નવી દિલ્હી: સુપ્રીમ કોર્ટે આજે ઘણા રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને એક અરજી પર તેમના જવાબો દાખલ કરવા માટે છ અઠવાડિયાનો સમય આપ્યો, જેમાં ગ્રાહકોને વિતરકો અને વેચાણકર્તાઓની વિગતો ઉપરાંત ઉત્પાદનોની ગુણવત્તા, શુદ્ધતા અને પ્રમાણપત્ર વિશે "જાણવાનો અધિકાર" હોવાનું જાહેર કરવાની માંગ કરવામાં આવી છે.
ન્યાયાધીશ વિક્રમ નાથ અને સંદીપ મહેતાની બેન્ચ એક અરજી પર સુનાવણી કરી રહી હતી જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે ગ્રાહકો માટે માહિતી પ્રમાણે પસંદગીઓ કરવા અને અન્યાયી અથવા પ્રતિબંધિત વેપાર પ્રથાઓ અને અનૈતિક શોષણથી પોતાને બચાવવા માટે "જાણવાનો અધિકાર" મહત્વપૂર્ણ છે.
સર્વોચ્ચ અદાલતે ગયા વર્ષે જુલાઈમાં અરજી પર સુનાવણી કરવા સંમતિ આપી હતી અને કેન્દ્ર, વિવિધ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો અને અન્ય લોકો પાસેથી જવાબો માંગ્યા હતા. બુધવારે સુનાવણી દરમિયાન, અરજદાર અશ્વિની કુમાર ઉપાધ્યાયે બેન્ચને જણાવ્યું હતું કે અત્યાર સુધી, તેમને હરિયાણા, પંજાબ, બિહાર, આસામ અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ આંદામાન અને નિકોબાર ટાપુઓ સહિત માત્ર થોડા રાજ્યો તરફથી જવાબો મળ્યા છે.
ત્યારે બેન્ચે કહ્યું કે "જે પ્રતિવાદીઓએ જવાબો દાખલ કર્યા નથી તેમને તે ફાઇલ કરવા માટે અમે છ અઠવાડિયાનો સમય આપીએ છીએ." તેણે આ મામલાને ત્રણ મહિના પછી સુનાવણી માટે મુલતવી રાખ્યો હતો.
એડવોકેટ અશ્વની કુમાર દુબે દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીમાં કેન્દ્ર અને રાજ્યોને નિર્દેશ આપવાની માંગ કરવામાં આવી છે કે દરેક વિતરક, વેપારી અને દુકાન માલિક નોંધણીની વિગતો, જેમાં નામ, સરનામું, ફોન નંબર અને પ્રવેશ દ્વાર પર કર્મચારીઓની સંખ્યાનો સમાવેશ થાય છે, તે ડિસ્પ્લે બોર્ડ પર બોલ્ડ અક્ષરોમાં પ્રદર્શિત કરે જે લોકો જોઈ શકે છે.
"જાણવાનો અધિકાર ગ્રાહકોને છેતરપિંડી અથવા છેતરપિંડી કરનાર વિતરક, વેપારી, ઉદ્યોગપતિ અને દુકાન માલિકનો શિકાર બનવાથી બચવામાં મદદ કરે છે, જે ઉત્પાદન/સેવાઓને ખોટી રીતે રજૂ કરી શકે છે અથવા વેચાણ, ખરીદી અને નાણાં વ્યવહાર પછી ગાયબ થઈ શકે છે," એવું તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે.
અરજીમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે જો કોઈ ગ્રાહકને ઉત્પાદન અથવા સેવા સાથે સમસ્યા હોય, તો ફરિયાદ નોંધાવવા અને ગ્રાહક નિવારણ મંચ દ્વારા નિવારણ મેળવવા માટે વિતરક, વેપારી અને વેચનારની વિગતો જાણવી જરૂરી છે.
અરજીમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, જાણવાનો અધિકાર ગ્રાહકોને જાણકાર અથવા સુરક્ષિત રહેવા અને વેચાણ, ખરીદી અને નાણાં વ્યવહારોમાં સામેલ થતી વખતે પસંદગીઓ કરવા માટે સશક્ત બનાવે છે.
અરજીમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે "દરેક ગ્રાહકને અન્યાયી વેપાર પ્રથાઓ, પ્રતિબંધિત વેપાર પ્રથાઓ અને અનૈતિક શોષણ સામે રક્ષણ આપવા માટે માલ અને સેવાઓની ગુણવત્તા, જથ્થો, શક્તિ, શુદ્ધતા, ધોરણ અને કિંમત વિશે માહિતી મેળવવાનો અધિકાર છે" .
