નવી દિલ્હીઃ મિડલ ઈસ્ટ (મધ્ય પૂર્વ)ના દરિયાઈ વિસ્તારમાં અમેરિકન નૌસેનાએ (Navy) એક નવો કીર્તિમાન સ્થાપિત કર્યો છે. સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ પાસે અમેરિકાનું એક સૈન્ય હેલિકોપ્ટર ક્રેશ થઈ ગયું હતું. આ ઘટના બાદ, અમેરિકન નૌસેનાના એક એડવાન્સ દરિયાઈ ડ્રોને સતર્કતા બતાવીને આર્મીના બે હેલિકોપ્ટર ક્રૂ મેમ્બર્સનો જીવ સુરક્ષિત રીતે બચાવી લીધો હતો.

અમેરિકન સેનાના ઈતિહાસમાં આ પહેલીવાર બન્યું છે જ્યારે દરિયામાં ફસાયેલા જવાનોને બચાવવા માટે કોઈ માનવરહિત દરિયાઈ જહાજનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હોય. અમેરિકન નૌસેનાએ આ રેસ્ક્યૂ ઓપરેશન પાર પાડવા માટે જે ડ્રોનનો ઉપયોગ કર્યો છે, તેનું નામ 'સેરોનિક કોર્સિયર' (Saronic Corsair) છે.

આ ડ્રોન અંદાજે 24 ફૂટ (7.3 મીટર) લાંબું એક ઓટોનોમસ (સ્વયંસંચાલિત) દરિયાઈ જહાજ છે. તમને જણાવી દઈએ કે પેન્ટાગોન પરંપરાગત હથિયારોની સાથે-સાથે માનવરહિત ડ્રોનનો ઉપયોગ પણ સતત વધારી રહ્યું છે. આ ડ્રોન પણ અમેરિકાના એ જ મિશનનો એક ભાગ છે.

'ટાસ્ક ફોર્સ 59' દ્વારા કરાઈ હતી તૈનાતી

અમેરિકન નૌસેનાએ વર્ષ 2021માં 'ટાસ્ક ફોર્સ 59' નામની એક સ્પેશિયલ યુનિટ (ખાસ ટુકડી) બનાવી હતી. આ યુનિટનું મુખ્ય મથક (હેડક્વાર્ટર) બહેરીનમાં આવેલું છે. અમેરિકન નૌસેનાની આ પહેલી એવી ટુકડી છે, જે સંપૂર્ણપણે માનવરહિત પ્રણાલીઓ (Unmanned Systems/Drones) માટે સમર્પિત છે. આ ટાસ્ક ફોર્સે માર્ચ મહિનાના અંતિમ દિવસોમાં મિડલ ઈસ્ટના દરિયાઈ વિસ્તારમાં આ 'કોર્સિયર ડ્રોન્સ'ને તૈનાત કરવાનું શરૂ કર્યું હતું.

અમેરિકા દરિયાની સપાટી પર અને પાણીની અંદર – એમ બંને જગ્યાએ કામ કરી શકે તેવા ડ્રોનનો ઉપયોગ કરી રહ્યું છે. આનાથી સૈન્ય કમાન્ડરોને જરૂરિયાત મુજબ યોગ્ય નિર્ણયો લેવાની છૂટ મળે છે. પાણીની અંદર કામ કરતી આવી ઘણી એડવાન્સ ડ્રોન સિસ્ટમને આજે પણ અત્યંત ગુપ્ત રાખવામાં આવી છે. આ ડ્રોન અમેરિકન સૈનિકોના જીવનું જોખમ ઘણું ઓછું કરી દે છે.

આ દરિયાઈ ડ્રોનનો મુખ્ય ઉપયોગ ખાસ કરીને જાસૂસી કરવા, દરિયામાં બિછાવેલી બારૂદી સુરંગો (mines) શોધી કાઢવા અને દુશ્મનની હલચલ પર નજર રાખવા માટે કરવામાં આવે છે. હવે આમાંના કેટલાક ડ્રોનને યુદ્ધ (લડાઈ) માટે પણ તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યા છે.

ઓછો ખર્ચ અને જોખમો પર ત્વરિત કાર્યવાહી

પેન્ટાગોન આ ડ્રોન પાછળ એટલે રોકાણ કરી રહ્યું છે, કારણ કે તે ઓછા ખર્ચમાં સેનાની પહોંચ વધારે છે અને જોખમો સામે ઝડપી કાર્યવાહી કરે છે. નૌસેનાની યોજના આગામી સમયમાં સેંકડો અને હજારોની સંખ્યામાં આ 'કોર્સિયર ડ્રોન્સ' તૈનાત કરવાની છે. જો કે, આ ટેક્નોલોજી હજુ પણ વિકસી રહી છે અને તેને કેટલાય ટેકનિકલ પડકારોનો સામનો પણ કરવો પડી રહ્યો છે.

યુક્રેને પણ રશિયા સામેના યુદ્ધમાં દરિયાઈ ડ્રોનનો જોરદાર ઉપયોગ કરીને તેની તાકાત સાબિત કરી દીધી છે. યુક્રેન પાસે અમેરિકન સિસ્ટમ ન હોવા છતાં, તેણે પોતાના દરિયાઈ ડ્રોન વડે રશિયાના યુદ્ધજહાજો ડુબાડી દીધા હતા અને ત્યાં સુધી કે એક હેલિકોપ્ટરને પણ તોડી પાડ્યું હતું.