નવી દિલ્હી: ભારતીય રેલવેમાં જ્યારે પણ પ્રીમિયમ અને આરામદાયક મુસાફરીની વાત આવે ત્યારે દાયકાઓથી માત્ર 'રાજધાની એક્સપ્રેસ'નું નામ જ જીભ પર આવતું હતું. વર્ષ ૧૯૬૯માં નવી દિલ્હી અને હાવડા વચ્ચે શરૂ થયેલી રાજધાની એક્સપ્રેસે હાઈ -સ્પીડ, સંપૂર્ણ એસી કોચ અને રાતભરની આરામદાયક મુસાફરીથી દેશના મુખ્ય શહેરોને રાજધાની સાથે જોડવાનું કામ કર્યું હતું. પરંતુ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૯માં આવેલી 'વંદે ભારત એક્સપ્રેસ' (જે પહેલા 'ટ્રેન ૧૮' તરીકે ઓળખાતી હતી) તેણે પોતાની આધુનિક ડિઝાઈન અને ટેકનોલોજીથી ભારતીય રેલવેનો આખો ચહેરો બદલી નાખ્યો છે અને હવે વંદે ભારત સ્લીપર પણ આ સ્પર્ધામાં ઉતરી ચૂકી છે.

ટેકનોલોજી અને ઝડપની વાત કરીએ તો વંદે ભારત એક્સપ્રેસ રાજધાની કરતા એક ડગલું આગળ દેખાય છે. વંદે ભારત ૧૬૦ કિમી/કલાકની સ્પીડ માટે બનાવવામાં આવી છે અને ટ્રાયલમાં તે ૧૮૩ કિમી/કલાક સુધી પહોંચી ચૂકી છે, જ્યારે રાજધાનીની મહત્તમ ઓપરેશનલ સ્પીડ સામાન્ય રીતે ૧૩૦ કિમી/કલાક રહે છે. વંદે ભારતમાં 'ડિસ્ટ્રિબ્યુટેડ પાવર સિસ્ટમ' હોવાને કારણે તે ખૂબ જ ઝડપથી સ્પીડ પકડી લે છે અને બ્રેક મારવામાં પણ ઓછો સમય લે છે, જ્યારે રાજધાની એક્સપ્રેસને આગળ ખેંચવા માટે અલગથી એન્જિન પર નિર્ભર રહેવું પડે છે.

સુવિધાઓ અને આરામની બાબતમાં વંદે ભારત સંપૂર્ણપણે ડિજિટલ અને આધુનિક યુગની ટ્રેન છે. તેમાં ઓટોમેટિક સ્લાઇડિંગ દરવાજા, જીપીએસ આધારિત પેસેન્જર ઇન્ફોર્મેશન સિસ્ટમ, સીસીટીવી કેમેરા, વાઇ-ફાઈ, બાયો-વેક્યૂમ ટોયલેટ અને વાઈબ્રેશન વગરની આરામદાયક મુસાફરી મળે છે. તેની ચહલપહલ વાળી ચેર કારમાં ૧૮૦ ડિગ્રી રિવોલ્વિંગ સીટો છે. બીજી તરફ, રાજધાની એક્સપ્રેસ તેના પરંપરાગત એલએચબી કોચ અને લાંબી અને પહોળી સ્લીપર બર્થ (1st, 2nd, 3rd AC) સાથે દાયકાઓથી લાંબા અંતરના પ્રવાસીઓ માટે ભરોસાપાત્ર પસંદગી રહી છે.

ભોજન અને ટિકિટના દરની તુલના કરીએ તો રાજધાની એક્સપ્રેસમાં ટિકિટના ભાડા સાથે જ ચા, નાસ્તો, લંચ અને ડિનર જેવું રોયલ ભોજન શામેલ હોય છે. વંદે ભારતમાં પણ પ્રીમિયમ કેટરિંગ સુવિધા ઉપલબ્ધ છે, પરંતુ તેમાં મુસાફરો પાસે ભોજન લેવું કે ન લેવું તેનો વિકલ્પ પસંદ કરવાનો અધિકાર હોય છે. ભાડાની બાબતમાં, વંદે ભારતની અદ્યતન ટેકનોલોજી અને ઝડપી મુસાફરીના અનુભવને કારણે તેનું ભાડું રાજધાની એક્સપ્રેસ કરતાં થોડું પ્રીમિયમ અથવા વધુ હોઈ શકે છે.

બંને ટ્રેનો વચ્ચે મુસાફરીની પસંદગી તમારી જરૂરિયાત પર આધાર રાખે છે. જો તમારે ૫૦૦ થી ૮૦૦ કિલોમીટર સુધીનું મધ્યમ અંતર દિવસ દરમિયાન ઝડપથી પૂરું કરવું હોય, તો વંદે ભારત એક્સપ્રેસ તમારો કિંમતી સમય બચાવવા માટે સૌથી બહેતર વિકલ્પ છે. પરંતુ જો તમારે ૧,૦૦૦ કિલોમીટરથી વધુ લાંબી મુસાફરી રાતભર આરામથી સુઈને પૂરી કરવી હોય, તો આજે પણ રાજધાની એક્સપ્રેસનો કોઈ વિકલ્પ નથી .

આમ, ભારતીય રેલવેમાં રાજધાની એક્સપ્રેસ જ્યાં લાંબા અંતરની મુસાફરીનો 'સરતાજ' બની રહે છે, ત્યાં વંદે ભારત એક્સપ્રેસ પોતાની સ્પીડ અને મોડર્ન લુકથી મુસાફરીનો 'સિકંદર' સાબિત થઈ રહી છે. બંને ટ્રેનોએ પોતપોતાની રીતે મુસાફરોને એક શ્રેષ્ઠ અને વિશ્વસ્તરીય પ્રવાસનો અનુભવ આપ્યો છે.