ભારતીય ફિલ્મો અભિનય સમ્રાટ નાના પાટેકર હવે આપણી વચ્ચે નથી રહ્યા, પરંતુ તેમનો ગર્જના કરતો અવાજ, દમદાર ડાયલોગ ડિલિવરી અને લાજવાબ એક્ટિંગ હંમેશ માટે અમર રહેશે. નાના પાટેકર માત્ર ડાયલોગ બોલતા નહોતા, પણ તેને પડદા પર જીવંત કરી દેતા હતા. ગંભીર સામાજિક કટાક્ષ હોય, દેશભક્તિ હોય, ક્રાઈમ ડ્રામા હોય કે પછી પેટ પકડીને હસાવતી કોમેડી, તેમના સંવાદો સાંભળીને થિયેટર્સમાં દર્શકોની સીટીઓ અને તાળીઓનો ગડગડાટ થંભવાનું નામ નહોતો લેતો.   

નાના પાટેકરની પાંચ દાયકાની અવિસ્મરણીય ફિલ્મી કરિયરના એવા 10 સુપરહિટ અને આઇકોનિક ડાયલોગ્સ, જે આજે પણ દરેક ફિલ્મરસિયાઓના રૂંવાડાં ઊભાં કરી દે છે. ચાલો જોઈએ કયા છે આ આ ડાયલોગ... 
  
"આ ગયે મેરી મૌત કા તમાશા દેખને..." 
(ફિલ્મ: ક્રાંતિવીર - ૧૯૯૪)
ફાંસીના માંચડે ઊભા રહીને પ્રતાપ નારાયણ તિલકના પાત્રમાં નાના પાટેકરે ભ્રષ્ટ સિસ્ટમ અને લાચાર સમાજ પર જે કટાક્ષ કર્યો હતો, તે હિન્દી ફિલ્મના ઇતિહાસનો સૌથી પાવરફુલ મોનોલોગ માનવામાં આવે છે.   

"યે મુસલમાન કા ખૂન, યે હિન્દૂ કા ખૂન... બતા ઇસમેં મુસલમાન કા કૌનસા, હિન્દૂ કા કૌનસા?" 
(ફિલ્મ: ક્રાંતિવીર - ૧૯૯૪)
પોતાનો અને સામે ઊભેલા વ્યક્તિનો હાથ ચીરીને લોહી મિલાવી કોમી રમખાણો ભડકાવતા નેતાઓ અને ધર્મના નામે લડતા લોકોને આપેલો આ સણસણતો જવાબ આજે પણ દેશની એકતાનો મોટો સંદેશ આપે છે.

"એક મચ્છર સાલા આદમી કો હિજડા બના દેતા હૈ!" 
(ફિલ્મ: યશવંત - ૧૯૯૭)
પોલીસ ઇન્સ્પેક્ટર યશવંત લોહારના રોલમાં બોલાયેલો આ સંવાદ નાના પાટેકરની ઓળખ બની ગયો હતો. નાની નાની બાબતો અને લાચારી માણસના આત્મસન્માનને કેવી રીતે ખતમ કરી નાખે છે તેનું આ અનોખું ઉદાહરણ હતું.   

"સૌ મેં સે અસ્સી બેઈમાન, ફિર ભી મેરા ભારત મહાન..." 
(ફિલ્મ: યશવંત - ૧૯૯૭)
સમાજમાં વ્યાપેલો ભ્રષ્ટાચાર, લાંચરુશવત અને બનાવટી દેશભક્તિ પર નાના પાટેકરે મારેલો આ કડવો કટાક્ષ આજે પણ એટલો જ પ્રાસંગિક લાગે છે.

"મરાઠા મરતા હૈ યા મારતા હૈ..." 
(ફિલ્મ: તિરંગા - ૧૯૯૩)
દિગ્ગજ અભિનેતા રાજકુમારની સામે સ્ક્રીન શેર કરતાં ઇન્સ્પેક્ટર શિવાજીરાવ વાઘલેના રોલમાં નાના પાટેકરની નિર્ભયતા અને દેશભક્તિથી છલકતો આ ડાયલોગ થિયેટર્સમાં જોરદાર ગાજ્યો હતો.   

"હમ સબ એક હી મિટ્ટી કે બને હૈં..." 
(ફિલ્મ: ક્રાંતિવીર - ૧૯૯૪)
માનવતા, સમાનતા અને ભાઈચારાની વાત કરતા નાના પાટેકરે સમાજના ઊંચ-નીચના ભેદભાવને પડકાર ફેંકતો આ ઊંડો સંવાદ બોલ્યો હતો.   

"ધંધે મેં કોઈ કિસી કા ભાઈ નહીં, કોઈ કિસી કા બેટા નહીં..." 
(ફિલ્મ: પરિંદા - ૧૯૮૯)
ગેંગસ્ટર અણ્ણા શેઠના ભયાનક નેગેટિવ રોલમાં નાના પાટેકરની આંખોનો ખોફ અને અંડરવર્લ્ડની નિર્દય વાસ્તવિકતા દર્શાવતો આ સંવાદ તેમને બેસ્ટ સપોર્ટિંગ એક્ટરનો નેશનલ એવોર્ડ અપાવી ગયો હતો.   

"હમ સબ સિસ્ટમ કા હિસ્સા હૈં, સિસ્ટમ ડિસાઇડ કરતા હૈ, અપુન ફોલો કરતા હૈ..." 
(ફિલ્મ: અબ તક છપ્પન - ૨૦૦૪)
એન્કાઉન્ટર સ્પેશિયાલિસ્ટ દયા નાયકથી પ્રેરિત સાધુ અગાસેના પાત્રમાં બોલાયેલી આ લાઇન ક્રાઈમ અને પોલીસ સિસ્ટમની વરવી વાસ્તવિકતાને સચોટ રીતે રજૂ કરે છે.   

"એક સૈનિક કે લિયે ઉસકા દેશ હી ઉસકા પરિવાર હોતા હૈ..." 
(ફિલ્મ: પ્રહાર: ધ ફાઈનલ એટેક - ૧૯૯૧)
મેજર પ્રતાપ ચૌહાણના રૂપમાં ભારતીય સેનાના જવાનોની દેશ માટેની નિઃસ્વાર્થ લાગણી અને અનુશાસન દર્શાવતો આ દેશભક્તિ સંવાદ સાંભળીને દરેક ભારતીયની છાતી ગર્વથી ફુલાઈ જાય છે.

"ભગવાન કા દિયા હુઆ સબ કુછ હૈ... કંટ્રોલ મજનૂ કંટ્રોલ!" 
(ફિલ્મ: વેલકમ - ૨૦૦૭)
ડોન ઉદય શેટ્ટીના કોમિક અવતારમાં નાના પાટેકરે સાબિત કરી દીધું કે તેઓ માત્ર ગુસ્સાવાળા પાત્રો જ નહીં, પરંતુ હાસ્યમાં પણ બેજોડ છે. આ ડાયલોગ આજે પણ સોશિયલ મીડિયા પર સૌથી લોકપ્રિય મીમ (Meme) તરીકે રાજ કરે છે.