ગણેશોત્સવનો પાવન તહેવાર શરૂ થતાં જ દેશ-વિદેશમાં વસતા કરોડો ગણેશભક્તોના મનમાં મુંબઈના સુપ્રસિદ્ધ 'લાલબાગચા રાજા' (Lalbaugcha Raja)ના દર્શન કરવાની ઝંખના હોય છે. અમીર હોય કે ગરીબ, રાજનેતા હોય, બોલિવૂડ સિતારા કે પછી ઉદ્યોગપતિ—દરેક વ્યક્તિ નવસાચા ગણપતિ એટલે કે મનોકામના પૂર્ણ કરનારા બાપ્પાના દરબારમાં શીશ ઝુકાવવા પહોંચે છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે આખરે આ લાલબાગ વિસ્તારનું નામ લાલબાગ જ કેમ પડ્યું? ચાલો આજે આ સ્ટોરીમાં તમને જણાવીએ...
લાલબાગચા રાજાની ખ્યાતિ સમગ્ર વિશ્વમાં ફેલાયેલી છે, પરંતુ શું તમે જાણો છો કે જે વિસ્તારને આજે આપણે 'લાલબાગ' તરીકે ઓળખીએ છીએ તેનું નામ લાલબાગ કેવી રીતે પડ્યું? આ નામકરણ પાછળ મુંબઈ શહેરના નિર્માણ અને લાલ માટી સાથે જોડાયેલો એક રસપ્રદ ઐતિહાસિક ભૂતકાળ છે.
Ganeshotsavના પ્રથમ દિવસે Lalbaugcha Rajaના દર્શન માટે ભક્તોની ભીડ | કરો બાપ્પાના પ્રથમ દર્શન
— Mumbai Samachar Official (@Samachar_Mumbai) September 14, 2026
મુંબઈના પ્રસિદ્ધ Lalbaugcha Rajaના દર્શન માટે ભક્તોનો મહાસાગર ઉમટી પડ્યો છે. ભક્તો ગઈકાલ રાતથી જ લાંબી કતારમાં ઊભા રહીને બાપ્પાના દર્શનની રાહ જોઈ રહ્યા છે.#LalbaugchaRaja… pic.twitter.com/iIlLEfnz6Q
સાત ટાપુઓનું મુંબઈ અને 'લાલવાડી'ની શરૂઆત:
મળતી માહિતી મુજબ મુંબઈ એ મૂળ સાત ટાપુઓનો એક સમૂહ હતું, જ્યાં ખાડીઓ અને નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં માટી પૂરીને જમીન સમતલ કરવામાં આવી હતી. આજના લાલબાગ વિસ્તારમાં વર્ષો પહેલાં માત્ર બે-ચાર મકાનો ધરાવતી એક નાની 'વાડી' (વસ્તી) હતી, જ્યાં ફિરોઝશાહ નામના એક ગૃહસ્થ રહેતા હતા.
આ નીચાણવાળા વિસ્તારને રહેવા યોગ્ય બનાવવા માટે બહારથી પુષ્કળ પ્રમાણમાં લાલ રંગની માટી લાવીને પૂરવામાં આવી હતી. ચારે તરફ લાલ માટી દેખાતી હોવાના કારણે લોકો આ નાની વસ્તીને 'લાલવાડી' તરીકે ઓળખવા લાગ્યા.
લાલવાડીમાંથી 'લાલબાગ' કેવી રીતે બન્યું?
સમય જતાં આ લાલ માટીની ફળદ્રુપ જમીન પર કેરી (આંબા), ફણસ (કઠહલ) અને સોપારીના અસંખ્ય વૃક્ષો વાવવામાં આવ્યા. ધીમે-ધીમે આ નાનકડી લાલવાડી એક વિશાળ અને હરિયાળા બગીચા (બાગ) માં પરિવર્તિત થઈ ગઈ. લાલ માટી અને બગીચાના સંયોજનથી આ વિસ્તાર કાયમ માટે 'લાલબાગ' તરીકે પ્રખ્યાત થઈ ગયો. જાણીતા લેખક સુરેશ સાતપુતેના જાણીતા પુસ્તક 'સલામ લાલબાગ'માં પણ લાલબાગના આ રસપ્રદ ઇતિહાસ અને પરિવર્તનની વિગતો વિસ્તારપૂર્વક વર્ણવવામાં આવી છે.
