નવી દિલ્હીઃ ભારતીય રૂપિયો સતત દબાણમાં જોવા મળી રહ્યો છે અને સોમવારે તે ફરી એકવાર ડોલરની સામે 96 ને પાર પહોંચી ગયો છે. સવારના કારોબારમાં રૂપિયો ઘટીને પ્રતિ ડોલર 96.21 ના ઐતિહાસિક નીચલા સ્તરે પહોંચી ગયો હતો. આ સતત પાંચમો કારોબારી દિવસ છે જ્યારે રૂપિયાએ નવો ઓલ-ટાઇમ લો બનાવ્યો છે. પશ્ચિમ એશિયામાં વધતો તણાવ, મોંઘું ક્રૂડ ઓઈલ અને અમેરિકી બોન્ડ યીલ્ડમાં તેજીએ ભારતીય કરન્સી પર દબાણ વધુ વધારી દીધું છે.
છેવટે રૂપિયો આટલો કેમ ઘટી રહ્યો છે?
રૂપિયા પર સૌથી મોટું દબાણ કાચા તેલની (ક્રૂડ ઓઈલની) કિંમતોના કારણે આવી રહ્યું છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડ પ્રતિ બેરલ 111 ડોલરની ઉપર પહોંચી ગયું છે. તેલ મોંઘું થવાનો સીધો અર્થ એ છે કે ભારતે વધુ ડોલર ખર્ચવા પડશે. તેનાથી માર્કેટમાં ડોલરની માંગ વધે છે અને રૂપિયો નબળો પડે છે. ડોલર ઇન્ડેક્સ પણ 99.40 ના સ્તરે પહોંચી ગયો છે.
બીજું એક મોટું કારણ અમેરિકી બોન્ડ યીલ્ડમાં તેજી છે. યુએસ 10-યર ટ્રેઝરી યીલ્ડ (US 10-year Treasury yield) 4.6% ની ઉપર પહોંચી ગઈ છે, જે આશરે એક વર્ષના સર્વોચ્ચ સ્તરે છે. જ્યારે અમેરિકામાં બોન્ડ પર રિટર્ન વધે છે, ત્યારે વિદેશી રોકાણકારો ભારત જેવા ઊભરતા બજારોમાંથી પોતાના પૈસા પાછા ખેંચીને અમેરિકા તરફ વાળે છે. આના લીધે ભારતીય શેરબજાર અને રૂપિયા બંને પર દબાણ આવે છે.
RBI શું કરી રહી છે?
ટ્રેડર્સના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) સતત બજારમાં હસ્તક્ષેપ કરી રહી છે જેથી રૂપિયો બહુ ઝડપી ન ઘટે. શુક્રવારે પણ આરબીઆઈએ ડોલર વેચીને રૂપિયાને 96 ની ઉપરથી પાછો નીચે લાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.
જો કે, નિષ્ણાતોનું (એક્સપર્ટ્સનું) માનવું છે કે જો કાચા તેલની કિંમતો ઊંચી રહેશે અને વૈશ્વિક તણાવ ઓછો નહીં થાય, તો આરબીઆઈ માત્ર ઘટાડાની ઝડપને નિયંત્રિત કરી શકશે, તેને સંપૂર્ણપણે રોકી નહીં શકે.
શેર બજાર અને રોકાણકારો પર શું અસર?
રૂપિયાની નબળાઈની સીધી અસર શેરબજાર પર પણ જોવા મળી શકે છે. જે કંપનીઓનો ક્રૂડ ઓઇલ કે આયાત (ઈમ્પોર્ટ) પર વધુ ખર્ચ થાય છે, તેમના પર દબાણ વધી શકે છે.
બીજી તરફ, આઈટી (IT) અને ફાર્મા કંપનીઓને થોડી રાહત મળી શકે છે, કારણ કે તેમની કમાણી ડોલરમાં હોય છે. નબળો રૂપિયો તેમના નિકાસ (એક્સપોર્ટ) ના વેપાર માટે ફાયદાકારક સોદો સાબિત થઈ શકે છે.
સામાન્ય લોકો પર શું અસર થશે?
રૂપિયાની નબળાઈની અસર માત્ર બજાર સુધી સીમિત નહીં રહે. આયાત મોંઘી થવાને કારણે પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ પર દબાણ વધી શકે છે. આનાથી મોંઘવારી વધવાનું જોખમ પણ રહેશે. ઈલેક્ટ્રોનિક્સ, સોનું (ગોલ્ડ) અને વિદેશથી આવતી ઘણી બધી વસ્તુઓ મોંઘી થઈ શકે છે.
