Wed Jun 10 2026

Logo

મહારાષ્ટ્રમાં માઇક્રો-ઝોનિંગ સર્વેક્ષણ પછી ટાવર્સ અને ઝૂંપડપટ્ટીઓ માટે અલગ-અલગ રેડી રેકનરના દર

2026-06-10 21:21:44
Author: Vipul Vaidya
Article Image

(અમારા પ્રતિનિધિ તરફથી)
મુંબઈ: મહેસૂલ પ્રધાન ચંદ્રશેખર બાવનકુળેએ બુધવારે એવી માહિતી આપી હતી કે મિલકતના મૂલ્યાંકનને વધુ વાસ્તવિક અને ન્યાયી બનાવવાના હેતુથી રાજ્યવ્યાપી માઇક્રો-ઝોનિંગની કવાયત બાદ મહારાષ્ટ્ર એક જ વિસ્તારમાં આવેલી ઊંચી ઇમારતો અને ઝૂંપડપટ્ટી ક્લસ્ટરો માટે અલગ-અલગ રેડી રેકનર (આરઆર) દર રજૂ કરશે.વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના કાર્યકાળના 12 વર્ષ પૂર્ણ થવા પર જાહેર કરાયેલ આ પગલાથી મધ્યમ વર્ગના ઘર ખરીદનારાઓ અને ઝૂંપડપટ્ટીવાસીઓને રાહત મળવાની અપેક્ષા છે, જેઓ હાલમાં માળખાકીય સુવિધાઓ અને લક્ઝરી સગવડોમાં તીવ્ર તફાવત હોવા છતાં સમાન મૂલ્યાંકન દર ધરાવી રહ્યા છે, એમ તેમણે જણાવ્યું હતું.

બાવનકુળેએ જણાવ્યું હતું કે મહારાષ્ટ્ર સરકારે માઇક્રો-ઝોનિંગ માટે ત્રણ તબક્કાનો સર્વેક્ષણ કાર્યક્રમ શરૂ કર્યો છે અને મુંબઈમાં આ કવાયત હાથ ધરવા માટે મહારાષ્ટ્ર રિમોટ સેન્સિંગ એપ્લિકેશન સેન્ટરની નિમણૂક કરી છે.મુખ્ય પ્રધાન દેવેન્દ્ર ફડણવીસના સૂચનને પગલે આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે, એમ તેમણે જણાવ્યું હતું.‘હાલમાં, એક જ વિસ્તારમાં આવેલી ઝૂંપડપટ્ટીઓ, ચાલીઓ અને પ્રીમિયમ રહેણાંક સંકુલોને ઘણીવાર સમાન રેડી રેકનર દર લગાવવામાં આવે છે. નવી સિસ્ટમ હેઠળ, દરો વ્યક્તિગત માઇક્રો-ઝોનની વાસ્તવિક સુવિધાઓ અને વિકાસ લાક્ષણિકતાઓના આધારે નક્કી કરવામાં આવશે,’ એમ તેમણે કહ્યું હતું. 

મહારાષ્ટ્રમાં, રેડી રેકનર દર એ રાજ્ય સરકાર દ્વારા વિવિધ વિસ્તારો અને મિલકતોના પ્રકારો માટે નક્કી કરાયેલ લઘુત્તમ મિલકત મૂલ્યો છે. તેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે મિલકતના વ્યવહારો દરમિયાન સ્ટેમ્પ ડ્યુટી અને રજિસ્ટ્રેશન ફીની ગણતરી કરવા માટે થાય છે.મહેસૂલ વિભાગ સર્વે પૂર્ણ થયા પછી આગામી નાણાકીય વર્ષથી સુધારેલા રેડી રેકનર માળખાને લાગુ કરવાની યોજના ધરાવે છે. ત્યારબાદ આ સિસ્ટમ બે વર્ષમાં રાજ્યભરના મુખ્ય શહેરી કેન્દ્રોમાં વિસ્તૃત કરવામાં આવશે.અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, મુંબઈમાં માઇક્રો-ઝોનિંગનો ઉપયોગ 2027-28 માટે વાર્ષિક બજાર મૂલ્ય દર શેડ્યૂલ તૈયાર કરતી વખતે કરવામાં આવશે, જેમાં શહેરમાં સર્વે નંબરો અને દરેક વિસ્તારમાં વિકાસની પ્રકૃતિ ધ્યાનમાં લેવામાં આવશે.

અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે, મહારાષ્ટ્રના શહેરી, ગ્રામીણ અને પ્રભાવશાળી વિસ્તારોમાંથી સચોટ ડેટા એકત્રિત કરવા માટે જીઆઈએસ-આધારિત મેપિંગ પણ હાથ ધરવામાં આવશે.મહારાષ્ટ્ર સ્ટેમ્પ (બીજો સુધારો) સરકારી બિલ નં. 9, જે વિધાન પરિષદના 2026ના બજેટ સત્ર દરમિયાન રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો, તેના સંદર્ભમાં રાજ્યના સચિવાલય મંત્રાલય ખાતે યોજાયેલી બેઠકમાં આ અંગેની ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.બાવનકુળેએ જણાવ્યું હતું કે આ પહેલ મિલકત મૂલ્યાંકન અને નોંધણી પ્રક્રિયાઓમાં વધુ પારદર્શિતા લાવશે અને વિકાસની વિવિધ શ્રેણીઓમાં વધુ વાસ્તવિક રેડી રેકનર દર સુનિશ્ચિત કરશે.