અમદાવાદ: ભારતીય રેલવેએ ગુજરાતમાં રેકોર્ડ બ્રેક બજેટની ફાળવણી અને ઝડપી વિકાસ દ્વારા રેલ પરિવહન ક્ષેત્રમાં નવો કીર્તિમાન સ્થાપિત કર્યો છે. આ વર્ષે રૂ. 17,366 કરોડના ઐતિહાસિક બજેટ ફાળવણી સાથે રાજ્યમાં આધુનિક, સુરક્ષિત અને મુસાફર-કેન્દ્રિત રેલવે નેટવર્કના વિકાસને અભૂતપૂર્વ ગતિ મળી છે.
વર્ષ 2009–14 દરમિયાન ગુજરાત માટે સરેરાશ વાર્ષિક રેલવે બજેટ ફાળવણી ₹589 કરોડ હતી, જે વર્ષ 2026–27 માં વધીને ₹17,366 કરોડ થઈ ગઈ છે. આ લગભગ 29 ગણો વધારો રાજ્યમાં કનેક્ટિવિટી, ક્ષમતા વિસ્તરણ અને રેલવે અવસંરચનાને મજબૂત બનાવવાની દિશામાં સરકારની દૃઢ પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે.
ગુજરાતમાં હાલમાં ₹1,28,748 કરોડના ખર્ચે રેલવે અવસંરચના પ્રોજેક્ટ્સ પ્રગતિ પર છે. તેમાં નવી રેલવે લાઈનોનું નિર્માણ, સ્ટેશનોનું પુનર્વિકાસ તેમજ મહત્વપૂર્ણ સુરક્ષા સુધારાઓનો સમાવેશ થાય છે, જે લાંબા ગાળાની ક્ષમતા વૃદ્ધિ અને કાર્યક્ષમ સંચાલન સુનિશ્ચિત કરશે.
ડેડિકેટેડ ફ્રેટ કોરિડોર હેઠળ પશ્ચિમ ફ્રેટ કોરિડોર દિલ્હી, હરિયાણા, રાજસ્થાન, ગુજરાત અને પંજાબને જોડે છે. સુરતમાં પૂર્વ અને પશ્ચિમ ફ્રેટ કોરિડોરને જોડવામાં આવશે અને ત્યાં એક મહત્વપૂર્ણ જંકશન વિકસાવવામાં આવશે. આ પૂર્વ–પશ્ચિમ કોરિડોર ગુજરાતના પશ્ચિમ કિનારે આવેલા બંદરોને દેશના વિવિધ રાજ્યો સાથે જોડશે। તેના માધ્યમથી મધ્ય પ્રદેશ, છત્તીસગઢ, મહારાષ્ટ્ર, રાજસ્થાન, હરિયાણા અને ઉત્તર પ્રદેશને પણ વધુ સારી કનેક્ટિવિટી મળશે.
ગુજરાતે 100% રેલવે વિદ્યુતીકરણનું લક્ષ્ય હાંસલ કરી લીધું છે. રાજ્યમાં 87 સ્ટેશનો પર નિર્માણ કાર્ય ચાલુ છે. અમદાવાદ–મુંબઈ હાઈ-સ્પીડ રેલ (બુલેટ ટ્રેન) પ્રોજેક્ટ ઝડપી ગતિએ પ્રગતિ કરી રહ્યો છે. બીજી સુરંગની બ્રેકથ્રૂ પ્રક્રિયા જલ્દી પૂર્ણ થશે અને વ્યાવસાયિક સંચાલન આગામી વર્ષે શરૂ કરવાનો લક્ષ્ય નિર્ધારિત કરવામાં આવ્યો છે. પ્રધાનમંત્રીના સતત માર્ગદર્શન અને નિયમિત સમીક્ષા હેઠળ ટીમ સતત કાર્યરત છે.
બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટ દેશ માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે, જેમાં આધુનિક નિર્માણ તકનીક, અદ્યતન ટેકનોલોજી અને વિશેષ ટ્રેક સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. અમૃત સ્ટેશન યોજનાના અંતર્ગત ગુજરાતના 87 રેલવે સ્ટેશનોને રૂ. 6,058 કરોડના ખર્ચે વ્યાપક પુનર્વિકાસ માટે પસંદ કરવામાં આવ્યા છે, તેમાંના 19 સ્ટેશનો – સામખયાળી, ડાકોર, હાપા, જામ જોધપુર, મોરબી, ઓખા, પાલીતાણા અને પોરબંદર સહિતનો પુનર્વિકાસ કાર્ય પૂર્ણ થઈ ચૂક્યું છે.
આધુનિક ટ્રેન સેવાઓની શરૂઆતથી ગુજરાતમાં મુસાફરોની સુવિધામાં ઘણો વધારો થયો છે. હાલ ગુજરાતમાં 6 વંદેભારત એક્સપ્રેસ ટ્રેનો, 1 અમૃત ભારત એક્સપ્રેસ, 1 નમો ભારત એક્સપ્રેસ ટ્રેનો સંચાલિત થાય છે આ સેવાઓ મુસાફરોને ઝડપી, સુરક્ષિત અને વધુ આરામદાયક મુસાફરીના વિકલ્પો પ્રદાન કરી રહી છે. વર્ષ 2014 પછીથી ગુજરાતના રેલવે નેટવર્કનું ઝડપી વિસ્તરણ થયુ છે. લગભગ 2,900 કિલોમીટર નવી રેલવે લાઈનો નાખવામાં આવી છે, જે ઘણા યુરોપિયન દેશોના કુલ રેલવે નેટવર્ક કરતાં વધુ છે. રાજ્યમાં 4,005 કિલોમીટર રેલ માર્ગોનું 100% વિદ્યુતીકરણ પૂર્ણ થઈ ગયું છે.
તે ઉપરાંત, લેવલ ક્રોસિંગ દૂર કરવા માટે 1,177 ફ્લાયઓવર અને અંડરપાસ બનાવવામાં આવ્યા છે. ભારતીય રેલવે ગુજરાતમાં સ્વદેશી ‘કવચ’ ઓટોમેટિક ટ્રેન પ્રોટેક્શન સિસ્ટમ અમલમાં મૂકી રહી છે. મંજૂર થયેલા 1,842 રૂટ કિલોમીટરમાંથી 96 રૂટ કિલોમીટર પર ‘કવચ’ સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું છે, જ્યારે 1,674 રૂટ કિલોમીટર પર કામ પ્રગતિમાં છે. રેકોર્ડ રોકાણ, આધુનિક સ્ટેશન, પ્રીમિયમ ટ્રેન સેવાઓ, સંપૂર્ણ વિદ્યુતીકરણ અને અદ્યતન સુરક્ષા પ્રણાલીઓ સાથે ભારતીય રેલવે ગુજરાતના અવસંરચના વિકાસ અને સમગ્ર સામાજિક-આર્થિક પ્રગતિમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહ્યો છે.
