અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા સંઘર્ષ અને હાલના આંશિક યુદ્ધવિરામ (સીઝફાયર) વચ્ચે રશિયાએ એક અત્યંત મહત્વનું નિવેદન આપીને વિશ્વનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. રશિયાની સુરક્ષા પરિષદના ઉપાધ્યક્ષ દિમિત્રી મેદવેદેવે ઈરાનની રણનીતિક તાકાતનો સ્વીકાર કરતા પશ્ચિમી દેશોને સાવચેત કર્યા છે. આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે મધ્ય પૂર્વમાં શાંતિ સ્થાપવાના પ્રયાસો અત્યંત નાજુક તબક્કે છે અને રશિયા ખુલ્લેઆમ ઈરાનના સમર્થનમાં ઊભું હોય તેવું જણાય છે.

રશિયાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ મેદવેદેવે તીખી પ્રતિક્રિયા આપતા જણાવ્યું છે કે ઈરાનનું વાસ્તવિક પરમાણુ હથિયાર કોઈ પરંપરાગત બોમ્બ નહીં, પરંતુ 'સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ' (હોર્મુઝની ખાડી) છે. તેમના મતે, આ દરિયાઈ માર્ગની ભૌગોલિક ક્ષમતા એટલી અપાર છે કે ઈરાન ઈચ્છે ત્યારે વિશ્વની અર્થવ્યવસ્થાને ઠપ કરી શકે છે. ઈરાને આ માર્ગ પર પોતાની પકડ મજબૂત કરીને સાબિત કરી દીધું છે કે તે વૈશ્વિક રણનીતિમાં કેટલું મહત્વનું સ્થાન ધરાવે છે. યુનાઈટેડ નેશન્સમાં પણ રશિયા અને ચીને આ માર્ગ અંગેના પશ્ચિમી દેશોના પ્રસ્તાવનો વિરોધ કરીને ઈરાનનો પક્ષ મજબૂત કર્યો છે.

સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ દુનિયાના સૌથી મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી માર્ગોમાંથી એક ગણાય છે. વિશ્વના કુલ તેલ અને ગેસ પુરવઠાનો આશરે 20 ટકા હિસ્સો આ સાંકડી ખાડીમાંથી પસાર થાય છે. જો ઈરાન આ માર્ગ પર કોઈ પણ પ્રકારનો અવરોધ પેદા કરે અથવા નાકેબંધી કરે, તો તેની સીધી અસર આખા વિશ્વના અર્થતંત્ર અને ઇંધણના ભાવ પર પડે છે. તાજેતરના મહિનાઓમાં જ્યારે અહીં તણાવ વધ્યો હતો, ત્યારે જહાજોની અવરજવર અટકી ગઈ હતી, જેના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય તેલ બજારમાં ભારે અરાજકતા જોવા મળી હતી.

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે હાલમાં જે અસ્થાયી સીઝફાયર થયો છે, તેના હેઠળ મર્યાદિત સ્તરે જહાજોની અવરજવર ફરી શરૂ કરવાના પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે. જોકે, આ શાંતિ ગમે ત્યારે ભંગ થઈ શકે તેવી સ્થિતિમાં છે. ઈરાને આ વિસ્તારમાં પોતાની સૈન્ય તાકાત વધારી દીધી છે અને અનેક દુશ્મન જહાજોને નિશાન બનાવીને પોતાની શક્તિનું પ્રદર્શન પણ કર્યું છે. રશિયાના આ સંદેશથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ભવિષ્યમાં આ વિસ્તાર વૈશ્વિક રાજકારણનો સૌથી મોટો 'ગેમ ચેન્જર' સાબિત થશે.