મુંબઈ: મુંબઈના રેલવે સ્ટેશનો પર દરરોજ થતી ભારે ભીડની હકીકત હવે સરકારી આંકડાઓમાં પણ સામે આવી છે. દેશનાં લાંબા અંતરની ટ્રેનોનાં સૌથી વધુ ભીડવાળાં 10 રેલવે સ્ટેશનોમાં પાંચ સ્ટેશન મુંબઈ મહાનગર ક્ષેત્ર (એમએમઆર)માં આવેલાં છે. આ પાંચ સ્ટેશન થાણે, કલ્યાણ, પનવેલ, દાદર અને છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ ટર્મિનસ (સીએસએમટી) છે. આ તમામ સ્ટેશનો મધ્ય રેલવે (સીઆર)ના નેટવર્ક હેઠળ આવે છે.

રેલવે મંત્રાલય દ્વારા સંકલિત વર્ષ 2023-24ના તાજેતરના ઉપલબ્ધ આંકડા અનુસાર, આ પાંચ સ્ટેશનોએ મળીને કુલ 30.67 કરોડ મુસાફરોને સેવા આપી હતી. એટલે કે, આ સ્ટેશનો પર દરરોજ સરેરાશ આશરે 8.40 લાખ મુસાફરોની અવરજવર થાય છે. આ આંકડા મુંબઈના રેલવે નેટવર્ક પર મુસાફરોના ભારે દબાણ અને વધતી જતી પરિવહન જરૂરિયાતો દર્શાવે છે.

દેશમાં સૌથી વધુ મુસાફરોની અવરજવર ધરાવતા સ્ટેશનોની યાદીમાં થાણે પ્રથમ ક્રમે છે. વર્ષ 2023-24 દરમિયાન અહીંથી 9.30 કરોડ મુસાફરોએ મુસાફરી કરી હતી. જ્યારે કલ્યાણ સ્ટેશન 8.37 કરોડ મુસાફરો સાથે બીજા ક્રમે રહ્યું હતું. છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ ટર્મિનસ (સીએસએમટી) 5.16 કરોડ મુસાફરો સાથે ચોથા, પનવેલ 4.62 કરોડ મુસાફરો સાથે છઠ્ઠા અને દાદર 3.22 કરોડ મુસાફરો સાથે નવમા ક્રમે રહ્યું હતું.

મુંબઈ દેશની આર્થિક અને મનોરંજનની રાજધાની હોવાથી અહીં રોજગાર અને વધુ વેતનની આશામાં દેશભરમાંથી મોટી સંખ્યામાં લોકો આવે છે. તેના કારણે રેલવે સ્ટેશનો પર મુસાફરોની સંખ્યા સતત ઊંચી રહે છે. મુંબઈ રેલ પ્રવાસી સંઘના સભ્ય સિદ્ધેશ દેસાઈએ જણાવ્યું હતું કે, મુંબઈ દેશની આર્થિક રાજધાની હોવાથી રોજગાર અને આજીવિકાની શોધમાં દેશભરના લોકો અહીં આવે છે. તેમણે રેલવે સ્ટેશનોને મેટ્રો સ્ટેશનોની જેમ આધુનિક બનાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમના મતે, સ્ટેશનોના આધુનિકીકરણથી મુસાફરોની સુરક્ષામાં સુધારો થશે અને ટિકિટ વ્યવસ્થાને પણ વધુ સુદૃઢ બનાવવાની જરૂર છે.

રેલવે અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, તહેવારોની મોસમમાં મુંબઈનાં સ્ટેશનો પર મુસાફરોની ભીડમાં નોંધપાત્ર વધારો થાય છે. આ સમયગાળા દરમિયાન મોટી સંખ્યામાં લોકો પોતાના વતન જવા નીકળે છે. લોકપ્રિય રૂટ પર મુસાફરીની માંગ ઉપલબ્ધ બર્થની સંખ્યા કરતાં ઘણી વધારે હોવાથી કન્ફર્મ ટિકિટ મેળવવી મુશ્કેલ બની જાય છે. ટ્રેનો ટૂંકા અંતરે એક પછી એક ઉપડતી હોવાથી પ્લેટફોર્મ, દાદરા અને ફૂટ ઓવરબ્રિજ પર પણ ભીડ એકઠી થઈ જાય છે.

એક રેલવે અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે, તહેવારો દરમિયાન ભારે બેગ, સૂટકેસ અને સામાન લઈને આવતા મુસાફરોને ભીડભરેલા પ્લેટફોર્મ પર આગળ વધવામાં મુશ્કેલી પડે છે. લાંબા અંતરની ટ્રેનોમાં ચઢવા માટે પણ મુસાફરોને ભારે ધક્કામુક્કીનો સામનો કરવો પડે છે. ઘણી વખત સ્ટેશન પહોંચ્યા પહેલાં જ મુસાફરોની મુશ્કેલીઓ શરૂ થઈ જાય છે, કારણ કે આઈઆરસીટીસીની વેબસાઇટ પર ટિકિટ બુક કરાવતી વખતે પણ ભારે ટ્રાફિકનો સામનો કરવો પડે છે.

અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર, આઈઆરસીટીસીની વેબસાઇટ પર દર મિનિટે 14 લાખથી વધુ ક્લિક્સ નોંધાય છે, જેના કારણે ટિકિટ બુકિંગમાં મુશ્કેલીઓ ઊભી થાય છે. બીજી તરફ, કન્ફર્મ ટિકિટ મેળવવામાં નિષ્ફળ રહેલા મુસાફરો માટે રિઝર્વેશન કાઉન્ટરો પરની લાંબી કતારો પણ ખાસ રાહત આપતી નથી. આ સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને સ્ટેશનોના માળખાકીય વિકાસ, મુસાફરોની સુરક્ષા, ટિકિટિંગ વ્યવસ્થામાં સુધારા અને તહેવારો દરમિયાન ભીડના વધુ અસરકારક સંચાલનની જરૂરિયાત ફરી એકવાર સામે આવી છે.