સાવરકર સદનને રાષ્ટ્રીય સ્મારક જાહેર કરી શકાય નહીં: ASIનું હાઈ કોર્ટમાં સોગંદનામું
મુંબઈઃ ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ (ASI) એ બોમ્બે હાઈકોર્ટને જાણ કરી છે કે હિન્દુત્વ વિચારક વિનાયક દામોદર સાવરકરના નિવાસસ્થાન ‘સાવરકર સદન’ને કેન્દ્ર દ્વારા સંરક્ષિત સ્મારક જાહેર કરી શકાય નહીં, કારણ કે આ માળખું 100 વર્ષ જૂનું નથી.
જોકે, ASI એ સૂચવ્યું હતું કે મધ્ય મુંબઈમાં દાદરના શિવાજી પાર્ક વિસ્તારમાં આવેલી ઇમારતને બૃહન્મુંબઈ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (BMC) ની હેરિટેજ યાદીમાં અથવા રાજ્ય-સંરક્ષિત સ્મારકોની યાદીમાં સમાવવામાં આવે તો તેને સુરક્ષિત રાખી શકાય છે. આ પગલાથી માળખાને તૂટતાં અટકાવવાનું અને ભવિષ્યમાં તેનું સંરક્ષણ સુનિશ્ચિત થશે, ASI એ ગયા અઠવાડિયે તેના સોગંદનામામાં જણાવ્યું હતું.
આ સોગંદનામું અભિનવ ભારત કોંગ્રેસ, એક જાહેર ચેરિટેબલ ટ્રસ્ટ દ્વારા દાખલ કરાયેલી જાહેર હિતની અરજી (PIL) ના જવાબમાં દાખલ કરવામાં આવ્યું હતું. 1938માં શિવાજી પાર્ક વિસ્તારમાં બંધાયેલ, સાવરકર સદન હિન્દુત્વના વિચારક અને સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીનું 1966 માં તેમના મૃત્યુ સુધી નિવાસસ્થાન હતું.
ઐતિહાસિક રેકોર્ડ દર્શાવે છે કે આ પરિસરમાં ઘણી મહત્વપૂર્ણ બેઠકો યોજાઈ હતી, જેમાં 1940માં સુભાષ ચંદ્ર બોઝ અને 1948માં નાથુરામ ગોડસે અને નારાયણ આપ્ટે સાથેની બેઠકોનો સમાવેશ થાય છે. જનહિત અરજીમાં એવી માંગ કરવામાં આવી હતી કે આ ઇમારતને “રાષ્ટ્રીય સ્મારક” જાહેર કરવામાં આવે.
ASI એ જવાબમાં જણાવ્યું હતું કે, તેમનું કાર્ય જેને કેન્દ્ર દ્વારા પ્રાચીન સ્મારકો અને પુરાતત્વીય સ્થળો અને અવશેષો અધિનિયમ, 1958 હેઠળ સંરક્ષિત જાહેર કરવામાં આવ્યા હોય, ફક્ત તેવા રાષ્ટ્રીય સ્મારકો અથવા સ્થળોનું જ સંરક્ષણ કરવાનું છે. તેમાં એ પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો કે કેન્દ્ર દ્વારા સંરક્ષિત સ્મારક જાહેર કરવા માટે તે માળખું 100 વર્ષથી વધુ જૂનું હોવું જોઈએ.
સોગંદનામામાં જણાવાયું છે કે સાવરકર સદન “નોંધપાત્ર રીતે એક મહત્વપૂર્ણ ઇમારત” છે, જે મૂળ 1938 માં ગ્રાઉન્ડ-પ્લસ-વન બનાવવામાં આવી હતી જેમાં ગ્રાઉન્ડ ફ્લોર પર ત્રણ ફ્લેટ અને પહેલા ફ્લોર પર બે ફ્લેટ હતા. આ મામલાની સુનાવણી આવતા અઠવાડિયે મુખ્ય ન્યાયાધીશ ચંદ્રશેખરની આગેવાની હેઠળની બેન્ચ દ્વારા કરવામાં આવે તેવી શક્યતા છે.
(પીટીઆઈ)
