નવી દિલ્હીઃ કેન્દ્ર સરકારે ઓનલાઈન શોપિંગને પારદર્શક અને ન્યાયી બનાવવા માટે નવા ઈ-કોમર્સ નિયમો જાહેર કર્યા છે, જે 1 જાન્યુઆરી, 2027થી દેશભરમાં અમલમાં આવશે. ગ્રાહક બાબતોના મંત્રાલય દ્વારા તૈયાર કરાયેલા આ નિયમો લાખો ઓનલાઈન ખરીદદારો અને ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર સીધી અસર કરશે, જેનાથી કપટપૂર્ણ ડિસ્કાઉન્ટ અને છૂપાયેલા ચાર્જ સંપૂર્ણપણે બંધ થશે.

29 ટકા ફરિયાદો ફક્ત ઈ-કોમર્સ ક્ષેત્ર સાથે સંબંધિત 

આ નિર્ણય એટલા માટે જરૂરી હતો કારણ કે 2025માં નેશનલ કન્ઝ્યુમર હેલ્પલાઈન પર મળેલી 17.71 લાખ ફરિયાદોમાંથી લગભગ 29 ટકા ફરિયાદો ફક્ત ઈ-કોમર્સ ક્ષેત્ર સાથે સંબંધિત હતી. નવા નિયમો ગ્રાહકોને ગેરમાર્ગે દોરનારી ઓફર અને સર્ચ હેરફેરથી સુરક્ષા આપશે. બધી ઈ-કોમર્સ કંપનીઓને તેમના સોફ્ટવેર, અલ્ગોરિધમ્સ અને સેલર નીતિઓમાં જરૂરી ટેકનિકલ સુધારા કરવા માટે 31 ડિસેમ્બર, 2026 સુધીનો સમય આપવામાં આવ્યો છે.

 જાહેરાત થયાના 30 દિવસમાં પ્રોડક્ટ વેચવામાં આવી હતી

એક નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ગ્રાહક સુરક્ષા (ઈ-કોમર્સ) (સંશોધન) નિયમો, 2026, 1 જાન્યુઆરી, 2027થી અમલમાં આવશે. સુધારેલા નિયમો હેઠળ ઈ-કોમર્સ એન્ટિટીઓએ જ્યારે પણ કિંમત ઘટાડાની જાહેરાત કરવામાં આવે ત્યારે ઘટાડેલી કિંમત અને "પહેલાની કિંમત" જાહેર કરવી પડશે. જૂની કિંમતનો અર્થ એ સૌથી ઓછી કિંમતથી છે જેના પર ડિસ્કાઉન્ટની જાહેરાત થયાના 30 દિવસમાં પ્રોડક્ટ વેચવામાં આવી હતી.

નિયમોના પાલનનું સર્ટિફિકેટ રજૂ કરવું પડશે
 
આ નિયમ ઈ-કોમર્સ કંપનીઓને એવા સર્ચ રિઝલ્ટમાં હેરફેર કરવાથી રોકશે જે યુઝર્સને ગેરમાર્ગે દોરે છે અથવા સર્ચ ક્વેરી માટે રિઝલ્ટની સુસંગતતાને અસર કરે છે. સ્પોન્સર્ડ લિસ્ટિંગની ઓળખ સ્પષ્ટ અને મહત્વની જાણકારી મારફતે આપવી જોઈએ. વિભાગે કહ્યું કે ઈ-કોમર્સ કંપનીઓને ડાર્ક પેટર્ન્સના નિવારણ અને નિયમન માટેની માર્ગદર્શિકા, 2023નું પાલન કરવું, વાર્ષિક સેલ્ફ ઓડિટ કરવું પડશે અને નિયમોના પાલનનું સર્ટિફિકેટ રજૂ કરવું પડશે.

ફરિયાદની નકલ પૂરી પાડવાની રહેશે
 
નિયમોમાં જણાવાયું છે કે દરેક ઈ-કોમર્સ કંપનીને ફરિયાદીને તેના ફરિયાદ અધિકારી દ્વારા નોંધાયેલી ફરિયાદની નકલ પૂરી પાડવાની રહેશે. માર્કેટપ્લેસ ઈ-કોમર્સ કંપનીઓને નિયમો અનુસાર ગ્રાહકોને જાણકાર નિર્ણયો લેવામાં મદદ કરવા માટે બેસ્ટ બિફોર અથવા યુઝ બિફોર તારીખો જેવી જરૂરી જાણકારી અને રિટર્ન, રિફંડ, વોરંટી, ડિલિવરી અને ચુકવણી જેવી મુખ્ય માહિતી જાહેર કરવી પડશે.