નિલેશ વાઘેલા
મુંબઈ: અખાતી દેશોમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધના ભડકામાં શેરબજાર અને કરન્સી માર્કેટનો ભૂક્કો બોલાઈ ગયો છે. શેરબજારમાં ખુલતા સત્રની ગણતરીની મિનિટોમાં જ અંદાજે આઠ લાખ કરોડ રૂપિયાનું ધોવાણ નોંધાયું છે, જ્યારે કરન્સી માર્કેટમાં રૂપિયો અત્યાર સુધીની વિક્રમી નીચી સપાટીને અથડાયો છે.
આ ઉથલપાથલ ફક્ત ભારત પૂરતી મર્યાદિત નહોતી. દક્ષિણ કોરિયાના કોસ્પી ઇન્ડેક્સમાં 12% થી વધુ મોટો કડાકો નોંધાયો હતો, જે મધ્ય પૂર્વના સંઘર્ષના વધતા વૈશ્વિક આંચકાઓને દર્શાવે છે.
ઈરાન સાથે ઝડપથી વધી રહેલા યુએસ-ઇઝરાયલ લશ્કરી સંઘર્ષ અને ક્રૂડ તેલના ઉછળતા ભાવને કારણે સવારના સત્રમાં રૂપિયો ઈતિહાસમાં પહેલી વાર ડોલર સામે 92 ની સપાટીની નીચે પટકાઈ ગયો હતો. આ તરફ શેરબજારમાં સેન્સેક્સમાં અઢી ટકાથી મોટો કડાકો જોવા મળ્યો હતો.
બુધવારે ભારતીય શેરબજાર ખુલતા સાથે જ મોટા કડાકા સાથે ૧૭૦૦ પોઇન્ટથી વધુ ગબડ્યું, જ્યારે રૂપિયો ઐતિહાસિક નીચા સ્તરે પટકાઈ ગયો. મધ્ય પૂર્વ યુદ્ધને કારણે તેલ પુરવઠામાં વિક્ષેપ સર્જવાથી જગતની સૌથી ઝડપથી વિકસતી અર્થવ્યવસ્થાઓમાંની એકમાં ફુગાવો વધારી શકે છે. આ આશંકા વચ્ચે ગ્લોબલ ઇન્વેસ્ટર્સ મોટી વેચવાલી તરફ વળી રહ્યા છે.
ફોરેક્સ માર્કેટમાં ભારતીય ચલણ યુએસ ડોલર પહેલી જ વાર 92.17 પર આવી ગયું હતું. ભારતીય ચલણે પહેલી જ વાર મનોવૈજ્ઞાનિક રીતે મહત્વપૂર્ણ 92 સ્તરને તોડી નાખ્યું. આ ઘટાડો જાન્યુઆરી 2026ના અંતમાં નોંધાયેલા 91.99 અને 92.02 ના અગાઉના રેકોર્ડ નીચા સ્તરને પણ વટાવી ગયુ છે.
તે જ સમયે, શેરબજારમાં તીવ્ર વેચવાલી જોવા મળી જેણે મોટા પાયે રોકાણકારોની સંપત્તિનો નાશ કર્યો. BSEનું કુલ બજાર મૂડીકરણ સોમવારે 456.17 લાખ કરોડ રૂપિયાથી ઘટીને 446.47 લાખ કરોડ રૂપિયા થઈ ગયું, જેનાથી આશરે 9.7 લાખ કરોડ રૂપિયાનું મૂલ્ય ધોવાઈ ગયું હતું. જોકે હાલ તેમાં થોડી રિકવરી દેખાઈ રહી છે.
ખુલતા સત્રમાં બેન્ચમાર્ક સેન્સેક્સ ૧,૭૧૦ પોઈન્ટ ઘટીને ૭૮,૫૨૯ પર પહોંચી ગયો, જે ગયા વર્ષના એપ્રિલ પછીનો સૌથી નીચો સ્તર છે, જ્યારે નિફ્ટી ૫૦ લગભગ ૪૭૭ પોઈન્ટ ઘટીને ૨૪,૩૮૯ પર આવી ગયો, જે લગભગ સાત મહિનામાં પહેલી વાર ૨૪,૪૦૦ ના સ્તરથી નીચે આવી ગયો હતો.
અમેરિકા અને ઇઝરાયલે સપ્તાહના અંતે ઈરાન સામે લશ્કરી હુમલા શરૂ કર્યા બાદ બજારના સેન્ટિમેન્ટમાં તિરાડ પડી હતી, જેના કારણે તેલ સમૃદ્ધ પ્રદેશમાં બદલો લેવાના હુમલા શરૂ થયા હતા. યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે મંગળવારે જણાવ્યું હતું કે ઈરાન સાથેની વાટાઘાટોનો સમય પૂરો થયો છે અને સંઘર્ષ વહેલું અટકાવવાની શક્યતા નથી. તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે યુદ્ધ "ચાર થી પાંચ અઠવાડિયા" સુધી ચાલી શકે છે.
આ સમાચારથી ગ્લોબલ એનર્જી માર્કેટમાં ભારે આંચકો લાગ્યો છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડ લગભગ $૮૨.૫૩ પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી ગયું છે, જે જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ પછીનું તેનું સૌથી ઊંચું સ્તર છે, જ્યારે યુએસ વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિયેટ લગભગ $૭૫.૩૭ પર પહોંચી ગયું છે.
રાતા સમુદ્રમાં જહાજો પર વારંવાર હુમલાઓ બાદ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા ટેન્કર ટ્રાફિક અટકી ગયા બાદ તેલના ભાવમાં સતત વધારો થયો છે. જહાજ અને ટેન્કર માલિકો હવે વધુ જોખમ લેવા માંગતા નથી. ભારત, જે તેના ક્રૂડ ઓઇલના લગભગ 85% આયાત કરે છે, તેના માટે આ વધારો ફુગાવા અને વેપાર ખાધ માટે સીધો ખતરો છે.
ભારતના દૃષ્ટિકોણથી વાસ્તવિક ચિંતા ફુગાવો અને વૃદ્ધિ પર તેની અસર છે, નિષ્ણાતોએ ચેતવણી આપી હતી કે લાંબા સમય સુધી યુદ્ધ રૂપિયાને વધુ નબળો પાડી શકે છે, વેપાર ખાધને વિસ્તૃત કરી શકે છે અને કોર્પોરેટ કમાણીને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારોએ પણ બજારો પર દબાણ વધાર્યું. NSE ડેટા અનુસાર, FII એ પાછલા સત્રમાં રૂ. 3,295.64 કરોડના મૂલ્યના ઇક્વિટી વેચ્યા હતા, જ્યારે સ્થાનિક સંસ્થાકીય રોકાણકારોએ રૂ. 8,593.87 કરોડની ખરીદી કરી હતી.
વેચાણ વ્યાપક સ્તરે હતું. L&T, IndiGo, Adani Ports, Mahindra & Mahindra અને Bajaj Finance ના શેર 3% થી 6% ની વચ્ચે ઘટ્યા હતા, જોકે BEL, Infosys અને HCL Tech એ શરૂઆતમાં સુધારો જોવા મળ્યો હતો. જાણીતા માર્કેટ એનાલિસ્ટ કહે છે કે શેરબજાર દરેક આંચકા અંતે પચાવી લે છે, એટલે પેનિક થવાની જરૂર નથી.
