ, સડેલા શાકભાજી, ભરાયેલું પાણી, ખામીયુક્ત ગટર વ્યવસ્થા અને રેફ્રિજરેટરના તાપમાનનું દર્શાવતું સાધન ન હોવા ઉપરાંત ખાદ્ય સુરક્ષા અને કર્મચારીઓ સંબંધિત જરૂરી રેકોર્ડનો અભાવ જોવા મળ્યો હતો.

એફડીએએ મુલુંડ પશ્ચિમની કોઠારી સ્વીટ અને મુલુંડ ફરસાન માર્ટ તથા ગોરેગાંવ પૂર્વની મહારાષ્ટ્ર બિરયાની સેન્ટરના લાઈસન્સ પણ સસ્પેન્ડ કર્યા હતા. તેના સિવાય નવી મુંબઈમાં ખારઘર સ્થિત માતેશ્વરી મિલ્કનું ખાદ્ય વ્યવસાય લાઈસન્સ પણ 1 સપ્ટેમ્બરની તપાસ બાદ વિવિધ નિયમોના કથિત ઉલ્લંઘન બદલ સસ્પેન્ડ કરવામાં આવ્યું છે. 

પ્રશાસનના જણાવ્યા અનુસાર, આ સંસ્થા પાશ્ચ્યુરાઈઝ્ડ પ્રમાણભૂત અને ટોન્ડ દૂધ વેચવાનો દાવો કરતી હતી, પરંતુ સ્થળ પર દૂધને પાશ્ચ્યુરાઈઝ કરવાની કોઈ સાધનસામગ્રી જ નહોતી. ખુલ્લું ટોન્ડ દૂધ ખોટી રીતે ગાયના દૂધ તરીકે વેચાતું હતું, જ્યારે ખુલ્લું દૂધ ભેંસના દૂધ તરીકે વેચાતું હોવાનો એફડીએએ દાવો કર્યો છે. સંસ્થામાં મૂળભૂત ગુણવત્તા નિયંત્રણ અને સ્વચ્છતાના ધોરણોનું પણ પાલન થતું ન હોવાનું સામે આવ્યું હતું.

આ સમગ્ર કાર્યવાહી દ્વારા એફડીએએ સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે ખાદ્ય સંસ્થાઓમાં સ્વચ્છતા, ખાદ્ય સુરક્ષા, પાણી અને ખોરાકની તપાસ, જીવાત નિયંત્રણ, કર્મચારીઓની તબીબી યોગ્યતા અને તાલીમ, સાધનોની યોગ્ય ચકાસણી તથા જરૂરી દસ્તાવેજો જાળવવા જેવા નિયમોના પાલનમાં બેદરકારી ચલાવી લેવામાં આવશે નહીં.